Frjáls verslun - 01.05.1984, Blaðsíða 83

fækka fiskiskipum er eðlilegast,
að Fiskveiðasjóður gangi að
þeim útgerðaraðilum. sem eru í
mestum vanskilum. og geta ekki
samið um greiðslur.
Þau skip. sem Fiskveiðasjóður
eignast með þessum hætti ætti
annað hvort að leggja um
stundarsakir eða selja, ef mark-
aður er fyrir hendi innanlands
eða utan. Ef skip er selt innan-
lands verður að setja það sem
skilyrði. aó annað skip af svip-
aðri stærð sé tekið úr umferð.
Að sjálfsögðu verður Fisk-
veiðasjóður fyrir tapi af þessum
aðgerðum. en þjóðhagslegi
ávinningurinn er augljós, minni
útgerðarkostnaður og meiri afli á
skip. Þá má öllum vera Ijóst, sem
sjá vilja. að hluti af útistandandi
skuldum sjóðsins er hvort sem er
tapað fé og nánast bókhaldsat-
riði hvort það tap verður skráð í
ár eða á næstu árum.
Nýting orkulinda landsins
hefur verið of hæg og of mikið
hik við að útvega stórkaupendur
á raforku. Ef okkur á að takast að
nýta gögn og gæði landsins
þjóðinni til hagsbóta þarf að
verða breyting hér á.
Að undanförnu hafa fjárfest-
ingartækifæri hér á landi verið
nokkuð kynnt erlendis. Því
verður að halda markvisst áfram
til að bæta fyrir vanrækslu fyrri
ára. Flröð nýting á orkulindum
okkar er óhugsandi án nýrra
stórkaupenda á raforku. Slíkir
kaupendur koma ekki til, nema
erlendir aðilar séu reiðubúnir að
hefja iónrekstur hér á landi. Til
þess að það verði þurfa Islend-
ingar að vinna sér traust sem
ábyrgur samningsaðili og treysta
aðgang sinn að erlendum mörk-
uðum með frekari fríverslunar-
samningum. Stöðugleiki í
stjórnarfari og aðgangur að
markaði er erlendum fjárfesting-
araðilum ekki síður mikilvægt en
samkeppnishæft orkuverð.
4.4. Ríkisbúskapurinn
Flér á landi er þátttaka ríkisins í
atvinnurekstri ærið umfangs-
mikil. Ríkissjóður einokar fram-
leiðslu og sölu á áöurði og
áfengi. sölu á grænmeti og
þjónustu á sviði fjarskipta og út-
varps. Fá rök hníga að því að
ríkissjóður skipti sér af fram-
leiðslu og sölu ofangreindra
vara eða þjónustu. hvað þá að
hann hafi einokun á umræddum
þáttum.
Auk þessarar einokunar er
ríkissjóður jafnframt eigandi
margra fyrirtækja, sem starfa á
sama sviði og einkarektur.
Ríkisfyrirtæki búa ekki við sama
aðhald og einkafyrirtæki, en
njóta ýmislegra forréttinda. Þau
gæta þess vegna yfirleitt ekki
ýtrustu hagkvæmni. og skatt-
greiðendur borga brúsann.
Þessu til viðbótar á ríkissjóður
hlutabréf í rúmlega tuttugu fyrir-
tækjum. en engin sjáanleg gild
rök búa að baki slíkri eignar-
aðild. Að því er virðist er nú vilji
fyrir hendi að losa ríkissjóð
(skattgreiðendur og neytendur)
undan þeirri byrði, sem fylgir
þátttöku ríkissjóðs í atvinnu-
rekstri. En betur má ef duga skal.
Flér þarf markvisst átak. Ríkis-
fyrirtækjum má t.d. breyta í
hlutafélög. en síðar yrði hluta-
bréfaeign ríkissjóðs metin og
boðin til kaups á almennum
markaði og þannig nýttist sá
hvati, sem tekjuskattslögin
skapa til kaupa á hlutabréfum.
Almenn og vaxandi útþensla
ríkisins er áhyggjuefni. Flún kall-
ar á aukna skattheimtu. sem
takmarkar aðlögunarhæfni at-
vinnurekstrarins og dregur úr
framtaksvilja. Með þessu móti er
dregið úr nýsköpun atvinnu-
tækifæra og möguleikunum á
greiðslu hærri launa. Ríkissjóður
hefur og í vaxandi mæli farið út á
þá hættulegu braut að taka er-
lend lán til að fjármagna halla-
rekstur sinn og veltir þannig
vandanum á undan sér og ógnar
því jafnvægi sem þó hefur náðst í
verðlagsmálum.
Fláir skattar og/'eða erlend
neyslulán eru bæði hættuleg og
óþörf fyrirbæri. Benda má á ótal
þætti sem skera má niður í ríkis-
búskapnum þannig að endar
náist saman með lægri sköttum
og minni erlendum lántökum.
Sala ríkisfyrirtækja er eitt dæmi.
niðurfelling útflutningsbóta og
niðurgreiðslur annað, og auknar
sértekjur ríkisstofnana það
þriðja. svo að eitthvað sé nefnt.
Ríkisfjármálin hafa mikla þýð-
ingu fyrir efnahagsframvinduna,
ekki síst það fordæmi sem gefið
er með stjórn fjármála á hverjum
tíma. Því er nauðsynlegt að fjár-
lög fyrir árið 1985 verði hallalaus
án óeðlilegrar erlendrar lántöku,
án skattahækkana og án seðla-
prentunar.
83