Morgunblaðið - 29.03.2007, Blaðsíða 4

4 FIMMTUDAGUR 29. MARS 2007 MORGUNBLAÐIÐ
FRÉTTIR
Eftir Steinunni Ásmundsdóttur
steinunn@mbl.is
FYRSTA skipið með súrál fyrir ál-
ver Alcoa Fjarðaáls kom til hafnar í
Mjóeyrarhöfn í Reyðarfirði í gær-
morgun.
„Þetta eru mikil tímamót fyrir
okkur sem störfum hjá Alcoa
Fjarðaáli því nú hillir undir að við
getum hafið álframleiðslu,“ sagði
Erna Indriðadóttir, upplýsinga-
fulltrúi fyrirtækisins, á hafnarbakk-
anum í gær. Hún segir mikla eftir-
væntingu ríkja innan fyrirtækisins,
enda ekki nema um tvær vikur uns
álverið verður gangsett. Álverið er
hið fyrsta sem Alcoa Fjarðaál reisir í
um 20 ár og verður flaggskip fyr-
irtækisins, búið allri nýjustu tækni,
að sögn Ernu.
200 metra langt risaskip
Skipið, Pine Arrow, flutti 39 þús-
und tonn af súráli og hafði verið 44
daga í hafi þegar það sigldi inn Reyð-
arfjörðinn í gær í fögru veðri. Skipið
er mikið flykki, 48 þúsund brúttó-
tonn og næstum 200 metra langt.
Hafnarvörður upplýsti að skipið risti
væntanlega eitthvað yfir 11 metra,
en dýpið við höfnina er rúmir 14 og
því nokkuð upp á að hlaupa.
Lóðs frá Höfn í Hornafirði lóðsaði
skipið til hafnar, en ekki er von á sér-
stökum lóðs fyrir álvershöfnina fyrr
en í maí. Vel gekk að koma skipinu
að bakka, en skemmst er að minnast
tveggja tilvika þegar stór skip
löskuðu hafnarbakkann með ásigl-
ingum.
Tuttugu súrálsfarmar á ári
Í gær átti svo að hefjast handa við
uppdælingu úr skipinu, en það er
gert með feiknastórum löndunar-
krana sem sýgur súrálsduftið upp úr
skipinu og flytur í lokuðu kerfi um
300 metra leið í súrálsgeymi álvers-
ins, sem tekur 85 þúsund tonn.
Fjóra til fimm dagatekur að dæla
súrálinu úr skipinu gangi allt að ósk-
um. Úr þeim 39 þúsund tonnum sú-
ráls sem skipið flutti mun vera unnt
að vinna 20 þúsund tonn áls en þum-
alputtaregla er að tæp tvö tonn af sú-
ráli þurfi til að framleiða eitt tonn af
áli.
Farmurinn nú er í minna lagi en
reiknað er með að í framtíðinni komi
um 20 skip jafnt og þétt yfir árið með
súrálsfarma til álversins, sem getur
með fullum afköstum framleitt tæp-
lega 30 þúsund tonn af áli á mánuði,
eða 346 þúsund tonn árlega.
Súrálið kemur frá vesturhluta
Ástralíu og var unnið úr báxíti hjá
Alcoa þar í landi.
Risaskip kemur með fyrsta súr-
álsfarminn til Alcoa Fjarðaáls
Morgunblaðið/Helgi Garðarsson
Tímamót Risaskipið Pine Arrow á leið til hafnar í Mjóeyrarhöfn í Reyðarfirði á lognkyrrum sjó í fallegu veðrinu sem réð ríkjum á Austfjörðum í gær.
Í HNOTSKURN
»Risaskipið Pine Arrow varmeð 39.000 tonn af súráli inn-
anborðs er það kom til Reyð-
arfjarðar í gær.
»Úr því magni er unnt aðframleiða um 20.000 tonn af
áli.
»Gert er ráð fyrir að um 20skip komi að jafnaði til Reyð-
arfjarðar á ári hverju með sú-
rálsfarma.
»Súrálið kemur frá vest-urhluta Ástralíu.
» Skipið hafði verið 44 daga áleið frá Ástralíu til Reyð-
arfjarðar.
Morgunblaðið/Steinunn Ásmundsdóttir
Í höfn Vel gekk að koma Pine Arrow að bakka, en skipið ristir yfir 11 metra.
Hillir undir að ál-
framleiðsla hefjist
á Reyðarfirði
Eftir Guðna Einarsson
gudni@mbl.is
FRÍSTUNDAHÚSUM gæti fjölgað
um tugi þúsunda á Suður- og Vest-
urlandi miðað við þau svæði sem hafa
verið skipulögð sem frístundabyggð-
ir. Frístundahúsum hefur fjölgað um
rúman þriðjung síðasta áratug og
húsin stækkað margfalt. Álags af
ýmsu tagi er farið að gæta í frí-
stundabyggðum og er lítið gert til að
sporna við því, að sögn Ólafs Á. Jóns-
sonar, sérfræðings á framkvæmda-
og eftirlitssviði Umhverfisstofnunar.
Ólafur hélt erindi um frí-
stundabyggðir á ársfundi Umhverf-
isstofnunar 27. mars sl. Þar benti
hann á að 1996 voru um 7.600 frí-
stundahús hér á landi en voru orðin
10.400 í apríl í fyrra. Tæpur helm-
ingur frístundahúsa er á Suðurlandi
og 35% allra frístundahúsa í landinu
eru í Grímsnes- og Grafningshreppi
og Bláskógabyggð.
