Pressan - 06.02.1992, Blaðsíða 42

Pressan - 06.02.1992, Blaðsíða 42
42 FIMMTUDAGUR PRESSAN 6. FEBRUAR 1992 smaa letrið Hvors eiga Kjartan Gunnars- son og nafni hans Jóhannsson eiginlega aö gjalda? Hvers vegna er alltaf verið að velja kynþokkafyllsta fólkið?Falleg- asta fólkiö og best klædda fólkið? Það fóik sem hefur fal- legustu imyndina? Áttar fólk sigekkiá að fólker misjafnlega af guði gert? Sumir eru snoppufríðir en aðrir hafa til að bera innri fegurð? Þótt Stefán Jón Hafstein þyki kynþokka- fullur segir það ekkert til um hversu hjartagóður hann er. Það segir ekki einu sinni neitt um hvort hann er góður í rúm- inu eða ekki. Það veit enginn nema þeir Kjartanarnir séu miklu betri á þeim vígstöðvum en Stefán Jón, Valdimar og Helgi Pé. Nei. Það erkominn tími til að fólk hætti að meta samferða- menn sína af ytri ásýnd einni. Ef menn vilja vega og meta kynþokka eiga þeir að reyna hann í verki. Annars halda sér saman og geyma hugsanir sín- ar fyrir sjálfa sig. Það var sagt i gamla daga þegar kona hirti forljótan óreglupésa upp af götunni að hún hefði séð hann með auga sálarinnar. Henni hafði tekist að sjá igegnum þá þunnu skán snoppufríðleikans og fatastíls- ins sem við látum alltof oft glepjast af nú á dögum. Þessi kona hefði ekki fúlsað við þeim Kjartönum. Hún hefði séð þá með auga sálarinnar. Enþaðeru fleiri enþeir Kjart- anar sem hafa orðið fyrir barö- inu á að fólk loki auga sálarinn- ar. Það eru fleiri sem aldrei dúkka upp á listum yfir fallegt fólk, kynþokkafullt og smart. Það eru fleiri sem hafa ekki fengið að njóta sín vegna þess- < arar dómhörku fólks. Eða væri Kjartan Jóhannsson ekki enn formaður Alþýðuflokksins ef eitthvert réttlasti væri til? Og væri nafni hans Gunnarsson ekki löngu kominn á þing? Og mér er spurn: Hefði Arn- arflug farið á hausinn ef Krist- inn forstjóri væri meira aö al- mannasmekk? £ða veit/nga- maöurinn? Fór hann ekki á hausinn vegna þess að Pétur Sveinbjarnarson var of feitur og einhvern veginn undarlegur í framan? Og hann Ásmundur Stefánsson? Af hverju er hann ekki á þingi? Er það kannski vegna þess að hann klæðir sig ekki eftir samræmdum smekk uppeldis- og heilbrigðisstétt- anna í Alþýðubandalaginu? Og hefði Þjóðviljinn ekki orðið langlífari ef Árni Bergmann hefði ekki þráast við á hjólinu heldur fengið sér einhvern lekk- eran bíl? Svona má lengi teija. Erþað þetta sem við viljum? Viljum við verðlauna þá snoppufríðu án tillits til þess hvort þeir hafa nokkuð annað til að bera en að þeir myndast vel? Og viljum við af grimmd henda öllum sem ekki eiga framtið fyrir sér i fyrirsætu- bransanum út i ystu myrkur? Koma fyrirtækjunum þeirra á hausinn? Útiloka þá frá þingi? Efast um kyngetu þeirra með þvi að vera sifellt að stilla allt öðruvísi fólki upp á einhverja holdanautalista? Það er mál að linni. Það er kominn timi til að Ijóta fólkið, feita fólkið og púkalega fólkið sameinist — stofni kannski flokk — en umframt allt að það seg'r.Hingaöogekkilengra. Við erum líka klár, smart og góð í rúminu. s4£ wtenýcc eruc 6a*Ca>i Stelpur eru stelpur og strákar eru strákar. En hvers vegna? Er það vegna þess að karlar leika eitt hlutverk og konur annað; þau séu skrifuð af umhverfi, menningu og uppeldi? Eða er það vegna þess að konur eru gjörólíkar körlum að líffræðilegri gerð? Verðum við að lúta þeirri staðreynd að líkaminn stjórni þessu