Morgunblaðið - 29.03.2007, Blaðsíða 15

Eftir Ingveldi Geirsdóttur
ingveldur@mbl.is
SJALDHEYRÐAR ljóðaperlur munu
óma í Salnum í Kópavogi í kvöld. Þá
munu Jónas Guðmundsson tenór og
Anna Guðný Guðmundsdóttir píanó-
leikari flytja verk eftir Beethoven,
Liszt, Respighi og Rachmaninoff.
„Þetta eru verk sem mig hefur
langað að syngja í mörg ár en ákveð-
ið að bíða með, annaðhvort þótt þau
of erfið fyrir mig þegar ég lærði þau
eða ekki haft tækifæri til að koma
þeim að á þeim tónleikum sem ég hef
haldið hingað til,“ segir Jónas um
efnisskrána. „Þetta er flott tónlist
sem er mjög sjaldan flutt, t.d. eins og
lögin eftir Liszt.“
Spurður hvort þetta séu erfið verk
segir Jónas þau a.m.k. ekki vera fyr-
ir byrjendur. Jónas útskrifaðist frá
Royal Academy of Music árið 2005.
Hann hefur síðan verið búsettur í
Berlín þaðan sem hann gerir út sem
óperusöngvari.
„Mín atvinna hefur verið við óp-
erur síðan ég lauk námi, ég hef lítið
verið með tónleika en nú langar mig
að fara að taka þá með. Mig langaði
til að halda tónleika hérna heima og
skella mér í þessi verk á efnis-
skránni. Ég fékk Önnu Guðnýju til
liðs við mig og kýldi þetta í gegn. Ég
er svo sjaldan á Íslandi að þegar ég
kem verð ég eiginlega að halda tón-
leika.“
Næstu verkefni Jónasar verða ein-
söngur í Messu í As-dúr eftir Schu-
bert á tónleikum Söngsveitarinnar
Fílharmóníu í Langholtskirkju 1. og
3 apríl nk. Komandi sumar fer hann
svo með hlutverk Tebaldo í óperunni
I Capuletti e I Montecchi eftir Bellini
með Grange Park-óperunni í Eng-
landi.
Tónleikarnir hefjast kl. 20 í Saln-
um í kvöld.
Verður
að syngja
heima
Í kvöld Jónas syngur í Salnum.
Morgunblaðið/G.Rúnar
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 29. MARS 2007 15
MENNING
NÝSTÁRLEG hönnunarsýn-
ing verður opnuð í Gerðarsafni
í dag, með verk eftir nokkra
framsæknustu hönnuði
Frakka; Philippe Starck, Laur-
ence Brabant og Matali Cras-
set. Hugmyndin að baki sýn-
ingunni er að leggja áherslu á
það einkenni franskrar hönn-
unar að nota vísanir og draga
þannig fram mest spennandi hliðar hennar. Þann-
ig sést hvernig einn hönnuður fær lánað frá öðr-
um og skapar þannig kraftmikið samspil og nýtt
samhengi hlutanna. Sýningin er haldin í tengslum
við listahátíðina Porquoi Pas? – franskt vor á Ís-
landi.
Hönnun
Framsæknustu
hönnuðir Frakka
ÞVERFAGLEGT málþing um
íslenska torfbæinn verður
haldið á Löngumýri í Skaga-
firði um helgina. Að þinginu
standa: Íslenski bærinn, Há-
skólinn á Hólum, Byggðasafn
Skagfirðinga og Reykjavíkur
Akademían. Markmið mál-
þingsins er að hefja víðtækt
samstarf um þessa menningar-
arfleifð. Fjallað verður um sérkenni, verklag og
hleðsluaðferðir, útlit og fagurfræði, bygging-
arsögulegt samhengi, opinbera stefnu um varð-
veislu og þekkingu og erindi við nútímann. Fyr-
irlesarar koma víða að og stefnt er að því að
fyrirlestrar komi út á bók síðarmeir.
Fræði
Torf í arf – þingað
um torfbæinn
ÓMAR Guðjónsson og félagar
eru gestir Múlans í kvöld og
hefjast tónleikar þeirra kl. 21.
Múlinn er sem kunnugt er
starfræktur á Domo í Þing-
holtsstræti. Ómar er einn
kunnasti djassgítarleikari okk-
ar, en með í tríóinu eru Valdi-
mar Kolbeinn Sigurjónsson á
rafbassa og Snorri Páll Jóns-
son á trommur. Á efnisskránni
er ný tónlist eftir Ómar, sem hefur leikið allra
handa tónlist; rokk, djass, pönk og latíntónlist.
Fyrir fyrstu plötu sína, Varma land, sem kom út
2003, fékk Ómar tvær tilefningar til Íslensku tón-
listarverðlaunanna.
Tónlist
Ómar Guðjónsson
spilar í Múlanum
Ómar Guðjónsson
Eftir Flóka Guðmundsson
floki@mbl.is
SLÓVENSKI heimspekingurinn
Slajov Žižek er eftirsóttur fyrirlesari
víða um heim. Sem slíkur þykir hann
persónulegur og ástríðufullur og er
greining hans á samtímanum í senn
óhefðbundin og ögrandi. Þar gengur
Žižek að miklu leyti til verks á for-
sendum þýska heimspekingsins He-
gels og þá með hugtök sálgreing-
arinnar í farteskinu, enda menntaður
sem bæði heimspekingur og á sviði
sálgreiningar.