Samkvæmt samþykktum skipu-
lagsáætlunum hinn 1. október sl. var
gert ráð fyrir samtals um 32 þúsund
hektara, eða 320 km2, frístunda-
byggðum í 19 sveitarfélögum í Mýra-
og Borgarfjarðarsýslu, Gullbringu-
og Kjósarsýslu, Árnessýslu og Rang-
árvallasýslu. Í Árnessýslu einni var
gert ráð fyrir um 20 þúsund hektara
frístundabyggðum. Þar af er gert ráð
fyrir um 11.500 hektara frí-
stundabyggðum í Grímsnes- og
Grafningshreppi og 4.850 hektara frí-
stundabyggðum í Bláskógabyggð.
Algeng stærð lóða frístundahúsa er
frá hálfum til eins hektara. Ólafur
benti á að gangi skipulagsáætlanir
eftir gætu frístundahús orðið allt að
64 þúsund í fyrrnefndum 19 sveit-
arfélögum á Suður- og Vesturlandi.
Húsin fara stækkandi
Ákvæði byggingareglugerðar um
hámarksstærð frístundahúsa og efn-
isval voru felld niður 1998. Þetta var
mikil breyting frá því að frístundahús
máttu ekki vera stærri en 50–60 m2
og aðeins úr timbri. Ólafur tók dæmi
um stærðarkvaðir í skipulagsskil-
málum frístundabyggða. Algengt er
að frístundahús megi nú vera 120–
300 m2. Oft er gert ráð fyrir 25–50 m2
gestahúsi að auki. Dæmi er um
skipulagstillögu frístundabyggðar
þar sem samanlagður bygging-
arflötur á einni lóð getur verið allt að
445 m2 í fjórum byggingum, frí-
stundahúsi, gestahúsi, bílageymslu
og hesthúsi. Nýlega var deiliskipu-
lagi breytt og hámarksstærð frí-
stundahúss aukin úr 380 m2 í 496 m2.
Þar var og gert ráð fyrir 64 m2 bíl-
skúr og 86 m2 gestahúsi.
Mikils og margs konar álags er
farið að gæta í fjölmennum frí-
stundabyggðum. Ólafur benti t.d. á
að frístundabyggðir væru oft stað-
settar í eldhraunum sem njóta vernd-
ar og náttúrulegum birkiskógum.
Eins eru dæmi um frístundabyggðir í
votlendi og á svæðum á nátt-
úruminjaskrá. Ólafur sagði að með
frístundabyggðum yrðu þessi svæði
fyrir álagi. Hefur Umhverfisstofnun
bent sveitarstjórnum á nauðsyn þess
að taka frá sérstæð náttúruminja-
svæði til varðveislu. Þá nefndi Ólafur
að frárennsli frá frístundahúsum geti
valdið mengun í umhverfinu. Einnig
veldur aukin umferð að og frá frí-
stundabyggðum, ekki síst á álags-
tímum, talsverðu álagi og getur skap-
að ýmiss konar hættu.
Skipulagðar frístundabyggðir rúma
allt að 64 þúsund frístundahús
Morgunblaðið/Ómar
Fjölgun Frístundahúsum eða sumarbústöðum hefur fjölgað mikið og
horfur á enn meiri fjölgun þeirra gangi skipulagsáætlanir eftir.
Í HNOTSKURN
»Algengar stærðir frí-stundahúsa í skipulags-
skilmálum eru 120–300 m2. Oft
er gert ráð fyrir 25–50 m2
gestahúsi að auki.
»Skipulagsáætlanir geraráð fyrir frístundabyggð á
alls 32 þúsund hekturum (320
km2) á Suður- og Vesturlandi.
»Miðað við algenga stærðlóða gætu rúmast þar allt
að 64.000 frístundahús.
LÖGREGLAN sleppti í gær úr
gæsluvarðhaldi 15 ára drengnum
sem játað hefur vopnað rán í versl-
un 10–11 um síðustu helgi ásamt
tveimur eldri félögum sínum.
Öðrum félaga hans, 19 ára, var
líka sleppt en þeim þriðja var hins
vegar haldið eftir og hann úrskurð-
aður í áframhaldandi fjögurra vikna
síbrotagæslu vegna annarra mála á
hendur honum. Hann er sá elsti í
hópnum, 26 ára.
Játningar á ráninu liggja fyrir að
sögn lögreglunnar og telst málið
nokkuð vel upplýst.
Úrræði skorti
Að sögn Jóns H. Snorrasonar,
aðstoðarlögreglustjóra höfuðborg-
arsvæðisins, hefur lögreglan verið í
samvinnu við barnaverndaryfirvöld
vegna yngsta drengsins í hópnum
sem sætti gæsluvarðhaldi en geng-
ur nú laus. Segir Jón að barna-
verndaryfirvöld muni ekki hafa get-
að fundið úrræði fyrir drenginn.
Lögreglan hefði viljað sjá hann
vistaðan með úrræðum barnavernd-
aryfirvalda en þeim hafi ekki verið
fyrir að fara og því hafi gæslu-
varðhald verið eini möguleikinn
eins og á stóð.
Sleppt eft-
ir játning-
ar á ráni í
10–11