Morgunblaðið - 31.05.2006, Blaðsíða 20

MEÐ því að halda skrifborðinu
hreinu vinnur maður sér inn a.m.k.
eina klukkustund á dag, að sögn
ráðgjafans Eija Källi sem rætt er
við í Svenska Dagbladet. Hún kenn-
ir fólki að hafa röð og reglu á papp-
írunum sínum. Hreint skrifborð
gefur vinnufrið því pappírshaugar,
staflar og óflokkaður póstur getur
valdið streitu. Vandinn er að halda
borðinu hreinu en lykillinn er að
breyta venjum og þora að fjarlægja
staflana.

Fyrsta skrefið er að losa sig við
alla gulu minnismiðana því þeir eru
truflandi. Þegar verið er að vinna
að einu verkefni og augun hvarfla
að gulum miða sem minnir á annað
verkefni hverfur einbeitingin og
það tekur tíma að ná henni aftur.

Lausir pappírar eiga að fara í
möppur og í staðinn fyrir gulu
minnismiðana á að skrifa minn-
islista sem er stöðugt uppfærður.

Allt sem þarf að gera á að skrifa
inn í dagatal og taka frá sérstakan
tíma.

Það getur líka verið drasl í tölv-
unni og pósthólfið fullt af lesnum
og ólesnum tölvupósti. Källi mælir
með að pósthólfið sé ekki opið öll-
um stundum, heldur að tekinn sé
frá tími til að lesa tölvupóst og
svara, einu sinni eða oftar yfir dag-
inn, þannig truflar tölvupósturinn
ekki einbeitinguna.
Óreiða
truflar
einbeitingu
 SKIPULAG
„ÞETTA byrjaði á að ég var að
rappa um hamingjudagana, svo
raulaði ég þetta í nokkra daga og þá
var ég búin að finna laglínuna og
svo fór pabbi að spila undir,“ segir
Daníel Birgir Bjarnason, tólf ára
gamall drengur sem átti vinnings-
lagið í keppninni um Hamingjulagið
2006 á Hólmavík.
„Ég ætlaði fyrst að hafa þetta
rapplag en þá vildi enginn syngja
það. Það var erfiðast að gera text-
ann en pabbi fínpússaði hann og fór
yfir.“ Daníel segist hafa gert lítið af
því að yrkja ljóð, það hafi aðallega
þá verið í skólanum.
Það voru systir Daníels, Að-
alheiður Lilja Bjarnadóttir, og
pabbi hans, Bjarni Ómar Haralds-
son, sem sungu lagið á laga-
samkeppninni sem fram fór á
Hólmavík á laugardagskvöldið. Það
vantaði því bara mömmuna Öldu
Guðmundsdóttur í fjölskylduna þeg-
ar tekið var á móti sigurlaununum,
en hún var að sjálfsögðu út í sal og
studdi sitt fólk.
Hissa þegar hann vann
Sigurlag Daníels heitir Á Ham-
ingjudögum en keppnin er haldin í
tilefni Hamingjudaga á Hólmavík
sem haldnir verða í annað sinn 29.
júní - 2. júlí í sumar.
„Mér fannst Hamingjudagarnir í
fyrra góðir og hvet alla til að koma,“
segir Daníel. Hann tók þátt í laga-
keppninni í ár ásamt nokkrum öðr-
um hólmvískum höfundum sem
samtals sendu ellefu lög í keppnina
og fengu áhorfendur að greiða at-
kvæði um sigurlagið. Nafnleynd
ríkti í keppninni sem gerði hana enn
meira spennandi. „Ég var soldið
hissa þegar ég vissi að ég hefði unn-
ið,“ segir Daníel.
Verðlaunin fyrir lagið eru krónur
50 þúsund sem varið verður til að
útsetja lagið endanlega og taka það
upp í stúdíói. Aðspurður segist
Daníel bara hafa samið eitt rapplag
áður og var það flutt á menning-
arhátíð félagsmiðstöðvarinnar Ózon.
Tónlist hefur samt lengi verið
áhugamál hjá honum. „Ég er búinn
að læra á trommur í nærri fjögur ár
en áður spilaði ég á gítar. Ég er
samt ekkert búinn að ákveða hvort
ég ætla að verða tónlistarmaður.“
Tekur upp stuttmyndir
Daníel hefur búið á Hólmavík í
þrjú ár en fluttist þangað frá Rauf-
arhöfn. Á Hólmavík er tónlistarskóli
innan grunnskólans og mikill fjöldi
nemenda sem stundar þar nám.
Tónlistarkennari Daníels er einmitt
faðir hans Bjarni Ómar sem kennir
við skólann ásamt Stefaníu Sig-
urgeirsdóttur.
Þegar skóla líkur segist Daníel
helst nota tímann til að vera í fót-
bolta og leika sér með vinum sínum.
„Við erum líka stundum að taka upp
stuttmyndir og klippa þær, þær
hafa verið sýndar í skólabúðunum í
Reykjaskóla og á menningarhátíð-
inni hjá Ózon.“ Aðspurður um hvort
hann geti hugsað sér að vinna við
tónlist og kvikmyndir í framtíðinni
segir Daníel að það sé aldrei að vita
og þar með er hann farinn í fótbolta
í góða veðrinu.
 ÁHUGAMÁLIÐ | Tólf ára drengur vann samkeppnina um Hamingjulagið á Hólmavík
Byrjaði að rappa og raula
