Dagblaðið Vísir - DV - 23.11.2002, Blaðsíða 34

34
Hefgarblac) Iy\T LAUGARDAGUR 23. NÓVEMBER 2002
Lífstíðardómur ógiltur eftir 25 ára afplánun:
Var þvingaður til
að játa á sig morð
Langt er síðan farið var að berjast fgrir
lausn Roberts Browns þvímörgum þótti
liggja (augum uppi að hann hefði haft rétt
fgrirsér þegar hann tók játningu sína til
baka á þeirri forsendu að hann hefði verið
þvingaður til að játa. En 1977 þótti með
ódæmum að lögreglumenn fremdu mein-
særi til að koma sök á mann til þess eins
að legsa morðgátu og komast hjá þeim
vandamálum sem ólegst morðrannsókn
leiðir afsér.
Áfrýjunardómstóll í Bretlandi
ógilti 13. nóvember sl. dóm yfir
manni sem setið hefur í fangelsi í
25 ár. Á sínum tíma játaði hann að
hafa myrt Anne Walsh, 51 árs
gamla piparmey í Manchester.
Robert Brown, sem er ættaður
frá Glasgow, hefur ávallt haldið
því fram að hann hafi verið fórn-
arlamb rangra skilaboða í réttar-
kerfinu vegna þess að lögreglan
hafi beitt hann þvingunum til að
undirrita falska játningu. Það
varð til þess að hann var dæmdur
í ævilangt fangelsi þrátt fyrir að
hann drægi játningu sína til baka,
enda var hún ekki byggð á stað-
reyndum heldur þvingunum.
Dómarar áfrýjunardómstólsins
báru brigður á lífstíðardóminn
Hér eru tvær litlar en mjög fullkomnai
stafrænar myndavélar á fínu verði I
2.1 millj. punkta upplausn
•Linsa37-111mm •Lithium
rafhlaða og hleðslutæki fylgir
•8 mb minniskort
•quicktime videotaka
•1.5" Skjár • Þyngd: 212 gr
CAM0IA
OLYMPUS
120
2.0
mm
r
H egspíi'!
REIÐSLU,
í ÞRJÁ MÁNUÐI
HJÁ ORMSSON
Milljón punkta upplausn
• 2.5 x Stafrænn aðdráttur
Linsa 35 mm • Innbyggt flash
• 1.6" Skjár • Quicktime
videotaka • 8 mb smartmedia
minniskort • 4 x AA Rafhlöður
• þyngd190 g
OLYMPUS
ORMSSON
RdDICaUSUST
LÁGMÚLA 8 • SÍMI 530 2800 FURUVÖLLUM 5 • AKUREYRI »SÍMI462 1300
Robert Brown á þeini tíma þegar
liann var settur í fangelsi fyrir
inorðið á Anne Walsh.
sem kveðinn var upp yfir Robert
Brown árið 1977. Dómsforsetinn
sagði að efast mætti um að kvið-
dómur hefði komist að sömu nið-
urstöðu á sínum tíma ef sú vit-
neskja lægi fyrir sem síðar kom í
ljós. Þá er allt eins víst að kvið-
dómur hefði komist að allt
annarri niðurstöðu. Því ber að
ógilda dóminn og leyfa að málið
verði tekið upp á ný.
Engin svipbrigði sáust á Brown
þegar úrskurðurinn var kveðinn
upp en stuðningsmenn hans fögn-
uðu og stóðu upp og klöppuðu.
Hann var aftur leiddur í fanga-
klefa áður en honum var sleppt.
En eftir að hann varð laus sagðist
hann hiklaust hefði barist í önnur
25 ár til að fá mannorð sitt hreins-
að ef til þess hefði komið. Hann
sagði að hann hefði ekki eingöngu
barist fyrir frelsi sínu heldur fyr-
ir réttlæti og sannleika.
Brown, sem nú er 45 ára, hefði
getað sótt um náðun fyrir 10 árum
ef hann hefði sýnt yfirvöldunum
samstarfsvilja og játað glæp sinn.
En hann segir að sér hafi verið
meira í mun að hreinsa mannorð
sitt en að sleppa úr fangelsinu.
Hann þurfti líka að sannfæra
móður sína, sem nú er 75 ára sjúk-
lingur, um að hann hefði ekki bar-
ið fröken Walsh til bana, eins og
hann var dæmdur fyrir í saka-
dómi Manchester árið 1977. Dóm-
urinn hljóðaði upp á ævilangt
fangelsi og 1978 neitaði áfrýjunar-
dómstóll að málið væri tekið upp
á ný.
Lögmaður Browns segir að nú
sé þrýst á lögregluna i Manchest-
er að rannsaka morðmálið upp á
nýtt því ættingjar hinnar látnu
eigi heimtingu á að réttlætinu sé
framfylgt.
