Dagblaðið Vísir - DV - 14.12.2002, Blaðsíða 18

Dagblaðið Vísir - DV - 14.12.2002, Blaðsíða 18
H <2 l C) Cl t~ t> iG <J JJV LAUOARDAOUR l-t. DESEMBER 2002 Skáldið er Moulinex heimsins Andri Snær Magnason i/ar fyrir skemmstu tilnefndur öðru sinni til ís- lensku bókmenntaverðlaunanna og nú furir skáldsöguna LoveStar. ívikunni hlaut hann einnig Islensku bjartsýnis- verðlaunin. Andri Snær talar um ástina, hungurdauðahræðslu íslensku þjóðarinn- ar og vitleusuna sem grunnatvinnuveg þjóðarinnar. Hafði LoveStar kraumað lengi í höfði þínu? „Lengi vel var LoveStar miklu frekar tilfinning en saga. Ég var kominn með allmikla hugmyndasúpu árið 1998 sem voru drög að sögunni en þá sá ég ekki fyrir endann á henni og þorði ekki að leggja út í tveggja ára óvissuferð. Blái hnöttur- inn þrýsti fastar á og var tilbúinn í kollinum. Þegar ég leit yfir fyrstu drög sögunnar um daginn sá. ég að í lokagerð LoveStar var allt farið nema Indriði og Sigríður og blálokin. Lengi vel var alger heimsfriður rikjandi í sögunni vegna þess að ógnarjafhvægi stórveldanna hafði verið lagað að einstak- lingum, sérhver maður hafði litla kjarnorkusprengju um hálsinn og væri honum ógnað myndi hann sprengja sig og ógnvaldinn í loft upp og allt í 50 km radíus. Afleiðingarnar voru þær að menn þorðu ekki einusinni að djóka. En það er allt farið. LoveDeath kom í staðinn og dauðinn sem fjöl- skylduskemmtun og aödráttarafl LoveStar skemmtigarðsins. Fólki er skotið upp í geiminn og látið hrapa til jarðar og brenna upp í gufuhvolfinu sem srjörnuhrap. Ástin og guð komu síðar og fullkomnuðu heildarmyndina. Einhverjir hafa borið söguna saman við 1984 og Brave New World. Ég vildi gera slika sögu fyrir okkar tima, taka okkar drauma og útópíur og keyra þær í botn á minn hátt. Sagan er ekki beint alvarleg, ég vildi ekki skapa einhvern heim og fordæma hann berum orðum. í samfélagi LoveStar rikir al- ræði auglýsinganna og nýjustu tækniframfarir þjóna allar stemningunni. Hugmyndin var ekki sist að skoða markaðinn frá sjónarhorni alræðis vegna þess að valdið virðist alltaf samt við sig, hvort sem það er kirkjan, konungsvald eða kommúnismi þá hneigjast allar stefhurnar til að ná völdum yfir hugum fólks og innlima í sitt veldi ástina, dauðann og guð." „Tæknin leysir ekki vinnuna af hólmi, hún leysir vit- leysuna úr læðingi og við verðum dæmd til að halda henni gangandi vegna þess að annars hrynur kerfið. Vitleysan verður grunnatvinnuvegur þjóðarinnar," seg- ir Andri Snær Magnason rithöfundur sem tilnefndur hefur verið til íslensku bókmenntaverðlaunanna fyrir skáldsögu sína LoveStar. Hann hlaut einnig í vikunni íslensku bjartsýnisverðlaunin. DV-mynd Sigurður Jökull Maðurínn dæmdur til að strita Ertu þá með einhverjar tækniframfarir sem eiga eftir að verða að veruleika? Eins og tunglferðir Jules Vernes. „Mitt framlag til framtíðarinnar er ekki endilega fólgið í tækniframfórum heldur markaðslausnum. Hvaða skólabarni sem er gæti dottið í hug að gera manninn handfrjálsan og sítengdan og það verður örugglega staðreynd eftir örfá ár en ég vildi reyna að sjá þetta fyrir mér í á annan hátt. Þar sem maðurinn er háöur einhverju stýrikerfi og uppfærslum á þvi og þeim tökum sem nást á honum. Maður hefur það á tilfinn- ingunni að allar frekari framfarir héðan af hafi ekkert í fór með sér nema meiri vitleysu. Fyrirtæki einbeita sér að því að selja okkur megrunarlyf og skallakrem frekar en að bóluserja einhverja sem munu hvort eð ér aldrei tilheyra