Tíminn - 23.02.1975, Blaðsíða 20

Tíminn - 23.02.1975, Blaðsíða 20
20 TÍMINN Sunnudagur 23. febrúar 1975 Hvað gera þau í tómstundunum? Greinaflokkur Hvað gera þau í tómstundunum? Greina „Það er svo margt, sem hefur langað til ao lesa kynnast og sýsla við" — segir dr. Jakob Benediktsson í þessu viðtali, þar sem h störf sín og áhugamál og kemur víða við ÞESS GERIST EKKI ÞÖRF, og væri enda ekki meira en svo kurteislegt ao kynna dr. Jakob Benediktsson, ritstjóra Oröabók- ar háskólans fyrir lesendum Tlm- ans. Flestir munu vita, aö hann er með allra afkastamestu fræði- mönnum á íslandi og auk þess i hópi okkar vinsælustu útvarps- manna, eins og þátturinn íslenzkt mál ber Ijósast vitni um. Það kann að virðast fáránlegt að iéita frétta hjá sifkum manni um það, I hvað hann noti tómstundir slnar, og þess vegna skal fyrsta spurn- ingin látin vera svohijóðandi: útivist bækur og tónlist — Hefur þú, dr. Jakob Bene- diktsson, nokkurn tlma nokkrar tómstundir frá þlnum fjölbreyti- legu störfum? — Já, tómstundir á ég eins og aðrir menn, en hitt er rétt, að mikið af svokölluðum tómstund- um hefur farið i það, sem menn venjulega kalla fræðimennsku- störf af einhverju tagi, þvi að ég hef alla mina ævi að heita má orð- ið aö vinna svokölluð fræðistörf i tómstundum, af þeirri einföldu á- stæöuað ég hef haft öðrum störf- um að gegna á venjulegum vinnu- tima. Alltaf falla þó úr stundir o og heilir dagar, og sumarfri hef ég tekið stöku sinnum að minnsta kosti, en hins vegar hafa tóm- stundir miinar aldrei verið svo miklar, að ég hafi getað komið mér upp neinu sérstöku tóm- stundadundi, að fræðimennsku- dUtlinu undanskildu. Þó hef ég haft sitthvað mér tilskemmtunar eins og flestir aðrir. — Eins og til dæmis......? — A minum yngri árum hafði ég ákaflega gaman af útivist og gönguferðum og ég hef komizt dálitið um land okkar, einkum á sumrum. Aðrir hlutir liggja mér þó enn nær, og nefni ég þar tvennt til. Annað er lestur bóka, sem ekki koma fræðigrein minni við, hitt er að hlusta á tónlist. Lestur hef ég alltaf stundað á- kaflega mikið. Ég var óskaplegur bókaormur, þegarégvarbarn, og las yfirleitt allt sem ég komst höndum yfir. SU árátta hefur sið- an ekki við mig skilið, og má segja að hun haldist enn. Um tónlistina er það að segja, að hana hef ég ekki iðkað neitt að ráði sjálfur, þvi að til þess hef ég hvorki haft tlma né lærdtfm, en ég hef hlustað mikið á tónlist, þegar ég mátti vera að, og geri það enn, bæöi i gegnum Utvarp, með þvi að fara á tónleika og enn fremur leik ég plötur heima hjá mér þegar tóm gefst til. Þetta hefur verið einhver bezta tómstunda- skemmtun mín við hliöina á bók- lestrinum, sem ég hef að visu stundað miklu meira. — Þú minntist á útivist og ferðalög. Hvar hefur þér þótt einna skemmtilegast að ferðast um? — Ég held að mér hafi þótt á- nægjulegast, þegar ég hef komizt upp i óbyggðir, en þvi miður hef ég ekki getað gert það nærri eins oft og mig hefur langað til. Þvi veldur margt, að ég hef ekki nema tiltölulega sjaldan komizt i langar óbyggðaferðir, en þá sjaldan það hefur gerzt, hefur það orðið mér til óblandinnar ánægju og mikillar upplyftingar. Slíkar ferðir taka talsvert langan tima, og timi minn á sumrin hefur oft verið höggvinn i sundur af ein- hverju öðru. En mér hefur alltaf verið það mikið áhugamál að sjá sem mest af landinu, og enn á ég að visu margt óséð, en ef til vill gefst mér tækifæri til þess að sjá það seinna. Hver veit? — Safnar þú kannski steinum, grösum eða öðru þess háttar? — Nei, það hef ég aldrei gert. Ég er ákaflega litið fróður um alla slika hluti. Það sem fyrir mér hefur vakað, hefur fyrst og fremst verið að sjá mig um, og svo blátt áfram að rölta úti i nátt- úrunni, eða þannig var það að minnsta kosti á meðan ég var yngri. Þetta hefur farið minnk- andi eftir þvi sem árin hafa færzt yfir mig. íslendingasögurnar urðu minnisstæðastar — Þú sagðist hafa legið I bók- Dr.