Morgunblaðið - 12.06.2005, Side 8

Morgunblaðið - 12.06.2005, Side 8
8 SUNNUDAGUR 12. JÚNÍ 2005 MORGUNBLAÐIÐ FRÉTTIR Eins og hér kemurfram til hliðar hef-ur vísitala neyslu- verðs hækkað á ný, eftir að hún lækkaði milli apríl og maí. Hækkun um 0,71% frá því í maí er sögð meiri en sérfræðingar greiningar- deilda bankanna reiknuðu með. Höfðu þeir flestir spáð 0,2 til 0,4% hækkun milli mánaða. Yfir tólf mánaða tímabil mælist hækkun neysluvísitölunn- ar 2,8% og því er verðbólg- an enn yfir settu markmiði Seðlabankans, þ.e. að verð- bólgan fari ekki yfir 2,5% á árs- grundvelli. En skyldi illræmdur verðbólgu- draugurinn vera að vakna á ný? Já, þegar krónan fellur, segja hag- fræðingarnir margir hverjir. Spár fjármálastofnana gera hins vegar yfirleitt ráð fyrir 3–4% verðbólgu á þessu ári og Seðlabankinn gaf ný- verið út spá um 3,6% verðbólgu á næsta ári. Hefur fjármálaráðu- neytið reiknað með 3,8% verðbólgu árið 2006, sem er sú mesta í hópi annarra Norðurlandaþjóða þar sem spáð er 1,4–1,8% verðbólgu. Enginn hefur verið jafnsvart- sýnn í sínum spám hér á landi og hagdeild ASÍ, sem á dögunum gaf út árlega vorskýrslu sína. Þar er gert ráð fyrir miklum hagvexti áfram en um leið vaxandi ójafn- vægi í íslenska hagkerfinu. Þannig spáir ASÍ 4,6% verðbólgu á þessu ári og 6,3% á því næsta. Hagvöxt- ur, þ.e. aukning á vergri lands- framleiðslu þjóðarinnar, verður að mati ASÍ 6,1% á þessu ári, nokkru meiri en fyrri spár reiknuðu með, og 4,9% á næsta ári. Til saman- burðar var hagvöxtur síðasta árs 5,2%. Þá spáir ASÍ rýrnandi kaup- mætti launa um 1,1% á næsta ári. „Hagstjórn á villigötum“ Fram hefur komið í Morgun- blaðinu að forseti ASÍ, Grétar Þor- steinsson, telur þessa skýrslu hag- deildarinnar, og hvernig efna- hagsmálin hafa þróast í landinu, auka líkur á að kjarasamningar verði endurskoðaðir í haust. Í skýrslunni eru stjórnvöld gagn- rýnd harðlega, enda ber hún yfir- skriftina „Hagstjórn á villigötum“. Ríkisstjórnin er sögð hafa sýnt litla ábyrgð við þær aðstæður sem ríkt hafa í tengslum við stóriðjufram- kvæmdirnar og aukið aðgengi fólks og fyrirtækja að ódýru lánsfé. Hagkerfið hafi sýnt merki um of- hitnun með vaxandi verðbólgu og auknum viðskiptahalla. Þannig hafi verðbólgan ítrekað farið upp fyrir efri vikmörk verðbólgumark- miðs Seðlabankans, þrátt fyrir að bankinn hafi hækkað stýrivexti um 3,7% frá því í maí í fyrra. „Ríkisstjórnin hefur við þessar aðstæður sýnt litla ábyrgð. Að- haldsleysi í ríkisfjármálum, illa tímasettar skattalækkanir og breytingar á íbúðalánamarkaði hafa aukið á ójafnvægið í hagkerf- inu. Seðlabankinn hefur því orðið að beita mun aðhaldssamari pen- ingamálastefnu en æskilegt er. Styrking krónunnar hefur verið meiri en fær staðist til lengri tíma. Afleiðingin er veikara atvinnulíf og aukin hætta á harkalegri lendingu í hagkerfinu í lok stóriðjufram- kvæmdanna,“ segir ASÍ. Ólafur Darri Andrason, yfirhag- fræðingur ASÍ, segir nýjustu vísi- töluútreikninga Hagstofunnar engu breyta um þeirra spá, þeir séu í takt við spána og ýti undir hana frekar en hitt. Verðbólgu- þrýstingurinn sé undirliggjandi og vandinn til staðar. Sterk króna geti ekki staðist til lengdar og þegar gengi hennar falli þá fari verðbólg- an af stað og hætta á að „draug- urinn“ vakni. Verið sé að endur- taka hagstjórnarmistök frá ár- unum 2000 og 2001. Þjóðin gangi hratt um gleðinnar dyr og mikil hætta á að hún taki það út með timburmönnum