markhópi. í gamla daga héldu menn að tæknin myndi leysa þá und- an stritinu. Við vitum núna að maðurinn er dæmdur til þess sem guð mælti fyrir um á sínum tima; að strita í sveita síns andlits. Vélarnar framleiða matinn en samt erum við áfram dæmd til að vinna tíu tíma á dag þótt níu af hverjum tíu tím- um dagsins fari í fáránleika." Það var um tíma mikið talað um „nýja hagkerfið". Ríkir það í sögunni? „Nýja hagkerfið er „rautt dvergurinn", stripparar, grafisk hönnun og lækkandi kostnaður við fjölmiðlun. Kostnaðurinn við að láta mann tala í hljóðnema eða upptökuvél er ekki meiri en að láta mann standa við sjónvarpsrekkann í heimil- istækjum eöa við flæðilínu á Flateyri. Um leið og tæknin leysir afgreiðslumanninn og verðbréfasalann af hólmi mun þeim fjölga sem fá vinnu við að rugla í okkur. Bloggarar eru sumir fyrsti vísirinn. Þeir eru einmiðlar, ef þú talar við bloggara ertu í viðtali. Hann vitnar í þig og ef hann gerir það ekki ertu ekki markverður. Þeir munu bráðum fá borgað fyr- ir aö blogga um pizzur og tala um verslanir á skemmtilegan hátt. Tæknin leysir ekki vinnuna af hólmi, hún leysir vitleys- una úr læðingi og við veröum dæmd til að halda henni gang- andi vegna þess að annars hrynur kerfið. Vitleysan verður grunnatvinnuvegur þjóðarinnar. Nýja hagkerfið hefur náð fullum þroska í LoveStar og þar hafa menn virkjað hugvitið og endurbætt lóuna og lagað hana að kröfum ferðamanna, þeir hafa ræktað mýs upp í alvöru lifandi Mikka mús og menn hafa dælt peningum í þjóðleg tákn vegna þess að eftir því sem táknin verða stærri og þjóðlegri þá dýpkar þjóðarvit- undin og þá aukast líkurnar á því að þjóðin haldi sjálfstæði sínu." Má skilja LoveStar sem einhvers konar forspá? „Þetta er Völuspá - sem má ekki taka of alvarlega - og þó." Adam og Eva og Hans og Gréta Guð lagði mikla vinnu í að skapa heiminn og situr svo uppi með okkur. Þú leggur í skáldskap þinum og hugsjónum mikla áherslu á umhverfið og hvernig það mótar manneskj- una. „Ég neita því ekki að ég var undir miklum áhrifum frá honum þegar ég skrifaði söguna, lagði mikið í heiminn og heimsmyndina en fólkið er fremur ófullkomið og á fremur goðsögulegu plani. Ef guð hefði nostrað aðeins meira við heila mannsins og sleppt stélfjöðrunum á páfuglinum væri heiminum betur borgið. Indriði og Sigríður eru Adam og Eva, Hans og Gréta: óspennandi fólk sem hefur ekki mikið sjálft fram að færa en litast af aðstæðum sínum. LoveStar sjálfur er annars eðlis. Hann er fastur í kerfi eða vél sem hann skapaði sjálfur. Hann er hugmyndaveikur og veit að ef hann framkvæmir ekki þær hugmyndir sem hann fær muni einhver annar fá hugmyndina og framkvæma. Það er staðreynd og firrir hann ábyrgð. Hann lætur ekki srjórn- ast af græðgi því í raun koma hugmyndir peningum ekki við. Þeir eru óhjákvæmilegur fylgifiskur en ekki markmiðið. Þeir sem eru hugmyndaveikir hafa sannfæringarkraft og þeim tekst að fjármagna sig annaðhvort gegnum ríkið, konung eða hlutabréfamarkað, allt eftir því hvaða kerfi er við völd." Ertu sjálfur hugmyndaveikur? „Mér hefur nokkrum sinnum tekist að koma hugmyndum í heiminn sem fyrir fram hefðu ekki talist markaðslega ör- uggar en tókust bærilega. Ef maður hefur nógu mikla sarm- færingu og áhuga þá eiga hlutirnir það til að ná í gegn." Af hverju stofharðu ekki auglýsingastofu? „Ég hef þurft að búa til fullt af auglýsingum fyrir LoveDeath. Það er meira spennandi að búa til eigin kúnria, selja honum hugmyndir og vera þannig í framlínunni