Tíminn - 23.02.1975, Blaðsíða 31

Tíminn - 23.02.1975, Blaðsíða 31
Sunnudagur 23. febrúar 1975 TÍMINN 31 Dr. Richard Beck: AAaður gróandans í lífsstarfi og Ijóðum I TILEFNI af þvi, að fornvinur minn Ármann Dalmannsson varð áttræður á siðastliðnu hausti, kom út á vegum Bóka- forlags Odds Björnssonar á Akureyri ný ljóðabók eftir hann. Ber hún hið látlausa heiti Fræ, og hittir það ágætlega i mark, er táknrænt bæöi hvað snertir ævi- starf Armanns og ljóð hans, þvl að hann hefir á langri leið verið . gróandans maöur á báðum þeim sviðum. En áöur en ég fer fleiri orðum um þessa nýju ljóðabók hans, vil ég leyfa mér að draga at- hygli að hinu mikla ritverki, Byggðir Eyjafjarðar, sem út kom I tveim bindum 1973 og ég hefi nýlega lesið mér til mikils fróðleiks og sambærilegrar ánægju. Búnaðarsamband Eyjaf jarðar stóð að útgáfunni, en formaður þess var Armann hátt á annan áratug. Hann var einnig formaður ritnefndar um- rædds merkisrits, og má þvl réttilega teljast ritstjóri þess. Ekki er ég fær um að fella neinn dóm á einstök atriði þessa um- fangsmikla ritverks, en hitt er mér óhætt að fullyrða, að þaö hefir geysimikinn og staðgóðan fróðleik að flytja um byggðir Eyjafjarðar, á breiðum grund- velli, og er þvi jafnframt mikill og merkilegur skerfur til þjóðarsögunnar. Sé þeim öllum heiður og þökk, sem þar eiga hlut að máli! Hverf ég þá aftur aö hinni nýju ljóðabók Armanns Dalmannssonar, sem er stærð- arrit, 160 bls., og kvæöin yfir 60 talsins, að allmörgum lausavis- um ótöldum. Þetta er önnur kvæðabók höfundar, hin fyrri, Ljóð af lausum blöðum, kom út á Akureyri, hjá sama útgáfu- félagi, 1959. En það ber vitni frjósemi Ármanns I ljóða- gerðinni, að flest ljóðin I þessari fbók eru ort siðan fyrra safn ljóða hans kom ut. Hin nýja ljóðabók hans hefst á nokkrum „Formálsljóðum", ha.rla athyglisverðum, og skipar þar öndvegi kvæðið „Fræ", sem bókin dregur heiti af, og sæmir ágætlega, eins og vikiö var að I byrjun þessa máls. Kvæðið „Ljóðadísin" sýnir það eftir- minnilega, hve ásækin hún hefir verið höfundinum og hve djup Itök hún hefir átt og á I huga hans og hjarta, eins og fram kemur fagurlega I lokaerindi kvæðisins, sem einnig bregður birtu á Hfsskoðun hans og um- bótahug: Tilhinstustundarvilégmeð þér syngja um sól og vor, syngja inn Iframtíðina bæði hug og þor, syngja um llfsins unað, þó aö fölni fjóla og rós, fæla burtu skuggana, svo verði meira Ljós. Næst er langur kafli, „Ætt- jarðar- og árstfðaljóð". Kennir þar margra grasa og góðra, enda eru þar, að minum dómi, mörg af beztu kvæöum höfundar, svo sem „Mosi", „Fjóla" og „Landnemi", falleg og vekjandi til umhugsunar, og auðvelt aö finna, að þau eru sprottin undan hjartarótum skáldsins, hinni djúpstæðu ást hans á gróðri jarðar, blómum sem trjám. „Landnemi" fjallar um erlent fræ, sem gróðursett hefir verið i Islenzkri mold, og er vexti þess lýst á áhrifamikinn hátt, eins og niðurlagserindi kvæðisins bera glöggt vitni: Já, landneminn okkar — hið litlafræ — er Htill og vaxtarsmár. Þó