Morgunblaðið - 22.06.2003, Síða 26

LISTIR
26 SUNNUDAGUR 22. JÚNÍ 2003 MORGUNBLAÐIÐ
DANSKI málarinn og teiknarinn
Henrik Vagn Jensen er mörgum
kunnur fyrir áhuga á íslenzkri list og
góðum verkum í hennar þágu. Hann
var góðvinur Sveins heitins Björns-
sonar og hefur komið á slóðir Páls
Guðmundssonar á Húsafelli. Sem
áhrifamaður í listafélagi í Lyngby, í
nágrenni Kaupmannahafnar, stóð
hann fyrir íslenzkri sýningu í
Sophienholmsetri í Lyngby fyrir all-
nokkrum árum.
Var skrifari þá í miðju verki á stein-
þrykkverkstæði í Valby í útjaðri
borgarinnar og átti illa heimangengt
á opnun sýningarinnar, en skoðaði
hana við verklok sín. Skrifaði um
hana hér í blaðið og taldi og tel enn að
slagkraftur framkvæmdarinnar hafi
verið minni en skyldi fyrir þá sök að
sýnendum var meira í mun að kynna
ný og óseld verk en hið athyglisverð-
asta sem þeir höfðu gert á ferli sínum.
Mig minnir að aðeins einn þeirra hafi
haft rænu á að kynna sínar bestu hlið-
ar, sem var Jóhanna Kristín Yngva-
dóttir, og uppskar ríkulega. Val
myndverkanna ei heldur nægilega út-
hugsað í hið sérstaka rými gamla
reisulega setursins, sem staðsett er á
undursamlega fallegum stað þar sem
vítt sér yfir og mögulegt að sigla
þangað á bát frá Kaupmannahöfn og
mikil lifun á björtum sumardegi.
Minni á þetta fyrir þá sök, að Ís-
lendingum hefur illu heilli verið
merkilega gjarnt að klúðra þeim
tækifærum sem þeir hafa fengið upp í
hendurnar, en söm var gjörð gest-
gjafanna og þá öðrum fremur Hen-
riks Vagns Jensens.
Sjálfur hélt Henrik Vagn stóra sýn-
ingu í Hafnarborg fyrir nokkrum ár-
um og gafst landanum þá tækifæri til
að kynnast alveg sérstakri hlið
danskrar listhefðar en annað mál er
hvort hann hafi kunnað að meta hin
opnu og hraðvirku vinnubrögð. Lista-
maðurinn er af þeirri kynslóð málara
sem var innprentað að vera síteikn-
andi, helst upp á hvern einasta dag.
Menn vilja gleyma því að athöfnin að
rissa upp lifanir sínar fyrir sjónminn-
ið er í sjálfri sér ekki síður gagnvirk
en að skjalfesta hugleiðingar sínar í
rituðu máli, þar af leiðandi ámóta
mikilvægt að þjálfa sjónminnið og rit-
færnina. Matisse fór út í garð sinn
dag hvern og teiknaði gróðurvirktina
og Picasso fletti upp í listaverkabók-
um á hverjum morgni áður en hann
setti sig í stellingar fyrir framan trön-
urnar eða greip í teikniblokkina og
mundaði rissblýið.
Henrik Vagn Jensen er allt í senn
málari, teiknari og grafíklistamaður,
auk þess að vera vel ritfær. Hann hef-
ur áður gefið út bókina „Eget tryk“
(eigið þrykk), sem út kom frá sama
forlagi 1992 og inniheldur nær 200
grafísk verk frá 40 ára ferli, eða 1952–
92, og hefur einkunnarorðin „Stier
anlægges ikke, de trædes“ (Slóðar
leggjast ekki, þeir troðast). Í þetta
sinn er um að ræða ýmis tækifærisr-
iss frá fimmtíu ára ferli, þ.e. 1951–
2001. Vel má ráða af útkomu þessara
tveggja bóka, að listamaðurinn hafi
verið vel virkur um dagana, en annars
þekki ég ekki til listferils hans nema
af flettingu þeirra og sýningunni í
Hafnarborg.
Bókin, „Teikningar“, er 108 síður
og í broti sem minnir sterklega á sí-
gildar sýningarskrár mikilsháttar yf-
irlitssýninga í Sophienholm og Dan-
mörku yfirhöfuð, afar þægileg í hendi,
vel prentuð á úrvalspappír og óað-
finnanlega innbundin. Að öllu saman-
lögðu hið notalegasta kynningarrit,
myndirnar þó helst til margar á sum-
um síðunum sem óneitanlega veikir
áhrifamátt og slagkraft þeirra. Hér er
um skjalfestingu næsta umhverfis og
lifana hverju sinni að ræða, listamað-
urinn hefur gert víðreist, þannig eru
meðal annars nokkur fljótriss frá Ís-
landi, svo sem af Arnarfelli, frá Húsa-
felli, Hafnarfirði og Krísuvík, sem og
veginum til Grindavíkur. Einnig
Róm, Sikiley, Provence í Frakklandi,
London, Sjanghai og víðar.