i stað þess að taka við hvaða sáputegund sem er. Ég tekið þátt í gerð nokkurra auglýsinga og það er allt í lagi sem inngrip en ófrúlegt ófrelsi til lengdar. Ég segi frá auglýsingunum þegar ég les upp fyrir unglinga. Þeir hafa mikinn áhuga á auglýs- ingum." Þú leitar mjög í hefðina til að varpa upp mynd at framtíð- inni og þar má nefha Indriða og Sigríði; elskendur í þeirri sögu sem margir telja fyrstu íslensku skáldsöguna og kastar þeim inn í brjálæðislega framtíðarveröld. „Skáldið er Moulinex heimsins. Það er í skáldinu sem heimurinn hrærist saman, samtíminn, framtíðin, fortíðin, arfinn og arfurinn. Skáldið hlýfur að taka það hráefni sem heimurinn er og búa til eitthvað ætilegt. Fólk þarf á því að halda vegna þess að þegar það finnur bragðið þá skilur það heiminn betur og sér veröldina í nýju ljósi." Er ísland rétta sögusviðið fyrir stærsta fyrirtæki í heimi? „ísland hefur verið draumaland útópíunnar síðustu ár: Hér hefur togast á ferðamannaútópían, genaútópían, vetnis- útópían og handfrjálsa útópíah. Á hinn bóginn hefur rikt aft- urhaldssöm nauðhyggja eins og inngróinn hungurdauði í þjóðarsálinni. Líklega frá þeim tíma þegar mannfjöldinn var í réttu hlutfalli við grasvöxt. Annaðhvort óx grasið og mað- urinn lifði eða grasið óx ekki og maðurinn dó. Hræðslan við hungurdauða lifir enn með þjóðinni og þessa hræðslu hafa stjórnmálamenn nýtt sér þótt við séum í rauninni að kafha í spiki og vitleysu. Hungrið býr í heilanum. Gamla kynslóðin hafði guð og vissi að einhvern veginn myndi allt bjargast en setjum allt okkar traust á Halldór Ásgrímsson." Bjartsýni er ekki naív Það er sfundum talaö eins og nútímamaðurinn sé fórnar- lamb skemmfonar og afþreyingar. „Þegar ég gaf út Bónusljóð fór ég í viðtal sem gekk svo vel að ég fór yfir tímann og viðtali við konu frá Rauða krossin- um var ffestað. Hún var að safha fyrir hungursneyð í Rú- anda. Þetta voru mínar fyrsfu 15 minútur af frægð og ég fékk hálfgert óbragð í munninn, mér fannst ég persónulega ábyrg- ur fyrir þeim mannslífum sem þessar 15 mínúfur hefðu kannski bjargað. Þetta var innblásturinn að Bláa hnettinum að einhverju leyti. Ég var Gleði-Glaumur, það upplýsist hér með og hann býr enn þá í mér. Á þessari síðu hefði til dæm- is mátt fjalla um vafnsbrunnagröft í Malaví. Þetta var reynd- ar árið 1996 og endalok sakleysisins á íslandi. Áður en ára- tugur græðginnar hófst með verðbréfafaraldri, stórvirkjun- um, þátttöku í loftárásum og aukinni morötíðni. Timabilið þegar alvöru grimmd var alls staðar annars staðar en hér." Þrátt fyrir þessa vélrænu framtíðarsýn LoveStar hlýturðu íslensku bjartsýnisverðlaunin. „Mér þykir óskaplega vænt um þá viðurkenningu. Bjart- sýnin tengist sannfæringunni og er ekki naív. Hún er ekki sjálfumgleði heldur miklu frekar byggð á sjálfstrausti og rök- hugsun sem er sfudd af nagandi sjálfsgagnrýni sem má þó aldrei koma í veg fyrir að maður láti vaða. Bjartsýni er að stíga út á ritvöllinn og gefa út sína fyrstu bók, vitandi að 300 manns lesi bókina en 70.000 sjái dóminn i Mogganum. Bjart- sýni er að skrifa leikrit með enga reynslu og ekkert fast í hendi nema óbreytanlegan frumsýningardag. Bjartsýni er ekki að hugsa: þefta reddast, það er kæruleysi. í bjartsýni eins og mér sýnist hún birtast í þeim sem hafa fengið verðlaunin á undan mér felst að vera fylginn sér en þó aldrei fullkomlega ánægður og hækka takmarkiö um leið og maður nær því." -sm
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.