einhvern tímann á næsta ári. Hætta á verðbólgugusu Þegar rætt er við aðstoðarfram- kvæmdastjóra Samtaka atvinnu- lífsins, Hannes G. Sigurðsson, sem jafnframt er forstöðumaður hag- deildar, kemur fljótt í ljós að hann greinir vandann að mörgu leyti með svipuðum hætti og ASÍ. Hann telur þó litla hættu á að verðból- guskriða fari af stað á þessu ári, gengi krónunnar haldist áfram hátt og verðbólgumarkmiðin náist að mestu leyti í ár. Hins vegar sé gengið hærra en atvinnulífið fái staðist til lengdar og við lækkun gengisins innan ekki langs tíma komi „verðbólgugusa“ líkt og árið 2001. Hannes tekur undir með ASÍ um að jafnvægisleysi sé ríkjandi í efnahagsmálunum og stjórnvöld verði að vera virkari í að draga úr eftirspurn. Þannig megi draga úr fjárfestingum ríkis og sveitarfé- laga og nefnir Hannes Íbúðalána- sjóð sérstaklega í því sambandi. Hækkun húsnæðisverðs sé megin- skýring aukinnar verðbólgu og stjórnvöld geti haft mikil áhrif á þá þróun með því að draga úr eða hætta starfsemi Íbúðalánasjóðs. Sífelldar vaxtahækkanir Seðla- bankans séu farnar að bitna harka- lega á atvinnulífinu og brýn þörf sé á annars konar viðnámi stjórn- valda. Fréttaskýring | Neysluvísitalan hækkar á ný og vaxandi verðbólgu er spáð Draugurinn að vakna? ASÍ segir ríkisstjórnina sýna litla ábyrgð í vaxandi ójafnvægi Fasteignaverð ýtir nú undir verðbólguna. Vísitalan án húsnæðis hef- ur sl. ár lækkað um 0,2%  Hagstofan hefur birt nýja út- reikninga á vísitölu neysluverðs og samkvæmt þeim er hún 242,4 stig, 0,71% hærri en í maí. Án húsnæðis mælist vísitalan 228,2 stig, sem er 0,35% hækkun frá fyrra mánuði. Eigið húsnæði í vísitölunni hækkaði um 2,4%, þar af voru áhrif af hækkun húsnæð- isverðs 0,49%. Á móti vega áhrif af lækkun meðalvaxta eða um 0,11% Verð á dagvöru hækkaði um 1,5% milli mánaða. Hækkun vísitölunnar nemur 2,8% sl. ár en án húsnæðis hefur talan lækkað um 0,2% frá júní árið 2004. Eftir Björn Jóhann Björnsson bjb@mbl.is ALLS eru 56 brýr á þjóðveginum frá Höfn í Hornafirði að Hvolsvelli og þar af 26 einbreiðar, sam- kvæmt talningu blaðamanns Morgunblaðsins. Einbreiðar brýr hafa jafnan verið álitnar slysa- gildrur, en þær eru enn margar hérlendis þrátt fyrir áform um að útrýma þeim. Í fjögurra ára samgönguáætlun fyrir árin 2005–2008 koma fram fjögur meginmarkmið og snýr eitt þeirra að öryggi í samgöngum. Í sömu áætlun er aðeins gert ráð fyrir að endurnýja tvær brýr á ofangreindri ökuleið á tímabilinu, á Smyrlabjargará og Staðará, sem báðar eru í Suðursveit. Stefnt að því að útrýma ein- breiðum brúm Einar Hafliðason, forstöðumað- ur brúardeildar Vegagerðarinnar, segir að á dagskrá sé að skipta allmörgum brúm út, en ekki á þessu svæði. „Við getum náttúr- lega ekki gert allt í einu og það var byrjað annars staðar, þar sem umferð var meiri. Þó má ekki gleyma því að töluvert hefur þeg- ar áunnist á þessu tiltekna svæði.“ Einar segir að smám saman sé verið að reyna að útrýma ein- breiðum brúm. „Það er markvisst unnið að þessu, en með takmörk- uðu fjármagni, sem fjárveitingar- valdið úthlutar okkur. Við getum síðan haft persónulega skoðun á því hvar má gera betur hverju sinni.