-Jakob Benediktsson segir að sér hafi jafnan lfkað vel að vinna fram eftir kvöldi, enda er sú vinna, sem hann hefur afkastað itómstundum sinum, ekki neitt smáræði. En um það er hægt að fræðast nánar með þvi aö lesa þetta viðtal. Tlmamynd Róbert. um allt frá barnæsku. A hvaða lesningu hafðir þú mestar mætur, þegar þú varst að alast upp? — Faðir minn átti talsvert af bókum, eftir þvi sem þá gerðist á sveitabæjum. Þessar bækur las ég allar, bókstaflega endanna á milli. Ég held að það fyrsta, sem ég las mér til skemmtunar, hafi verið þær tslendingasögur sem til voru heima. Þær las ég allar, og sumar oft, löngu áður en ég fermdist. Annars var það auðvitað dálitið tviljunarkennt, hvað til var af bókum á sveitabæjum á þessum árum, — og þá auðvitað lika á minu æskuheimili. Það var lestrarfélag i sveitinni, bækur voru lánaðar manna á milli, og á heimilin komu bækur af ýmsu tagi, bæði skáldsögur og annað. Allt þetta las maður auðvitað, en það sem ég held að mér hafi orðið minnisstæðast voru íslendinga- sögurnar, enda las ég sumar þeirra svo oft, að heita mátti að ég kynni þær utan bókar. — Svo hefur lesefnið smám saman breytzt, eftir þvl sem ævi- árunum fjölgaði? — Já, ekki er þvi að neita. Þeg- ar ég óx upp og fór að eiga aðgang að meiri bókakosti, breyttist les- efnið. Ég Ias feiknin öll af skáld- ritum á unglingsárum minum, einkum eftir að ég fór að geta les- ið þau mér að gagni á erlendum málum. En þetta hefur tekið miklum breytingum, eftir þvisem á ævina hefur liðið. Ég hlýt að játa, að ég les miklu minna af skáldsögum nU en þegar ég var ungur. Þetta stafar bæði af timaskorti og svo þvi að áhuginn hefur breytzt. Ég hef fengið meiri áhuga & öðru les- efni en skáldritum. Aður fyrr var manni hins vegar kappsmál að komast yfir sem mest af fagur- bókmenntum, sem fram að þeim tlma höföu verið manni algerlega ókunnur heimur. Þegar ég var strákur að lesa undir studentsprQf, þá las ég utan skóla tvo slðustu bekkina I menntaskólanum. Seinasta vet- urinn fyrir stUdentsprófið átti svo að heita að ég væri heimiliskenn- ari suður i Hafnarfirði. Þar var allgott bókasafn, sérstaklega eft- ir ýmsa skandinaviska höfunda. NU gekk ég á röðina og las frá upphafi til enda safnrit norskra og sænskra höfunda, sem þar voru til. Af þessu hafði ég mikla skemmtun og reyndar ekki svo Htinn lærdóm, þótt sjálfsagt hafi þessi lestur að einhverju leyti komið niður á lexiulestri minum i skólanum. Ólst upp við óspillt, skagfirzkt sveitamál — Niðaði ekki islenzkan I blóði þlnu, þannig að þú myndir hvert orð sem þú heyrðir, þegar þú varst barn? — Ég veit það ekki, en ég held helzt, að svo hafi ekki verið. Auð- vitað heyrði ég allt I kringum mig óspillt, skagfirzkt sveitamál. Nokkuð af þvi man ég enn, en ég tók ekki neitt sérstaklega eftir orðaforða fólks eða notkun máls- ins, svo að ég muni, þegar ég var barn. Mér þótti snemma gaman að islenzkunni, en ég held, að mér hafi ekki farið að detta i hug að nema hana sérstaklega fyrr en um það leyti, sem ég lauk stUd- entsprófi. A námsárum minum hafði ég fengið mikinn áhuga á latlnu, og það varð til þess að ég fór til Kaupmannahafnar að stUd- entsprófi loknu I þvi skyni að leggja þar stund á klassiska mál- fræði. Þegar ég fór að sinna islenzk- um fræðum, fljótlega eftir að ég hafði lokið embættisprófi I Kaup- mannahöfn, kom áhuginn á is- lenzkunni fljótt. Ég hafði þar góðan kennara og leiðbeinanda, Jón prófessor Helgason, en hon- um varð ég handgenginn á stUd- entsárum mlnum. Það var mikið fyrir hans tilstilli, að ég fór að snUa mér að islenzkum fræðum, eftir að ég hafði lokið prófi, þótt segja mætti að ég kæmi þar inn um bakdyrnar, þvl að ég hafði byrjað á því að kynna mér það sem islenzkir menn höfðu skrifað á latinu. Þannig þokaðist þetta yfir I Islenzk fræði hjá mér, þótt ég heföi aldrei stundað þau sem háskólanám. „Ég hef alltaf verið forvitinn um marga hluti..." — Okkur hefur mí borið hér dá- litið af leið i tómstundatalinu. Hver var þinn fyrsti skemmtilest- ur, eftir að þií varst orðinn full- orðinn maður og ævistarfið tekiö að heliast yfir þig? — Ég á dálitið erfitt með að svara því, af þvl að ég hef alltaf veriö nokkuð mikil alæta I bók- lestri og hef sjálfsagt oft lesið fleira en gott var! Svo mikið var aö minnsta kosti vist, að margt las ég, sem lá alveg utan við fræðigrein mlna, og víst var i þvi nokkur afþreying og hvild. Þetta stafar Hka af minni meðfæddu forvitni. Ég hef alltaf^Sirið forvit- inn um marga hluti aðra en þá sem ég var að fást við i alvöru. Þaö var skáldsógulesturinn, sem einna lengst loddi við mig. Aftur á móti hef ég aldrei verið sérlega mikill ljóðalesandi og hæli mér ekki af þvl að vera ýkja fróður á þvi sviði. Ég las mest skáldsögur fram um miðjan aldur i tóm- stundum minum. Svo fór ég að hallast að sögulegum efnum, einkum menningarsögulegum, og það hefur ágerzt með aldrinum. Hvað gera þau í tómstundunum? Greinaflokkur Hvað gera þau í tómstundunum? Greinai

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.