Eftir úrskurðinn gaf lögreglan í
Manchester út yfirlýsingu þar
sem heitið er fullri samvinnu við
að rannsaka mál Roberts Browns
á nýjan leik, þar sem dómstóllinn
telur vafa leika á að nægar sann-
anir hafi legið fyrir til að ákæra
og dæma hann.
Verður á ný farið yfir segul-
bönd sem yfirheyrslurnar voru
teknar upp á og notuð fullkomin
rannsóknartækni til að fara yfir
þau gögn sem tæknideildir lög-
reglunnar iögðu til grundvallar
málsókninni á sínum tíma.
Spilltir lögreglumenn
Moröið á Annie Walsh vakti
óhugnað á sínum tíma. Hún var
barin til bana í íbúð sinni án sýni-
legs tilgangs. Fólk í hverfinu þar
sem hún bjó óttaðist að morðóður
maður væri á meðal þeirra. Fjórir
mánuðir liðu án þess að neitt
benti til að lögreglan væri að
leysa morðgátuna. Þá var það á
maímorgni aö lögreglumenn réð-
ust inn á heimili Browns og drógu
hann út úr rúminu ásamt vinkonu
hans, sem var lamin, og þau tekin
til yfirheyrslu á lögreglustöðinni.
Það tók lögregluna 30 klukku-
stundir að brjóta mótstööu 19 ára
gamla piltsins. Hann var niður-
lægður og haft í hótunum við
Hin myrta, Anne Walsh.
hann. Honum var neitað um að
hafa samband við lögmann og
hann var færður úr öllum fötum
og blóðugum gallabuxum, sem
hann kannaðist ekkert við, var
veifað framan í hann. Þær áttu að
sanna sekt hans.
Sagt er að á einhverju stigi sé
hægt að brjóta mótstöðuafl allra
niður og að því kom að Brown ját-
aði á sig sök. Sýndarmennska
ríkti í dómsalnum í sakadómi
Manchester þegar mál Browns var
tekið fyrir. Dómarinn tilkynnti
kviðdómnum að ef Brown yrði
sýknaður af ákærunni þýddi það
að verið væri að ákæra sex lög-
regluþjóna um að ljúga fyrir rétti.
En þeir vitnuðu allir gegn piltin-
um sem var þvingaður með harð-
ræði að játa á sig glæp sem hann
neitaði strax á eftir að hafa
framið.
Var Brown svo dæmdur í ævi-
langt fangelsi og skyldi sitja í það
minnsta 15 ár inni. En þar sem
hann var ósamvinnuþýður og hélt
fast við þann framburð að hafa
verið dæmdur saklaus kom hvorki
náðun né stytting á fangelsisvist-
inni til greina.
Málsmetandi menn og mann-
réttindasamtök töluðu máli
Browns og börðust fyrir að mál
hans yrði tekið upp en því var
lengstum neitað. Það þótti óhugs-
andi að heil sveit lögreglumanna
hefði logið eftir að sverja eið fyrir
rétti. En síðar komst upp að
einmitt þeir sem höfðu með rann-
sókn málsins að gera voru staðnir
að spillingu og röngum sakargift-
um varðandi önnur mál sem upp
komu í þeirra umdæmi.
Það var ekki síst á þeim grund-
velli sem krafist var upptöku
málsins og að morðið á Annie
Walsh væri rannsakað á ný. En
myllur réttlætisins mala hægt og
það var ekki fyrr en Robert Brown
hafði setið í fangelsi í fjórðung
aldar að mál hans var loks tekið
upp á ný. Þar með var hann búinn
að sitja lengur í fangelsi í Bret-
landi en nokkur annar sem dæmd-
ur hefur verið fyrir rangar sakar-
giftir eða ónógar sannanir. Eldra
metið var 23 ár en sá maður var
dæmdur til 28 ára fangelsisvistar.
Langt er síðan farið var að berj-
ast fyrir lausn Roberts Browns því
mörgum þótti liggja í augum uppi
að hann hefði haft rétt fyrir sér
þegar hann tók játningu sína til
baka á þeirri forsendu að hann
hefði verið þvingaður til að játa.
En 1977 þótti með ódæmum að lög-
reglumenn fremdu meinsæri til að
koma sök á mann til þess eins að
leysa morögátu og komast hjá
þeim vandamálum sem óleyst
morðrannsókn leiöir af sér.
En á undanförnum árum hafa
komið upp fjölmörg mál á Bret-
landi þar sem sannað hefur verið
að menn hafi verið dæmdir að
ósekju og setið lengri og skemmri
tíma í fangelsi þar til upp komst
að þeir voru dæmdir saklausir.
Oftast hefur það verið vegna
þess að rannsókn mála er ábóta-
vant og að sakborningar geta ekki