Frjáls verslun - 01.05.1984, Síða 82

sjóöir sameinaðir í þrjá sjóði í
hlutafélagsformi í eigu þeirra
sem til þeirra hafa greitt. Sjóð-
irnir láni síöan til atvinnulífsins
almennt á grundvelli arðsemi og
trygginga. Framkvæmdasjóð,
sem er milligönguaðili um er-
lendar lántökur. ætti jafnframt
að leggja niður, en Seðlabank-
inn gæti annast skuldaskil hans.
Húsnæðismállánakerfið er
enn eitt dæmið um það hvernig
lánamál þróast í höndum ríkis-
ins. Húsnæðismálastofnunin er
orðin að miklu og óhagkvæmu
bákni. Þetta kerfi ætti að ein-
falda m.a. með því aó breyta því
í sjóð sem endurkeypti skulda-
bréf af bönkum og sparisjóðum
eftir ákveðnum reglum. Jafn-
framt ætti að leggja niður tækni-
deild Húsnæðismálastofnunar,
en sú þjónusta sem hún veitir er
þegar fyrir hendi á almennum
markaði.
4.3. Auðlindanýting
í landbúnaði hafa skapast
vandamál. fyrst og fremst vegna
þess að verðmyndun er miðstýrð
og miðast ekki við þarfir neyt-
enda heldur ímyndaðar þarfir
framleiðenda. Landbúnaðar-
kerfið er dæmigert fyrir það hvað
gerist. þegar gripið er inn í frjálsa
verðmyndun. Vegna afskipt-
anna. sem eru ærið kostnaðar-
söm í sjálfu sér. þurfum við að
glíma við offramleiðslu, en
einnig sjá á eftir glötuðum tæki-
færum til hagræðingar og fjöl-
breyttari verðmætasköpunar.
Lykillinn að lausn þess vanda
er frjálst verðmyndunarkerfi og
frjáls verslun með landbúnaðar-
vörur. Mikil bót væri þó strax að
því ef lágmarksverð væri ákveð-
ið til bænda frá vinnslustöðvum
en að verðmyndunin væri gefin
frjáls á seinni stigum og jafn-
framt ef horfið væri frá styrkjum,
útflutningsbótum og niður-
greiðslum á vaxtakostnaði.
Verzlunarráðið telur fyrirsjá-
anlegt að innlendur landbún-
aður getur ekki keppt við inn-
flutning landbúnaðarvara að
óbreyttu styrkjakerfi í nágranna-
löndum. Hins vegar ætti innan-
landsframleiðslan ekki að vera
meiri en svo að hún fullnægi
innlendri eftirspurn í góðu ár-
ferði. og ekki komi til útflutnings
heldur verði sveiflur í árferði
jafnaðar meó innflutningi þegar
svo árar.
Einnig á innflutningur á
kartöflum og nýju grænmeti
ávallt að vera frjáls á þeim tíma,
sem innlend framleiðsla er ekki á
boðstólum.
Sjávarútvegurinn á við þann
vanda að glíma, að fiskiskipa-
stóllinn er of stór mióað við þann
afla sem fæst. Eðli vandans er
tvenns konar. Annars vegar er
það staðreynd, að þegar auðlind
er almenningseign og ekkert
kostar að nýta hana. mun hún
verða ofnýtt. Hins vegar hafa
stjórnvöld á undangengnum ár-
um beinlínisýtt undirfjárfestingu
í fiskiskipum með hagstæðum
lánafyrirgreiðslum. Hér er enn
eitt dæmið um þaó. hvað mönn-
um eru mislagðar hendur, þegar
fjármagnsnotkunin er miðstýrð.
Þá er arðsemissjónarmiðinu ýtt
til hliðar og afleiðingunum velt
yfir á næstu kynslóðir.
Mikilvægt er að finna lausn á
því vandamáli. sem almennings-
eign á fiskimiðunum skapar. Sú
lausn þarf að fela í sér. að sóknin
í fiskinn taki mið af raunveruleg-
um kostnaði og mögulegum
ávinningi. Um þetta sér markað-
urinn best. þegar auðlindir eru í
einkaeign. Þetta má nálgast í til-
viki fiskveiða. með sölu veiði-
leyfa eða þá með kvótafyrir-
komulagi. sem er verri kostur, að
því tilskildu að kvótarnir fái að
ganga kaupum og sölum.
Þannig myndi markaðurinn
gegna hlutverki sínu, sem leið-
beinandi um hagkvæmustu nýt-
ingu framleiðsluþáttanna. Til
þess að markaðurinn geti
stjórnað nýtingu fiskimiða með
hagkvæmum hætti þarf að koma
í veg fyrir að opinber rekstur og
samvinnurekstur nýti forréttindi
sín til að kaupa upp veiðileyfi og
ná einokunaraðstöðu.
Einna brýnast er þó. að fiski-
skipum fækki og komið verði í
veg fyrir að opinberir sjóðir stuðli
að of stórum fiskiskipaflota með
því að halda hlífiskildi yfir þeim,
sem komnir eru í vanskil. Til að
82