Þetta er ekki listaverkabók í eig-
inlegri merkingu heldur eigulegt
kynningarrit, og kostar ekki nema
150 krónur danskar þrátt fyrir fjölda
mynda í lit, og kemur hér fram ávinn-
ingurinn af hinu staðlaða formi. Við
Íslendingar gætum allt eins dregið
lærdóm hér af, þótt útlitshönnunin
þyrfti ekki að vera hin sama, skil-
virkni hér stórum mikilvægari til
gifturíkrar kynningar öllum sérvisku-
legheitum sem troða beina slóð í
ruslakörfuna.
Eins og segir í upphafi inngangs-
orða listamannsins: Þetta er bók
fárra orða en með mörgum myndum,
myndabók.
Dagbókarriss
Frá Húsafelli,1997, svartkrít, 38 x 53 sm.
Eftir Siesta, Róm 1982, pastel, kol, 49 x 65 sm.
BÆKUR
List og hönnun
Teikningar og texti: H.V.J. Umbrot og
tæknileg ritstjórn: Peter Warne Moors.
Idons Forlag, Holte 2002.
HENRIK VAGN JENSEN
TEIKNINGAR: TILVIK/
TJÁÞÖRF/ARFLEIFÐ
Bragi Ásgeirsson
ÓPERUSTÚDÍÓ Austurlands
frumsýndi eins og áður hefur komið
fram óperuna Don Giovanni á Eiðum
9. júní sl. og eftir að hafa sýnt fjórar
sýningar fyrir austan var land lagt
undir fót og haldnar tvær sýningar í
Borgarleikhúsinu. Tvískipað er í öll
aðalhlutverk og sýningin á mánu-
dagskvöldið var með annarri hlut-
verkaskipan en frumsýningin og því
fjallað um hana hér.
Eins og áður hefur komið fram er
óperan Don Giovanni fimmta verk-
efnið sem óperustúdíóið ræðst í og
þá hafa þau m.a. flutt allar óperurn-
ar sem þeir Lorenzo da Ponte (1749–
1838) og Mozart unnu saman. Da
Ponte kom til Vínar 1781 eftir að
honum var úthýst frá Feneyjum í 15
ár vegna skoðana sinna. Þeir Mozart
áttu nokkurt samstarf og ávöxtur
þess er Brúðkaup Fígarós (1786)
Don Giovanni (1787) og Cosi fan
tutte (1790) og einnig uppkast af
tveimur söngleikjum L’oca del Cario
og Lo sposo deluso sem Mozart gerði
á milli Brottnámsins úr kvenna-
búrinu og Brúkaupsins en lauk ekki
við.
Til að gefa sem flestum tækifæri í
sönghlutverkum eru tveir söngvarar
í öllum aðalhlutverkum nema einu og
þar sem söngvararnir eru svo ólíkir í
öllum hlutverkunum er í raun um
tvær ólíkar uppfærslur að ræða.
Leikstjórn Keith Reed er mjög góð,
allir leikarar eru vel lifandi jafnt í
einföldustu aukahlutverkum og hóp-
atriðum sem aðalhlutverkum. Móz-
art valdi þá leiðina að láta forleikinn
renna beint inn í upphafssöng Lepo-
rellos og því fer vel á því að láta allar
persónurnar koma fram til kynning-
ar undir forleiknum í sínum „raun-
verulegu“ hlutverkum á geðveikra-
hælinu, þar fær Leporello sprautuna
sem gerir það að verkum að hann fer
inn í ímyndaðan heim þar sem at-
burðarás óperunnar gerist. Einnig
hverfum við af og til inn á hælið þar
sem börnin föndra í bakgrunn og
aðrir leikarar birtast einnig sem
sjúklingar og starfsfólk stutta stund.
Frammistaða söngvaranna var góð.
Allir söngvararnir skiluðu sínum
hlutverkum óaðfinnanlega og sann-
færandi, oft hreinlega glæsilega með
yndisfögrum söng og góðum leik og
erfitt að gera upp á milli en ég kemst
þó ekki hjá því að nefna þau Krist-
ínu, Ildiko og Þorstein sem öll áttu
sínar stóglæsilegu aríur, sérstaklega
í öðrum þætti. Ekki má gleyma stór-
skemmtilega mandolínleikaranum
Charels Ross. Það er ekki amalegt
fyrir ungt tónlistarfólk að fara í
framhaldsnám með þá dýrmætu
reynslu sem þátttaka í svona upp-
ræslum gefur og mega Austfirðingar
og aðrir vera þakklátir því galdra-
fólki sem stendur fyrir slíku. Til
hamingju með afrekið Óperustúdíó
Austurlands.
Til hamingju með afrekið
TÓNLIST
Borgarleikhúsið
Óperustúdíó Austurlands
eftir W. A. Mozart. Höfundur texta Lo-
renzo da Ponte. Herbjörn Þórðarson (Don
Giovanni), Manfred Lemke (Leporello),
Kristín R. Sigurðardóttir (Donna Anna),
Ildiko Varga (Donna Elvira), Þorsteinn
Helgi Árbjörnsson (Don Ottavio), Árni
Björnsson (Masetto), Tinna Árnadóttir
(Zerlina), Stefán Arngrímsson (Comm-
endatore). Leikstjóri: Keith Reed. Hljóm-
sveit og kór Óperustúdíós Austurlands.