Morgunblaðið/Kristín Sigurrós
Daníel hefur lært á trommur í nokkur ár og spilar líka á gítar.
Eftir Kristínu Sigurrós
Systkinin Aðal-
heiður Lilja og
Daníel Birgir
ásamt föður sín-
um Bjarna Óm-
ari eftir að úr-
slitin voru ljós.
HEILABLÓÐFALL er algengur
sjúkdómur því árlega greinast að
minnsta kosti sex til sjö hundruð
manns með hann á Íslandi. Lang-
flestir þeirra sem verða fyrir því að fá
heilablóðfall hafa að minnsta kosti
einn áhættuþátt sjúkdómsins. Helstu
áhættuþættir eru hár aldur, reyk-
ingar, háþrýstingur, sykursýki og
gáttatif.
„Besta leiðin til að afstýra heilablóð-
falli er að sinna forvörnum vel með til-
liti til þeirra áhættuþátta sem hægt er
að hafa áhrif á. Það er hægt að gera
með því að reykja ekki, hreyfa sig,
halda sér í kjörþyngd og láta fylgjast
reglulega með blóðþrýstingi og blóð-
sykri. Fyrir þá sem greinast með syk-
ursýki, háþrýsting eða gáttatif er mik-
ilvægt að vera undir eftirliti
sérfræðings og vera í réttri lyfja-
meðferð,“ segir Jón Hersir Elíasson,
sérfræðingur í taugalækningum.
Margvísleg einkenni
„Við heilablóðfall verður truflun á
blóðflæði til heilans og einkennin sem
koma fram geta verið margvísleg og
fara eftir staðsetningu blóðflæðistrufl-
unarinnar í heilanum. Ef einkennin
eru áberandi, eins og t.d. meðvitund-
arleysi eða algjör lömun í öðrum lík-
amshelmingi, er flestum ljóst að
hringja þarf í Neyðarlínuna, 112. Í
vægari tilfellum getur verið erfiðara
fyrir leikmenn að átta sig á hvað er að
gerast og þá getur „brosa-tala-lyfta“-
spurningalistinn komið að gagni, enda
hefur hann sannað ágæti sitt,“ segir
Jón Hersir.
Á sjúkrahús án tafar
Allir sem fá heilablóðfall eiga að
koma á sjúkrahús án tafar því með-
ferð getur skipt sköpum, að sögn Jóns
Hersis. „Ef sjúklingur kemst undir
læknishendur innan þriggja klukku-
stunda frá því að einkenni byrja er í
sumum tilfellum hægt að beita svo-
kallaðri segaleysandi meðferð. Slík
meðferð eykur verulega batahorfur
sjúklinga, en er þó alls ekki trygging
fyrir góðum bata.“
 HEILSA | Draga má úr afleiðingum heilablóðfalls með réttum viðbrögðum
Brosa, tala og lyfta
Regluleg hreyfing er ein af forvörnunum gegn heilablóðfalli.
Eftir Jóhönnu Ingvarsdóttur
join@mbl.is
Morgunblaðið/Þorkell
HEILABLÓÐFALL dregur suma til dauða, en lamar aðra. Hægt er að
snúa afleiðingum heilablóðfalls við ef sjúklingurinn kemst nógu fljótt
undir læknishendur. Galdurinn er að greina blóðfallið og koma sjúk-
lingnum á sjúkrahús innan þriggja klukkustunda. En hvernig geta
leikmenn þekkt einkenni heilablóðfalls? Það má t.d. gera með því að
tileinka sér „brosa-tala-lyfta“-spurningalistann og spyrja viðkomandi
„sjúkling“ þriggja einfaldra spurninga.
 Biddu viðkomandi að BROSA.
 Biddu manneskjuna að TALA eða segja einfalda setningu í sam-
hengi.
 Biddu hana/hann um að LYFTA báðum handleggjum upp.
Ef viðkomandi manneskja á í vandræðum með að framkvæma eitt eða
fleiri þessara fyrirmæla skal hringja í 112 og lýsa einkennum. Með því
er hugsanlega hægt að bjarga mannslífi.
Þrjú mikilvæg skref
TANNHVÍTTUN er orðin algengari
en áður var og m.a. er hægt að gera
tennurnar hvítari sjálfur heima í
stofu með til þess gerðum efnum sem
hægt er að kaupa úti í búð. Í frétt
Svenska Dagbladet kemur fram að
talsverð áhætta fylgi slíku athæfi ef
efnin innihalda mikið vetnisperoxíð.
Búist er við að viðmiðunargildi
vetnisperoxíðs í tannhvíttunarefnum
verði hækkað innan ESB og varar
sænska tannlæknasambandið við því.
Frá árinu 1993 hefur hámarkshlutfall
vetnisperoxíðs af efninu verið 0,1% en
búist er við að viðmiðið hækki upp í
6%.
Hollenskir tannlæknar hafa einnig
varað við tannhvíttunarefnum af
þessu tagi þar sem rannsóknir hafi
sýnt fram á bólgur, auk enn meiri
hættu á skemmdum og kuli í tönnum.
Hingað til hafa bara sérfræðingar
mátt meðhöndla tannhvíttunarefni
þar sem vetnisperoxíð er yfir 0,1% en
með nýjum reglum koma slík efni á
almennan markað, jafnvel í haust, að
því er fram kemur í SvD.
Tannhvítt-
unarefni
getur verið
varasamt
 HEILSA
maí
Daglegtlíf