Tíminn - 23.02.1975, Blaðsíða 19

Tíminn - 23.02.1975, Blaðsíða 19
Sunnudagur 23. febrúar 1975 TÍMINN 19 Útgefandi Framsóknarflokkurinn Framkvæmdastjóri: Kristinn Finnbogason. Ritstjórar: Þórarinn Þórarinsson <ábm). Jón Helgason. Auglýsinga- stjóri: Steingrlmur Gislason. Ritstjórnarskrifstofur i Edduhúsinu viö Lindargötu, simar 18300 — 18306. Skrif- stofur I Aöalstræti 7, slmi 26500 — afgreiöslusimi 12323 — auglýsingaslmi 19523. Verð i lausasölu kr. 35.00. Askriftargjald kr. 600.00 á mánuöi. Blaöaprent h.f. v______________________,---------------:---------< Furðulegar tölur Þriðjudaginn i siðustu viku seldi'st áfengi i þremur búðum i Reykjavik fyrir 6.223.790 krónur. Samsvarandi þriðjudag i fyrra nam áfengissalan i þessum sömu búðum 2.854.310 krónum. Viðskipta- menn þessara þriggja búða hafa með öðrum orðum ekki látið sig muna um að leggja á borðið meira en tvöfalda þá fjárhæð, er þeir skiluðu á sama stað i fyrra. Þessar tölur hljóta að vekja talsverða athygli. Þetta gerist samtimis og allir segjast vera að tapa og allir telja sig hafa of litið fyrir sig að leggja. Hvernig verður þvi komið heim og saman? Þetta segir þó ekki alla söguna um það, hversu miklum fjármunum er varið til drykkjuskapar. Sumt af þessu áfengi hafa veitingahús trúlega keypt, og þar kaupir fólk það aftur miklu hærra verði en i búðunum. Flest kvöld eru langar biðraðir við dyr slikra húsa, og ekki er að sjá, að þær styttist neitt, þrátt fyrir efnahagsástandið i landinu. Af þessu verður aðeins ein ályktun dregin: Að iskyggilega mikill hluti þjóðarinnar sé andvara- litið fólk, sem lætur sig einu gilda, hvað snýr upp og hvað niður i f jármálum. Kveinandi yfir dýrtið, þröngum f járhag og kröppum kjörum skilar þetta fólk meira en sex milljónum króna i þrjár áfengis- búðir á einum degi i fyrri hluta viku i miðjum mánuði, þegar nýbúið er að hækka áfengisverð til muna. í kjölfarið koma svo bakreikningarnir, sem læknarnir og löggæzlumennirnir þekkja, vinnu- tapið i verkstöðvum og skólum og margvisleg önn- ur eftirköst. Vatnsvæðing Þótt viða spretti upp tærar lindir og lækir falli um hliðar og dali, hafa margir orðið að búa við lé- legvatnsból. >;Kaupstaðir og þorp hafa ráðið fram úr þessum málum fyrir löngu, þótt enn sé vatnsgæðum sums staðar áfátt. í sveitum hefur mönnum viða verið örðugra um vik, einkum þar sem láglent er og flatlent. Þar hafa vatnsból meira að segja stórversnað sums staðar á seinni árum vegna aukinnar framræslu og lækkaðrar stöðu grunnvatns af þeim sökum. En nú er farið að hregðast við slikum vandkvæðum á nýjan hátt. Þar kemur ekki aðeins til, að bora má eftir vatni, þar sem áður náðist ekki til þess, heldur einnig hitt, að heilar sveitir eru nú teknar að sækja vatn á fjarlæga staði til sameiginlegrar vatnsvæðingar. Þannig efndu Landeyingar til vatnsvæðingar hjá sér i samvinnu við Vestmannaeyinga, og Skeiða- menn siðar. Og nú er að hef jast allsherjar vatns- væðing allra lágsveita Árnessýslu. Þessar framkvæmdir allar eru i senn menning- armál og heilbrigðismál, auk þeirra þæginda, sem vatnsvæðingunni fylgir. Þetta er framtak, sem vert er að halda á loft. Og hér þarf stórhug til, þvi að sjálfsögðu er vatnsveitukerfi, sem nær til allra bæja i heilum sveitum, harla dýrt. Og enn eitt, sem ekki sizt er vert að gefa gaum: Hér birtist samhugur og samheldni, sem mikils er um vert. Auðvelt væri að gera svo viðtæka framkvæmd að deilumáli og þrætuepli, ef samstarf væri ekki sett ofar skæklatogi og reipdrætti. Það ber því ótvirætt vitni um mikinn félagsþroska, að vatnsvæðingu heilla sveita er hrundið i framkvæmd án sviptinga og sundurþykkju. Og það er einmitt þannig, sem stórvirki eru unnin: Með samstöðu og sameiginlegu átaki þeirra, sem saman búa og saman eiga að starfa.