“ Rætt hefur verið um að byggja mikinn fjölda jarðganga til að tengja saman byggðir landsins, en því fylgir augljóslega mikill kostn- aður. „Þetta er allt spurning um forgangsröðun, en þetta eru þeir fjármunir sem við höfum, óháð stórverkefnum,“ segir Einar. Morgunblaðið/RAX Brúin yfir Hornafjarðarfljót er ein margra einbreiðra brúa á Suðurlandi. Margar einbreiðar brýr á Suðurlandi Eftir Hrund Þórsdóttur hrund@mbl.is UNNIÐ er að því að safna fjár- magni til leigu og/eða kaupa á öfl- ugum gegnumlýsingarbúnaði sem tollgæsla og lögregla hérlendis gætu nýtt til þess að gegnumlýsa gáma og farartæki til leitar m.a. á fíkniefnum. Svavar Sigurðsson, bar- áttumaður gegn fíkniefnum, vinnur nú að fjármögnuninni en hann hefur kynnt búnaðinn, í samstarfi við há- tæknifyrirtækið Icetronica, fyrir þingmönnum, lögreglumönnum og yfirmönnum Tollgæslunnar í Reykjavík sem hafa sýnt tækninni áhuga. Um er að ræða bandarískan bún- að, sem kallast Vehicle and Cargo Inspection (VACIS) sem er sér- hæfður trukkur til þess að gegnum- lýsa farartæki og gáma með gammageislatækni. Svavar segir búnaðinn vera afar afkastamikinn og auðvelda tollgæslu að finna m.a. fíkniefni. Hann segist hafa verið að skoða slíkan búnað í fyrra sem var framleiddur í Kína eins og Morgun- blaðið greindi frá á síðasta ári. Hann segir nánari eftirgrennslan hafa leitt það í ljós að bandaríski búnaðurinn væri mun öflugri. „Ég vil meiri árangur í baráttunni gegn fíkniefnum,“ segir Svavar. Kostar um 60 milljónir Guðjón Hjörleifsson alþingismað- ur, sem Svavar hefur rætt við, segir ljóst að um gífurlega öflugt tæki sé að ræða sem kæmi sér vel í barátt- unni gegn fíkniefnainnflutningi. Hinsvegar sé einnig ljóst að tækið kosti talsverða fjármuni eða um 60 milljónir kr. Hugmyndir eru þó uppi um að leigja búnaðinn og hefur Guð- jón beðið um að láta athuga leigu- kostnað. Hann segir að ef búnaður- inn gefist vel þá vilji hann láta athuga hvort hægt sé að kaupa hann. „Málið er komið í ákveðinn feril og við verðum að halda áfram með það. En þetta snýst alltaf um peninga og menn fara ekki hraðar en fjárveitingavaldið gerir,“ segir Guðjón en bætir því við að ljóst sé að fíkniefnaleit innanlands sé dýr og telur hann að búnaðurinn gæti áork- að miklu í þeirri baráttu. Sigurður Skúli Bergsson, sviðs- stjóri tollgæslusviðs hjá Tollstjór- anum í Reykjavík, tekur í sama streng og Guðjón varðandi kostn- aðinn en bendir jafnframt á að um öflugan búnað sé að ræða. Telur hann að það þurfi að þjálfa a.m.k. fimm menn til þess að sjá um eitt tæki. Hann segir að óformlegar við- ræður hafi átt sér stað við fjármála- ráðuneytið vegna kaupa á búnaðin- um. Sigurður segir Norðurlöndin hafa fjárfest í slíkum búnaði á undan- förnum árum og hérlendis fylgist menn grannt með framvindu mála þar. Hann segir auk þess að nýlega hafi verið rætt um notkun búnaðar- ins á fundi yfirmanna tollgæslunnar á Norðurlöndum. Norðmenn hafi t.d. lýst yfir ánægju sinni með af- köst búnaðarins sem getur gegnum- lýst um 20 gáma á klukkutíma. „Við gætum sjálfsagt notað þetta, það er engin spurning,“ segir Sigurður. Svavar hefur í samstarfi við ís- lenska hátæknifyrirtækið Icetron- ica unnið að því að fá búnaðinn til landsins. Hann segist hafa fengið af- ar góðar undirtektir frá öllum sem hann hafi rætt við þ. á m. sænska sendiráðinu hérlendis, en ætlunin er að flytja inn búnaðinn þaðan. „Öflugt tæki í baráttu gegn fíkniefnum“ VACIS-búnaðurinn er sagður mjög öflugur og getur gegnumlýst fjölda gáma eða bifreiða á skömmum tíma. Þá er hann meðfærilegur við þröngar aðstæður, að sögn Svavars. Eftir Jón Pétur Jónsson jonpetur@mbl.is

x

Morgunblaðið

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.