öllu? Hefurðu trú á leyndarmál- um sem völundarhús manns- heilans hefur að geyma eða finnst þér umhverfið pára stafi sína á óskrifað blað þitt? Ertu maður — eða kona? Eða maðurkona? Skilgreiningin gæti skipt höfuðmáli, taktu eftir því. . - Á tímum tæknialdarog'sér- fræðingaveldis verða hug- myndir að víkja fyrir stað- reyndum. Þótt kvennahreyf- ingar hafi á sínum tíma gert þá kröfu að horfa ætti fram- hjá líffræðilegum mun kynj- anna, það væri fyrst og fremst spurning um svoköll- uð kynhlutverk, njóta kenn- ingar um hið gagnstæða vax- andi fylgis meðal fræði- manna á öllum sviðum vís- inda í dag. Þeim samkvæmt ósamhljóða niðurstöður milli kynja enn vera til marks um mismun karla og kvenna. Sálfræðin sýnir aftur og aft- ur að menn og konur sjá til- veruna frá mismunandi sjón- arhorni. Konur virðast hafa öflugri hæfileika til að greina leyndar hvatir og tilfinningar en á sama tíma sýna karl- menn meiri hæfileika til að lesa úr flóknum myndum. 'Samkvæmt þessu ættu til dæmis allir menn að vera flinkir kortalesarar og allar konur ættu að vera með ríka tilfinningu fyrir því hvar sokka heimilisfólks væri að finna. Þau stúlkubörn eru reynd- ar til sem sýna hegðun sem mætti túlka sem einkennandi fyrir drengi, segir í nýlegu Sntct H&46 <z<l fauuz úaáéíz? Tengsl heilahvela eru margbrotnari medal kvenna. Gœti út- skýrt yfirsýn þeirra en einnig innsœi og tilfinningar. Yfirsýn gœti nýst til dœmis í sokkaleit! Viö áreiti undirstúkunnar sýnum vid medal annars reidi. sorg, svengd og þorsta. Margir álíta ad ákvedinn hluti líffœris- ins úkvardi einnig kynhegdun mannsins, þar sem hann er stœrri medal karla en kvenna og samkynhneigðra. Sterkari tengsl heilahvela medal kvenna gœtu útskýrt gódan mál- þroska. hefur það lítið sem ekkert að segja að ala stelpur upp í bíla- leik og stráka í dúkkuleik, stelpur verða alltaf stelpur og strákar alltaf strákar. NÆMAR KONUR, SKARPIR KARLAR Menn keppast að því hver sem betur getur að koma auga á þætti sem skýra mun kynjanna. Ótal rannsóknir læknavísindanna færa sönn- ur þar á. Fræðin segja okkur að hjartasjúkdómar sæki mun fyrr að karlmönnum en konum og andlegir kvillar herji frekar á konur en menn. Hafa rannsóknarmenn talið sig finna mun á taugakerfinu, bæði í byggingu heilans og starfsemi hans, og þykja hefti bandaríska tímaritsins Time. Þetta eru þó frávikatil- felli og að margra áliti líf- fræðilega ákvörðuð. Sú stað- reynd stendur að meðal þess- ara einstaklinga, sýna rann- sóknir, hefur orðið til of hátt magn hormónsins testoster- ons á fósturskeiði. (Testoster- on er aðalkarlhormónið sem síðar veldur annars stigs kyn- einkennum karla, skeggvexti og raddbreytingum). Af nið- urstöðum sem þessum má leiða það álit að magn horm- ónsins á fósturskeiði hafi áhrif á hegðun barnsins seinna í lífi þess. Ef svo reyn- ist er líffræðileg skýring á hegðunarmun ákaflega lík- leg. Gagnrýni á rannsóknir sem þessar hafa hins vegar verið öflugar og segja andstæðing- ar þeirra að viðhorf manna til barnsins sé ákvarðandi fyrir framkomu þess, magn horm- óna skipti minna máli. KONUR FLAKKA MILLI HEILAHVELA í botni heiladinguls er einn- ig að leita ástæðna fyrir mun á hegðun kynjanna. Heila- dyngjubotn er hluti af milli- heila og samstillir hluta sjálf- virka taugakerfisins, inn- kirtla og margs konar líkams- starf. Við áreiti hans getur einstaklingurinn meðal ann- ars orðið reiður, þyrstur, svangur eða lostahneigður. Margir álíta að líffærið ákvarði einnig kynhegðun mannsins. Rannsóknir hafa bent til þess að hluti líffæris- ins sé tvisvar sinnum stærri meðal gagnkynhneigðra manna en meðal samkyn- hneigðra og kvenna.