— JH ERLENT YFIRLIT Thatcher dregur úr ferðinni til hægri Skuggaráðuneyti hennar líkar frekar vel SIGUR Margaret Thatchers i formannskjörinu hjá brezka Ihaldsflokknum hefur nokkuð almennt verið tUlkaður sem hægri sveifla, þvi aö hUn hefur veriö talin standa frekar til hægri i flokknum, og naut stuðnings hægri manna við formannskjörið, þótt hUn væri ekki frambjóðandi þeirra. Annars er ákaflega erfitt að tala um hægri eða vinstri i brezka Ihaldsflokknum, eða t.d. að telja Thatcher meira til hægri en Heath. Einn blaða- maður gerði sér það t.d. til gamans og fróðleiks að rifja upp ræðurnar, sem Heath hélt fyrir þingkosningarnar 1970 og eftir að hann tók við stjórnar- forustunni að þeim loknum. Heath beitti þá nákvæmlega sömu vigorðunum og That- cher við formannskjörið nú. Takmark okkar, sagði Heath þá, er algerlega frjálst þjóðfé- lag, laust við opinber afskipti, þar sem hver og einn veröur að standa á eigin fótum. Þann- ig byggjum við nýtt öflugt þjóðfélag laust við sósialisma. Við stöndum á timamótum. Hér er að hefjast nýr timi frjálsræöis og ábyrgöar, sem mun setja nýtt svipmót á þjóð- ina, og breyting, sem fylgir honum, mun na inn i hvern af- kima Stóra-Bretlands. Þannig t'alaði Heath, þegar hann varð forsætisráöherra Bretlands sumarið 1970. 1 þessum anda reyndi hann aö stjórna tvö fyrstu árin. M.a. lagði hann til atlögu við verka- lýðshreyfinguna og setti nyja vinnulöggjöf i andstööu viö hana. Þessi stefna aflaði stjórn hans svo mikilla óvin- sælda og gaf Frjálslynda flokknum svo mikinn byr i seglin, aö hann reyndi aö sveigja örlitið i aðra átt. En gamla stefnan kom aftur til sögunnar, þegar hann lenti i deilu við kolanámumennina. Heath reyndist þá svo þver og óklókur foringi, aö hann rétti Verkamannaflokknum raun- verulega kosningasigurinn á silfurbakka, en Verkamanna- flokkurinn var svo klofinn og sundurþykkur á þessum tima, að fariö var að tala um, að hann yröi i stjórnarandstöðu til aldamóta. Eftir þennan ó- sigur Ihaldsflokksins var ljóst, að hann myndi losa sig við Heath við fyrsta tækifæri, þrátt fyrir það, þótt hann ætti ekkert álitlegt foringjaefni. MARGARET Thatcher notaði i sambandi við formannskjör- iðnákvæmlega sömu vigorðin og Heath 1970. Þeir, sem mundu eftir ræðum Heath frá þeim tima, voru lika i gamni farnir að kalla hana Mrs. Heath. En þótt Thatcher þætti koma vel fyrir og halda vel á máli sinu, voru það ekki þessi vigorð, sem tryggðu henni sig- urinn. HUn sigraði eingöngu vegna þess, að flokkurinn vildi losna við Heath sem foringja af persónulegum ástæöum. Sigur flokksins var talinn von- laus undir forustu hans. Strax eftir formannskjörið var Thatcher vöruð viö þvi að draga ekki fána hægri stefnu að hun. Alveg sérstaklega var hUn vöruö við því að gera helzta leiðtoga hægri stefn- unnar Keith Joseph, að fjar- málaráðherra i skuggaráðu- neytinu. HUn