Morgunblaðið - 12.01.2003, Qupperneq 4

FRÉTTIR
4 SUNNUDAGUR 12. JANÚAR 2003 MORGUNBLAÐIÐ
Verð á mann frá 19.800 kr.
þegar bókað er á www.icelandair.is
www.icelandair.is
Netsmellur - alltaf ódýrast á Netinu
Flugsæti á broslegu verði
ÍS
LE
N
SK
A
A
U
G
LÝ
SI
N
G
A
ST
O
FA
N
/S
IA
.I
S
I
C
E
19
89
0
01
/2
00
3
„ÉG verð að viðurkenna að þetta
eru öllu verri tölur en ég hafði
reiknað með,“ segir Sigurður
Bessason, formaður Eflingar –
stéttarfélags, um niðurstöðu könn-
unar Samtaka atvinnulífsins. Í
henni kom fram að fyrirtæki hér á
landi ætla að fækka starfsfólki að
meðaltali um 1,55% á næstu tveim-
ur til þremur mánuðum.
Aðalsteinn Á. Baldursson, for-
maður Verkalýðsfélags Húsavíkur,
segir að þessar niðurstöður hafi í
sjálfu sér ekki komið á óvart. Sam-
kvæmt könnuninni hyggjast fyr-
irtæki í útgerð og fískvinnslu
fækka starfsfólki mest, eða um 4%.
„Búið er að skera niður afla-
heimildir. Einnig höfum við horft
upp á útgerðarrisana sameinast.
Það er því mjög líklegt að hagræð-
ing þýði að fækka verði fólki.“
Gunnar Páll Pálsson, formaður
Verzlunarmannafélags Reykjavík-
ur, segir hefðbundið að eftirspurn
eftir starfsfólki dragist saman eftir
jólin í verslun og þjónustu. Í könn-
un SA kemur fram að fækkun
starfsfólks verði næstmest í þeirri
grein atvinnulífsins.
„Það hefur alltaf fjölgað á at-
vinnuleysisskrá í janúar og febr-
úar,“ segir Gunnar. Vinnuveitend-
ur fjölgi hjá sér starfsfólki með
haustinu þegar jólaverslunin sé
undirbúin. Það nái síðan hámarki í
lok nóvember og í desember.
Skynjaði
samdrátt í haust
Sigurður segir að Efling hafi
vakið athygli á því í haust að
margt benti til þess að erfiður vet-
ur væri framundan. Atvinnuleysi
jókst hratt frá því í ágúst.
„Það var fátt í umhverfi fyrir-
tækja og verkefna sem sagði okkur
að ástandið væri að batna. Við
höfðum hins vegar vonir um að
bæði stýrivextir, sem hafa verið að
lækka, og eins breyting krónunnar
gagnvart Bandaríkjadollara, þegar
hún fór úr 110 krónum í 80 krónur,
myndi ná að snúa þessari þróun
við. Það virðist hins vegar ekki
vera að gerast. Þessi niðurstaða,
sem Samtök atvinnulífsins kemst
að, er í meginatriðum það sem við
höfðum tilfinningu fyrir.“
Í haust ríkti hins vegar bjartsýni
hjá forystumanni Verkalýðsfélags
Húsavíkur. „Ég var tiltölulega
bjartsýnn í haust en eftir því sem
leið á veturinn færðist þoka yfir
mig. Ég skynjaði samdrátt,“ segir
Aðalsteinn. Hann hefur áhyggjur
af því að sjá ekki tækifærið sem
getur snúið þessari þróun við á
næstu vikum og mánuðum.
Stórfyrirtæki
fari rólegar
Sigurður segir að í könnuninni
komi fram að stór fyrirtæki séu oft
leiðandi í atvinnulífinu um það sem
gerist í framhaldinu. „Ég held að
stóru fyrirtækin hafi burði til að
fara rólegar í sakirnar en þau
minni, sem standa frammi fyrir
grjóthörðum reikningsniðurstöð-
um. Von mín er sú að þessi fyr-
irtæki, sem eru í fararbroddi á
vinnumarkaði, fari sér hægt í þess-
um uppsagnarmálum.“
Aðalsteinn segir að stór fyrir-
tæki í sjávarútvegi, sem nýlega
hafi sameinast, séu líklegri til að
fækka fólki. Það hafi áhrif í þá
veru í könnuninni, að fyrirtæki
með fjölmennt starfslið ætli frekar
að segja upp fólki.
