Tíminn - 01.06.1975, Blaðsíða 19

Tíminn - 01.06.1975, Blaðsíða 19
Sunnudagur 1. júni 1975 TÍMINN 19 Útgefandi Framsöknarflokkurinn. Framkvæmdastjóri: Kristinn Finnbogason. Ritstjórar: Þórarinn Þórarinsson (ábm.) og Jón Helgason. Ritstjórn- arfulltrúi: Freysteinn Jóhánnsson. Fréttastjóri: Helgi H. Jónsson. Auglýsingastjóri: Steingrlmur Glslason. Rit- stjórnarskrifstofur I Edduhúsinu viö Lindargötu, slmar Í8300 — 18306. Skrifstofur I Aoalstrœti 7, simi 26S00 — af- greiosluslmi 12323 — auglýsingaslmi 19523. Verð I lausa- sölu kr. 40.00. Askriftargjald kr. 600.00 á mánuði. .¦ Blaöaprenth.f. Aldraða fólkið Um götur og þjóðvegi ekur fólk 1 blóma aldurs sins I dýrum ökutækjum. Á öllum skemmtistöðum svokölluðum er kvöld hvert iðandi kös ölvaðs eða hálfdrukkins fólks, og langar halarófur i biðstöðu utan dyra, ef opnast kynni smuga til þess að kom- ast inn. Annars staðar er fólk i öðrum sporum. Það sést sjaldan á ferli, þvi að það hefur aðeins með naum- indum ferlivist, og sumt alls ekki. Þetta er gamalt fólk og útslitið, sem býr i einsemd i herbergiskytr- um og gömlum ibúðum, og hvergi einangraðra en þar, sem fjölmennið er mest, þvi að þar hverfur einstaklingurinn svo auðveldlega sjónum annarra. Sumt hefur jafnvel legið rúmfast árum saman I heimahúsum, þar sem nauðsynleg hjúkrun verður torveldlega látin i té, jafnvel þótt einskis sé látið ófreistað og allrar aíuðar gætt. Þetta er rif jað upp hér og nú sökum þess, að þeir dvalarstaðir aldraðs fólks, þar sem flestir hafa notið athvarfs, Hrafnista og elliheimili Gisla Sigurbjörnssonar, eru fullsetnir og jafnvel meira en það, og af hálfu Hrafnistu hefur beinlínis verið tilkynnt nú fyrir skemmstu, að fölk, sem vistar kynni að óska, verði ekki tekið á biðskrá næstu misserin. úti um land munu slik vistheimili einnig fullsetin, svo að segja alls staðar, og sums staðar eru þau alls engin til, svo að þaðan hefur gamalt fólk orðið að hrekjast á alókunnar slóðir, ef það hefur ekki átt að vandamenn eða vini með aðstöðu til þess að hlynna að þvi, og einhverjar dyr hafa opnazt til ellidvalar I fjarlægð. Oft er farið um það fjálglegum orðum, hvernig sú kynslóð, sem kom til starfa I mannfélaginu upp úr siðustu aldamótum, gekk að því berum höndum að reisa allt frá grunni. Þvl er lýst, og með sanni, hvernig hún byggði landið, ræktaði það og vegaði, kom upp nýjum skipastól I stað opinna árabáta og lagði yfirleitt grunninn að öllu þvl, sem áunnizt hefur og til frambúðargagns er. Það gerðist ekki með þeim hætti, að þessi kynslóð, sem nú er ekki verkfær lengur, sigldi laufseglum I ljúfum byr á hægum sjó. Hún varð að vinna hörðum höndum myrkranna á milli og neita sér um margt, svo að hún gæti sem mestu skilað I hendur þeim, er áttu að erfa landið, eins og svo hátlðlega er að orði komizt um nýjar kynslóðir. Það er þess vegna óneitanlega hart aðgöngu, ef arfþegarnir, nútlmakynslóðin, sem sjálf virðist eiga einna bágast með að neita sér um nokkuð það, er hún girnist, hefur ekki aura aflögu eða vilja tií þess að sinna málefnum þeirra, sem þrotnir eru að orku, svo að viðhlitandi geti heitið. Hin aldna kyn- slóð hefur til allt annars unnið með öllu slnu ævi- striti i þágu framtlðarinnar, og það er ómennska, vanþakklæti og gæfuskortur, ef öllu aldurhnignu fólki, hvar á landinu sem það hefur alið aldur sinn, er ekki búið eins notalegt ævikvöld og verða má, og breytir þar engu, þótt við sitt hvað mótdrægt sé að striða I samfélaginu nú um stundar sakir. 