Stjórnandi kórs og æfingastjóri: Keith
Reed. Konsertmeistari: Gróa Margrét
Valdimarsdóttir. Hljómsveitarstjóri:
Gunnsteinn Ólafsson sem einnig þýddi
óperuna fyrir textavarp. Listmálari á svið-
inu: Ingibjörg Hauksdóttir. Borgarleik-
húsið mánudaginn 16. júní 2003 kl. 20.
DON GIOVANNI
Jón Ólafur Sigurðsson
INGIBJÖRG Böðvarsdóttir mynd-
listarmaður tekur þátt í samsýn-
ingu í menningarhúsi Brasilíu í Ma-
drid á Spáni, Casa do Brasil. Auk
hennar taka þátt Werllayne Nunes,
Jesús Loayza, Pilar Barrios, Franc-
isco Garrido, Lina Castillo, Lucas
Agudelo og Carlos Felipe Barrag-
án. Sýningin, sem ber yfirskriftina
A la risa contagiosa de Jairo eða
Smitandi bros Jairos, stendur til 22.
júní.
Ingibjörg lauk BA-gráðu frá
Listaháskóla Íslands vorið 2001 og
stundar nú framhaldsnám við
myndlistardeild háskólans Uni-
versidad Complutense de Madrid á
Spáni. Hún hefur áður sýnt bæði
hér á landi og erlendis.
Ingibjörg
sýnir
í Madrid
LISTAMAÐURINN Ólafur Elías-
son fær lofsamlega dóma hjá dag-
blaðinu International Herald Trib-
une, sem telur Ólaf hafa verið
mun betur að verðlaununum fyrir
besta skálann á Feneyja tvíær-
ingnum kominn en Su-Mei Tse
sem hlaut verðlaunin fyrir hönd
Lúxemborgar.
Verðlaunin voru veitt fyrir inn-
setninguna „loftkæling“, sambland
muna og stafrænna mynda. „Dan-
mörk virðist hins vegar óheppin
að hljóta ekki verðlaun fyrir besta
skálannn,“ segir í blaðinu, „í ljósi
frumleikans og þeirrar hreinu
ánægju, svo ekki sé minnst á vist-
vænleika, verkefnsins þar sem
loftstraumar og trjágöng skálans
eru notuð til hins ítrasta.
Hinn dansk-íslenski listamaður
Ólafur Elíasson hefur á róttækan
máta endurhannað skálann, ný-
klassíska byggingu með nýlegri
viðbyggingu, með röð viðarrampa,
stiga, veranda og palla,“ segir í
umfjöllun blaðsins sem telur notk-
un Ólafs á sjóntækjum sérlega
uppátækjasama. „Upplifunin er
bæði áhugaverð og ruglandi, sam-
safn áreitis sem fær áhorfandann
til að endurmeta þéttleika og
raunveruleika innra og ytra um-
hverfisins. Sá hugvitsami háttur,
sem verkum [Ólafs] Elíassonar
hefur verið komið fyrir innan
byggingar skálans, gefur til
kynna hvaða áhrif hægt væri að
hafa á nútíma arkitektúr,“ segir
International Herald Tribune sem
hrósar danska skálanum í hví-
vetna.
Ólafur Elíasson við eitt verka sinna.
International Herald Tribune um
Feneyjasýningu Ólafs Elíassonar
Áhugaverð og
ruglandi upplifun
BÓKA- og byggðasafn N-Þingey-
inga hefur opnað sýningu á leik-
föngum. Þau eru fengin að láni frá
mörgum íbúum í nágrenni safnsins.
Elsti hluturinn er rúmlega 70 ára
gamall, en flestir eru þeir 30–50
ára.
Yngstu smíðahlutirnir eru þó
smíðaðir á síðustu vetrum.
Aðalsérkenni Bóka- og byggða-
safns N-Þing. er fjölbreytt safn
handverks, t.d. útsaumur, vefnaður,
brúðarbúningar frá 19. öld, verk-
færi og útskurður. Stórt ljósmynda-
safn frá bæjum og íbúum héraðsins
og safn norrænna bóka, auk bóka-
safns Helga frá Leirhöfn.
Byggðasafnið er opið þriðjudaga,
fimmtudaga, laugardaga og sunnu-
daga frá kl. 13–17 og eftir sam-
komulagi. Sýningin stendur til 31.
ágúst.
Leikfangasýning
í byggðasafni
GALLERÍ Bardúsa og Verslunarm-
injasafn á Hvammstanga eru opin
alla virka daga í sumar frá 11–18, um
helgar kl. 11–17. Þar má sjá íslensk-
ar ullarvörur og húnvetnskt hand-
verk.
Sumaropnun
Bardúsa