Virkjun hefur
jákvæð áhrif
Að sögn Aðalsteins getur þessi
þróun í fiskvinnslu snúist við ef
loðnuvertíðin gengur vel. Það hafi
margfeldisáhrif út um allt þjóðfé-
lagið. „Ef við fáum góða loðnuveiði
getur það bjargað okkur. Við erum
mjög illa stödd ef við siglum ekki
inn í góða veiði.“ Auk þess hafi
þróun virkjunarmála áhrif á gang-
inn í atvinnulífinu.
Sigurður Bessason segir að fyr-
irhugaðar virkjunarframkvæmdir
muni ekki snúa þessari þróun við á
þessu stigi. „Jafnvel þótt allt gengi
eftir með eðlilegum hætti erum við
ekki að tala um framkvæmdir fyrr
en á árinu 2004. Hins vegar getur
þetta þýtt að fyrirtækin sjái fram á
jákvæðari umbreytingar fyrr. Þar
af leiðandi verður jákvæðni, sem
skiptir verulega miklu máli í at-
vinnulífinu, fyrir hendi. Menn snúa
sér þá frekar að uppbyggingarmál-
um í stað þess að draga svona
hratt saman.“
Gunnar Páll er sama sinnis og
Sigurður að þessu leyti. Hann seg-
ir ljóst að framkvæmdir við virkj-
un og álver auki bjartsýni í þjóð-
félaginu.
„Þau fyrirtæki, sem telja sig
þurfa að herða ólina, fresta því að-
eins í von um að viðskiptin aukist.
Þegar af þessu verður er þetta það
mikil innspýting þótt hún sé mikið
til innflutt. Það kallar á aukna
þjónustu og hríslast um allt þjóðfé-
lagið.“
Bitnar á öllum
Forystumenn launafólksins eru
sammála um að minni eftirspurn
eftir vinnuafli bitni nú jafnt á öll-
um. Aðalsteinn segist hafa fylgst
vel með á öllu landinu og enginn
einn hópur, að minnsta kosti sem
vinnur við útgerð og fiskvinnslu,
komi verr út en hinir. Líka ef horft
sé á dreifinguna um landið.
Hann bendir á að koma megi til
móts við fækkun starfa í sjávar-
útvegi með því að nýta betur af-
urðir sem hent er í sjóinn á fiski-
skipum kringum landið. Nokkrar
útgerðir séu byrjaðar á þessu en
betur megi ef duga skal. Setja eigi
skýrar reglur um að skip eigi að
koma með úrgang, eins og hausa
og dálka, í land til vinnslu. „Þarna
er á hverjum degi verið að henda
fjölda starfa í hafið.“
„Þetta kemur alls staðar illa nið-
ur. Það er einfaldlega þannig að sá
sem er án atvinnu er illa settur.
Mér sýnist þetta vera úr flestöllum
geirum innan félagsins,“ segir Sig-
urður og bendir á að á samdrátt-
artímum eigi ríki og sveitarfélög
að fara af stað með stór verkefni. Í
því sambandi nefnir hann fram-
kvæmdir við Kringlumýrarbraut
og Sundabraut. Þegar þenslutímar
komi aftur eigi þessir aðilar svo að
halda sig til hlés.
Gunnar Páll segir að hingað til
hafi þeir með minnstu menntunina
farið verst út úr atvinnuleysinu.
Núna hafi hann það á tilfinning-
unni, án þess að hafa um það ná-
kvæm gögn, að meira sé um að at-
vinnuleysið bitni á öllum hópum.
Hann telur að VR geti ekki
brugðist við þessari þróun til
skamms tíma. Engin allsherjar-
lausn sé til en félagið muni sinna
þessu fólki og sýna því umhyggju.
„Það er ljóst að sú breyting er
að verða nú seinni árin hjá verka-
lýðshreyfingunni að líta á afkomu
atvinnulífsins sem sameiginlegt
verkefni með vinnuveitendum. Það
kemur launafólki vel ef atvinnulífið
er öflugt,“ segir Gunnar. Eina
tryggingin fyrir góðum og vel
launuðum störfum á Íslandi sé að
framleiða betri og ódýrari vöru en
þeir sem Íslendingar keppa við.