var jafnframt hvött til þess að mynda ráöu- neyti sitt á sem breiðustum grundvelli. Eftir þessum leiöbeiningum hefur hUn bersýnilega fariö, þótt ef til vill megi segja, að Þessi mynd var tekin af Margaret Thatcher fyrir tveimur árum, en þá sat hún enn I stjdrn Heath's og fór vel á meö þeim. Margir lita nú á þessa mynd sem fyrirboða. skuggaráöuneyti hennar beri að vissu leyti meiri hægri svip en skuggaráðuneyti Heaths, hefur hUn bersýnilega dregið eins mikiö Ur ferðinni til hægri og henni var unnt eftir aö vera komin til valda meö stuðningi hægri manna. Ráðuneyti Thatchers er þannig skipað, að hUn ætlar bersýnilega tveimur mönnum að ganga næst sér að völdum, þeim William Whitelaw, sem var aðalkeppinautur hennar við siðari umferö formanns- kjörsins, og Keith Joseph. Whitelaw veröur varaformað- ur og næstur henni að völdum, en Joseph mun fjalla sérstak- lega um stefnumótun og rann- sdknir i þvi sambandi. Næst þeim Whitelaw og Joseph kemur svo Reginald Maud- Hng, sem verður utanrikisráð- herra skuggaráðuneytisins. Hann keppti á sinum tima við Heath um formannsstöðuna og margir telja nU, aö flokkn- um myndi hafa farnazt betur undir forustu hans. Maudling sagði af sér sem innanrikis- ráðherra 1972 vegna þess, aö hann var riöinn við fyrirtæki fjárbrallsmanns, sem varð gjaldþrota, en engar sakir hafa þó sannazt á Maudling og almennt viröist álitið, aö Maudling hafi hér þurft að greiða smávægilega yfirsjön of dyru veröi. Margt bendir til, að það sé sterkur leikur hjá Thatcher að tefla nU Maudling fram og hann þykir ólikt álit- legra utanrikisráðherraefni en Rippon, sem gegndi þvi starfi i skuggaráðuneyti Heaths, en hann neitaði að taka sæti i ráðuneyti That- chers, en Rippon er þó til hægri i flokknum. Maudling hefur hins vegar verið talinn i frjálslyndari armi flokksins. Sæti fjármálaráöherra i ráðuneyti Thatchers skipar Geoffrey Howe, sem var einn af keppinautum hennar viö formannskjörið. Hann er tal- inn ihaldssamur i fjármálum, en frjálslyndur i félags- málum, og hefur þvi veriö tal- inn til frjálslyndari arms flokksins. Annar keppinautur Thatchers við formannskjör- ið, James Prior, er atvinnu- málaráðherra, en þvi starfi fylgir m.a. að stuðla að nægri atvinnu. Ian Gilmour, sem var einn af stuðningsmönnum Heaths, er innanrikisráð- herra. Hann hefur veriö talinn i frjálslyndari armi flokksins. Varnarmálaráöherra er George Younger, sem hefur þótt liklegur til mikils frama. Irlandsmálaráðherra er Airey Neave, en hann skipulagði kosningabaráttuna fyrir That- cher I sambandi viö for- mannskjörið. Heath hafnaöi aö taka sæti i skuggaráöu- neytinu. Þaö viröist ljóst af þvi, sem hér er rakið, aö Thatcher hefur leitazt við að mynda ráðuneyti sitt á sem breiöust- um grundvelli og forðazt aö hafa a þvi neinn sérstakan hægri svip. Það hefur gilt um marga formenn brezka Ihaldsflokksins, að þeir hafa byrjaö alllangt til hægri, en færzt i hina áttina. Astæöan er sU, að Bretland býr við tveggja flokka kerfiö, og þvi eru þaö oftast óháðu kjósend- urnir, sem hvorki skipa sér langt til hægri eða vinstri, sem ráða Urslitum. Skipan skugga- ráðuneytis Margaret That- chers gæti bent til þess, að hUn hafi gert sér þetta ljóst, hvað sem öllum stefnuyfirlýsingum liöur. Þ.Þ.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.