Það er því ekki ósennilegt að stærð þess segi til um hvernig við kjósum að hegða okkur gagnvart hinu kyninu. Karl- menn ættu þessu samkvæmt að teljast brattari en gagn- stæða kynið. Heilinn hefur einnig að geyma svæði sem tengir heilahvelin tvö. Margt bendir til að þessi hvelatengsl séu stærri í konum en körlum. Þessi uppgötvun gæti bent til þess að meiri „samvinna" sé til staðar milli vinstra og hægra heilahvels meðal kvenna og mætti jafnvel leiða líkum að því að það útskýrði innsæi þeirra. „Samvinnan" góða gæti þó einnig truflað einbeitingu þeirra með stöð- ugu hugsanaflakki milli hvela. Fyrir þessu hefur þó verið mjög erfitt að færa ná- kvæmar sönnur og því óvar- legt að taka því sem algerlega gefnu. Vísbendingar sem þessar hafa hrundið af stað öðrum vangaveltum og eru rann- sóknaraðilar óþreytandi við að finna upp á nýjum leiðum til að upplýsa leyndarmál í stjórnkerfi mannslíkamans. Eitt það nýjasta er að reynt hefur verið að komast að því hvernig heilinn starfar er ein- staklingur stafar orð. Með því að mæla aukið blóðrennsli til heilans hafa athuganir sýnt að konur nota bæði heila- hvelin til slíks meðan karl- menn nota yfirleitt aðeins það vinstra. Þetta gæti út- skýrt að stúlkubörn eru fljót- ari til máls en drengir. Að þessum niðurstöðum fengn- um velta menn því einnig fyr- ir sér hvort konur hafi meiri yfirsýn vegna þessa. Karl- menn geta því samkvæmt að- eins verið í einu hlutverki í einu meðan konan getur dreift kröftum sínum á marga staði. Gæti útskýrt ýmislegt! Náttúran hefur getið af sér tvö kyn meðal mannskepn- unnar og vitneskjan um líf- fræðilegan mun í hegðun virðist engum vafa undirorp- inn. Já, segja sumir. Nei, segja aðrir og benda á allar þær skorður sem samfélagið setur einstaklingnum. Því að ætla að heilinn og önnur starfsemi líkamans sé hundrað prósent einkynja þegar rannsóknir sýna að flæði og gerð horm- óna er ólíkt? Og þarna höfum við það. Allar þessar rannsóknir og allar þessar niðurstöður, flóknar og einfaldar, sem segja okkur eingöngu það sem við vissum fyrir, maður- inn og konan eru ekki eins. Það er eins og hver ný upp- götvun færi okkur nær stóra sannleik en í raun er aðeins um brot að ræða í ¦ marg- flóknu púsluspili sem að öll- um líkindum aldrei tekst að raða saman í eina heild. Rannsóknir sýna fram á nýja snertifleti, sem er nauðsyn- legt til að nálgast viðfangs- efnið, en eftir stendur þó spurning sem okkur hefur ekki enn tekist að svara, þrátt fyrir allt, en hún lýtur að því hversu mikið samspil er milli líffræðilegra þátta og um- hverfislegra. Telma L. Tómasson 'Síttiátnáátvi oy dúááuátetfuvi Rannsóknir atferlisfrœdinga í Bandaríkjunum hafa sýnt ad drengir leiti nœr ávallt í bíla en stúlkur undantekningarlaust í dúkkur og eldhúsáhöld, ef hvort tveggja stendur þeim til boda. Er það álit margra ad stúlkur verdi alltaf stúlkur og drengir alltaf drengir. Ekkert i umhverfinu geti breytt hegdun kynjanna.

x

Pressan

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Pressan
https://timarit.is/publication/298

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.