1 allri okkar sundurþykkju og togstreitu um Hfsgæðin, sem svo er oft sóað á báðar hendur I blindni, ættum við að hafa þá sómatilfinningu að gera hlut hinna öldruðu þolanlegan. -JH ERLENT YFIRLIT Nýr kvenskörungur á Bandaríkjaþingi Hún segir konur heioariegrí en karlmenn ÞAÐ ER ekki venjulegt, aö nýjum þingmönnum á Banda- rikjaþingi takist aö vekja á sér verulega athygli fyrsta árið, sem þeir sitja á þingi. Nokkr- ar undantekningar eru þó frá þessari venju. Ein undantekn^ ingin er frú Millicent Fenwick, sem tók sæti i fulltrúadeild Bandarikjanna i byrjun þessa árs. Þó er hún elzt nýliðanna þar, eða 65 ára gömul. Hún hefur þegar látiö ýms mann- réttindamál og mannúðarmál til sin taka og hún beitti sér eindregið gegn allri hernaðar- aðstoö við Saigon-stjórnina meðan það mál var á dagskrá. Einkum gerði hún það þó ef tir að hafa gist Suöur-Vietnam siöastl. vetur nokkru áður en sókn þjóðfrelsishreyfingar- innar hófst. Það hefur orðið til að auka athyglina á frú Fenwick, að hún kann vel að koma fyrir sig orði. Þekkt er sú saga, að hún flutti eitt sinn á fylkisþinginu i New Jersey tillögu, sem fjall- aöi um jafnrétti kvenna. Einn þingmanna úr hópi karlmanna reis þá til andmæla og kvaðst ekki geta fallizt á þessa til- lögu, þvi að hann hugsaði einkum um konur sem kyssi- legar, faðmmjúkar og lyktar- góðar verur. Frú Fenwick svaraði jafnharðan: Þannig hefi ég lika hugsað um karl- menn, en ég vona að háttvirt- ur ræðumaður hafi ekki orðið eins oft fyrir vonbrigðum og ég. Loks vekur það svo nokkra athygli á frú Fenwick, að hun er eina konan á þinginu, sem reykir pipu, og gerir það við flest tækifæri. FRÚ Fenwick berst ekki fyrir málum fátæklinga, gamalmenna og sjúklinga vegna þess aö hún eöa kjós- endur hennar tilheyri öreigun- um. Hún er' sjálf milljóna- mæringur og hún er fulltrúi þess kjördæmis i New Jersey, þar sem velmegun er talin mest. Þaö er hins vegar áhugamál hennar, að sýna i verki, aö republikanar hafi ekki minni áhuga á umrædd- um málum en demókratar. Þvi hefur verið sagt um hana, að skoðanir hennar séu runnar frá Eleanor Roosevelt, þótt hún minni meira á Katharine Hepburn i útliti og framkomu. Faöir hennar var banka- stjóri 1 New York, en móðir hennar var komin af ætt landeigenda. Hún fórst með Lúsitania, sem þýzkur kafbát- ur sökkti 1915. Skólagöngu frú Fenwick lauk, þegar hún var •15 ára gömul, en þá var faðir hennar skipaður sendiherra Bandarikjanna i Madrid. Stjúpmóöir hennar taldi hana ekki hafa þörf fyrir frekari skólagöngu, enda var ekki al- gengt þá að konur þreyttu langa skólagöngu: Hún las hins vegar mikið og lærði f jög- ur tungumál. Um skeiö lagði hún stund á heimspeki undir leiðsögn Bertrands Russels. Hún kom heim til Bandarikj- anna, þegar kreppan mikla var i algleymingi og fékk at- vinnu sem fyrirsæta, m.a. hjá blöðunum Vogue og Harper's Bazaar. Clare Boothe Luce, sem siðar varö þingmaöur og sendiherra, var þá einnig fyrirsæta, og hafa þær þekkzt siöan. Ariö 1934 giftist hún Hugh Fenwick, en þau skildu að fjórum árum liðnum, eftir að hafa eignazt tvö börn. Landeignir þær, sem hún hafði erft, gáfu þá af sér litlar tekj- ur, en þær áttu eftir að gera Miilicent Fenwick hana að milljónamæringi sið- ar. Hún varð þvi aö vinna fyrir sér og börnunum. A árunum 1938-'52 vann hún sem blaöa- maður og tizkuteiknari hjá Vogue og reit m.a. á þeim ár- um Book of Etiquette, sem Vogue gaf út. Arið 1952 lagði hún blaðamennskuna á hill- una, enda höfðu eignir hennar margfaldazt á þessum tima að verömæti og gáfu af sér rifleg- ar tekjur. 