teygir hann úr sér með timanum, og tekst loks að verða hár. Við skulum lionum gefa gaum, þvl gott er að fá hahs lið. Og svo er hann orðinn Islendingur, eins og björkin og við. Og skógurinn vex, hann ¦ safnar isjóö, bó sýnist þér biðin löng. Hann auðgar þitt land að fegurð, friði, fuglakliði og söng. En þií færð ekki á morgun hans góða gull, Þó þii gróðursetjir I kvöld. Hann leggur það fyrst i lóí'a þess manns, sem lifir á næstu öld. Ikaflanum „Ljóðum mennog málefni" eru góð kvæði og at- hyglisverð, og sama máli gegnir um kaflana „Afmælisljóð" og „Erfiljóð". Hann yrkir hjartnæm erfiljóð um foreldra sina, og kveður vel og drengilega starfsbræður sina I skógræktarmálum og aðra góð- vini. t kaflanum „Ljóð um daginn og veginn", er eins og fyrir- sögnin bendir til, slegið á ýmsa strengi, margt vel kveðið, svo sem hið hreimmikla kvæði um Holastaö. Léttstígt er kvæðið „Syngi, syngi svanir mlnir", þrúngiö gróðurást og framsókn- arhug, Fagurt og innilegt er ljóðib „Bæn", i þvi er bæbi rikur tilbeiðsluandi og einlæg aðdáun á dásemdarverkum skaparans. Sögulega kvæðið „Bóndans nafn vil ég bera" þykir mér hitta prýöilega I mark, bæði um anda og málfar. Iflokknum „Endurminninga- og ástaljóð" rennir hófundur sjónum yfir farinn veg og slær þar d strengi minninga, og kann ég þar margt vel að meta, svo sem virðingar- og þökkum- þrungna kveðju hans til Bænda- skólans á Hvanneyri, kvæðið „Fjallkonuþankar 1974", með heitum undirstraum ættjarðar- ástar, og ljóðið „Viödvöl", þar sem höfundur rekur I megin- dráttum, æviferil sinn, og lýsa lokaerindin vel lifshorfi hans, hug hans til ættlandsins og sam- ferðasveitarinnar. Lokakvæði bókarinnar „A afmælisdaginn" er af skyldum toga spunnið, og um allt hið athyglisverðasta. Nokkur þýdd ljóö, úr dönsku, sænsku og ensku, eru I bókinni. Ekki heff ég átt jþess kost.að bera þau saman við frumkvæð- in, en viröist islenzki búningur- inn fara þeim vel. Ég benti á þaö i byrjun þess- arar umgetningar, að viðhorf Armanns Dalmannssonar I lifs- starfi hans og ljóðum, falli I sama farveg, hvort tveggja ber því vitni, að hann hefir ávallt átt samleið með gróandarium, ver- iðsáðmaður á akri þjóöarinnar. Eftirfarandi einkunnarorð þess- arar ljóðabókar hans eru i fullu samræmi við það: Finnst þér ekki framhalds- Hfiðfræinsanna, er þau vermd af vori hlýju vakna endurfædd aö nýju? Heitum huga tek ég undir þau viturlegu orð tryggðavinar míns og sendi honum áttræðum inni- legar kveðjur frá konu minni og mér yfir hið breiða djúp. Húsbyggjendur — EINANGRUNARPLAST Getum afgreitt einangrunarplast á Stór- Reykjavikursvæðið með stuttum fyrir- vara. Afhending á byggingarstað. HAGKVÆM VERÐ. GREIÐSLVSKILMALAR Borgarplast hf. Borgarnesi Simi 93-7370 Helgar- og kvöldslmi 93-7355 KAUPFELAG Borgfirðinga minnir á verzlanir sínar á: Borgarnesi Hellissandi Ólafsvík Vegamótum fi^ Fjölbreytt vöruúrval í matvörum og öðrum nauðsynjavörum Akranesi HAGKVÆMU VERÐI kaupfélag Borgfirðinga

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.