Forystumenn launþega hafa áhyggjur af auknu atvinnuleysi
Allir hópar berskjaldaðir
fyrir auknu atvinnuleysi
Virkjunarframkvæmdir gætu aukið bjart-
sýni í atvinnulífinu. Þá sneru menn sér frek-
ar að uppbyggingarstarfi í stað þess að
draga hratt saman. Þetta er mat forystu-
manna í launþegahreyfingunni.
Sigurður
Bessason
Aðalsteinn Á.
Baldursson
Gunnar Páll
Pálsson
’ Ef við fáum góðaloðnuveiði getur það
bjargað okkur. Við
erum mjög illa stödd
ef við siglum ekki
inn í góða veiði. ‘
ALLIR sem starfa við
virkjanaframkvæmdir við
Kárahnjúka þurfa að
sjálfsögðu að borða. Sér-
staklega þurfa þeir sem
eru í kulda og vosi, eins
og jarðgangagerð er jafn-
an, eitthvað staðgott og
vel útilátið.
Auður Strandberg og
Kolbrún Geirsdóttir ráðs-
kona sjá um matseldina í
vinnubúðum Íslenskra að-
alverktaka gegnt Kára-
hnjúkum, þær elda ofan í
tuttugu manns að jafnaði
á dag sem vinna að gerð
aðkomuganga við hjá-
göng Kárahnjúkavirkj-
unar.
Elda við
Kára-
hnjúka
LEIGUBÍLSTJÓRI á Sel-
fossi sýndi mikið snarræði í
fyrrinótt þegar hann dró
alelda jeppa frá húsvegg við
plastiðju á Selfossi. Kom
hann með þessu í veg fyrir
stjórtjón en slökkviliðsstjóri
Brunavarna Árnessýslu segir
að ekki hafi mátt tæpara
standa.
Lögreglan á Selfossi fékk
tilkynningu um eldinn um
klukkan 1.20. Þá hafði leigu-
bílstjóranum tekist að binda
taug milli leigubílsins og
jeppans og draga hann frá
húsinu. Að sögn Kristjáns
Einarssonar, slökkviliðsstjóra
Brunavarna Árnessýslu,
höfðu stórar rúður á veggnum
sprungið og eldurinn hafði ét-
ið sig í gegnum vegginn þegar
slökkviliðið kom á vettvang.
Urðu slökkviliðsmenn að
rjúfa vegginn til að ráða nið-
urlögum eldsins. Kristján
segir ljóst að leigubílstjórinn
hafi komið í veg fyrir stórtjón
enda mikill eldsmatur innan-
dyra en fyrirtækið framleiðir
m.a. plastflöskur fyrir gos-
drykki. Reykur barst um allt
húsið en óvíst er um tjón af
völdum hans.
Jeppinn, sem var óskráður,
er gjörónýtur. Lögregla rann-
sakar eldsupptök.
Leigubílstjóri kom í
veg fyrir stórtjón
Dró alelda
jeppa frá
húsinu
HÆSTIRÉTTUR hefur hafnað
kröfu Ástþórs Magnússonar um að
hann fengi afhentar tvær tölvur sem
lögregla lagði hald á við húsleit í
húsakynnum Friðar 2000 í lok nóv-
ember.
Ríkissaksóknari hefur ákært Ást-
þór fyrir að hafa dreift tilhæfulausri
viðvörun með tölvupósti um
sprengjutilræði gegn íslenskri flug-
vél. Tölvurnar sem lögregla lagði
hald á eru taldar hafa verið notaðar
við að senda tölvupóstinn og krefst
lögregla þess að tölvurnar verði
gerðar upptækar. Í dómi Hæstarétt-
ar segir m.a. að hald skuli lagt á
muni ef ætla megi að þeir hafi sönn-
unargildi í opinberu máli eða ef ætla
megi að þeir kunni að verða gerðir
upptækir. Kröfu Ástþórs var því
hafnað.
Ástþór
fær ekki
tölvurnar