1 kosningabarátt- unni á siöastl. ári gaf hún itar- lega skýrslu um fjárhag sinn og eignir, sem hún taldi metn- ar á 5.1 milljón dollara. FRÚ FENWICK haföi ekki mikil afskipti af stjórnmálum fyrr en hún hætti starfi sinu hjá Vogue. Fyrst kvaö aö henni að ráöi á stjórnmála- sviðinu, þegar hún geröist sjálfboðaliöi hjá Clifford P. Case, er hann bauð sig fyrst fram til öldungadeildarinnar 1954. Case nóöi kosningu og hefur slðan átt sæti i öldunga- deildinni, en hann hefur veriö meðal frjálslyndustu þing- manna þar. Hann var t.d. i hópi fyrstu öldungadeildar- þingmanna, sem snerust gegn þátttöku Bandarikjanna i Vietnamstyrjöldinni. Næstu árin tók frú Fenwick mikinn og vaxandi þátt i flokksstarfi republikana i New Jersey-riki og gegndi ýmsum trunaöarstörfum i þágu flokksins. Það var hins vegar ekki fyrr en árið 1969, þegar hún var 59 ára gömul, sem hún gaf fyrst kost á sér til fram- boös. Hún bauð sig þá fram til fylkisþingsins i New Jersey og náði kosningu. Hún var endur- kosin 1971 og 1973, og átti þvi sæti á fylkisþinginu þangað til hún náði kosningu til fulltrúa- deildar Bandarikjaþings á siðastl. ári. Á fylkisþinginu lét hún eink- um ýms félagsleg málefni til sin taka. Hún beitti sér m.a. fyrir löggjöf um utrýmingu fá- tækrahverfa i stórborgum. Þá lét hún málefni neytenda sig miklu varða og stjórnaöi um skeið sérstakri stjórnardeild, sem Cahill rikisstjóri kom á fót og hafði það verkefni aö stuöla að bættri þjónustu við neytendur. Hún þótti vera röggsöm i þvi starfi, en hún afsalaði sér þvi, þegar hún bauð sig fram til fulltrúa- deildarinnar á siöastl. ári. Frú Fenwick heldur sér vel, þrátt fyrir aldurinn, og sinnir þingmennskunni af mikilli kostgæfni. Hún fer venjulega á fætur klukkan 6 og er mætt á skrifstofu sinni i þinginu um sjöleytið. Oft heldur hún ekki heimleiðis fyrr en um mið- nættiö. Hún reynir að kynna sér sem flest þingmál af kost- gæfni, þótt mannréttindamál- in og mannúðarmálin eigi helzt hug hennar. Frú Fenwick heldur þvi m.a. fram, aö þaö mæli meö konum til stjórnmálas'tarfa, og raunar stjórnarstarfa yfir- leitt, aö þær séu heiðarlegar. Meö þvi gefur hún óbeint i skyn, að konur séu heiöarlegri en karlmenn. Hún segir, aö t.d. sé erfitt eöa útilokaö að finna dæmi þess, aö konu, sem tók þátt I stjórnmalum, hafi veriö mútað. Konur eru lika yfirleitt ekki haföar meö í ráö- um, þegar verið er að brugga einhver launráð. Þaö stafar af þvi, að þær eru heilar og hreinskilnar. Viö veröum að vona, segir frú Fenwick. aö þessi eiginleiki þeirra haldist. þótt þær veljist fleiri til trúnaðarstarfa. Frú Fenwick telur sig hafa rekið sig óþægilega á þaö i þinginu, hvernig karlmenn móta flestar venjur. Hún keypti sér forlátafagran hatt um þaö leyti, sem hún tók sæti á þingi. Þessi hattur átti ekki sizt aö prýða hana i þingsaln- um, en þá rak hun sig á þá venju, að enginn má bera höfuöfat i þingsalnum. Konur voru nauðbeygöar til að taka ofan þar, eins og karlmenn. Þannig drottna karlmenn enn á þingi. Sá dagur kann þú að koma, að konur megi bera hatt á þingi ekki siður en i kirkju! 1 reynd væri þaö ef til vill ekki svo ómerkur sigur i jafnréttisbaráttu þeirra! Þ.Þ.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.