Á morgun gefst áhugafólki ein-
stakt tækifæri til að hlýða á Žižek í
eigin persónu en hann er til landsins
kominn á vegum Listaháskóla Ís-
lands. Mun hann flytja tvö erindi;
annars vegar fyrirlestur undir yf-
irskriftinni „Umburðarlyndi sem
hugmyndafræði“ („Tolerance as
Ideology“) í Háskólanum á Bifröst
klukkan 11, hins vegar „Getur listin
enn brotið niður?“ („Can Art Still Be
Subversive?“) í Öskju við Háskóla Ís-
lands klukkan 16.30.
Rísandi stjarna
„Hann er búinn að vera rísandi
stjarna undanfarin tíu til fimmtán ár,
eða frá því hann fór að skrifa fyrst og
fremst á ensku,“ segir heimspeking-
urinn Haukur Már Helgason en
Haukur þekkir vel til hins slóvenska
fræðibróður síns og á m.a. stóran þátt
í komu hans til landsins. Haukur út-
skýrir að það hafi verið í kjölfarið á
ósigri í forsetakosningum í heima-
landi sínu sem Žižek hóf ritferil sinn
fyrir alvöru.
„Hann tók þátt í andspyrnu gegn
kommúnismanum á sínum tíma og
bauð sig svo fram til forseta á vegum
Frjálslynda lýðræðisflokksins þegar
kommúnisminn féll. Hann var ansi
nálægt því að ná kjöri. Síðustu ár hef-
ur hann beitt sömu tólum til gagnrýni
á vestrænan kapítalisma og frjálslynt
lýðræði og hann áður beitti á komm-
únismann – leiðarspurning hans er ef
til vill: hvaða frelsi er mögulegt.“
Haukur, sem heillaðist af Žižek er
hann var við heimspekinám í Þýska-
landi, kveður nokkrar ástæður fyrir
því að heimspeki Slóvenans hafi tog-
að í sig.
„Í fyrsta lagi stundar hann heim-
speki á allt annan hátt en maður átti
að venjast hérna heima og þá mögu-
lega fyrst og fremst að því leyti að
hann svarar því kalli Hegels að heim-
speki eigi að greina samtíma sinn. Í
þessu augnamiði beitir hann hug-
takasarpi sem ég kannaðist ekki við,
svo þar kemur einfaldlega til spennan
við það sem er manni ókunnugt en
um leið heillandi á þann hátt að mann
langar að komast inn í það.
Í öðru lagi krækir hann mjög auð-
veldlega í þá sem standa utan hans
fræða með skírskotunum í popp-
kúltúr, í það sem er manni stórkost-
lega kunnuglegt, þótt hann snúi því
öllu á hvolf. Maður þarf ekki að fletta
upp á Michael Jackson í alfræðiriti til
að skilja þá tilvísun. Án þess að milda
fræðin hugsar hann svo að segja í
gegnum stiklur úr samtímanum og
hefur þannig krækjur í sam-
tímamenn. Kannski einkum Eras-
mus-kynslóðina, sem svo má kalla.
Það er krassandi að mæta þessum
textum í fyrsta sinn, það andar fersku
lofti um bækur hans, sem eru samt
djúsí heimspekirit.“
Undanfarið ár hefur Haukur feng-
ist við að snara einu af frægari ritum
Žižeks, Óraplágunni (The Plague of
Fantasies), yfir á íslensku og er þýð-
ingin væntanleg á hausti komandi í
lærdómsritröð Hins íslenska bók-
menntafélags. Í Óraplágunni fjallar
Žižek um hvernig langanir manns
skilyrðast af fantasíum eða sögum
sem við segjum sjálfum okkur um
hver við erum. „Þetta er einn af þráð-
unum sem renna í gegnum allt hans
höfundaverk,“ upplýsir Haukur. „Og
kannski er hann alltaf að fjalla um það
sama, en kemur að því úr ólíkum átt-
um.“
Sophie Fiennes til landsins
Í tengslum við komu Žižeks stend-
ur hið nýstofnaða félag um heim-
ildamyndagerð, Reykjavík Document-
ary Workshop, fyrir komu bresku
heimildamyndagerðarkonunnar Sop-
hie Fiennes í samstarfi við LHÍ og
breska sendiráðið. Nýjasta myndin úr
ranni Fiennes, Kvikmyndahandbók
öfuguggans (The Pervert’s Guide to
Cinema), verður sýnd í Norræna hús-
inu klukkan 19 í kvöld en þar er Žižek
í forgrunni. Heimspekingurinn skoðar
dulið táknmál kvikmyndagerðar og
leitast við að svipta hulunni af því hvað
kvikmyndir geta sagt um okkur sjálf.
Verður Fiennes viðstödd sýninguna
og svarar spurningum að henni lok-
inni.
Á laugardaginn mun Fiennes svo
halda námskeið á vegum RDW þar
sem hún ræðir um heimildakvik-
myndagerð og segir frá eigin reynslu
á því sviði. Ekkert þátttökugjald er á
námskeiðið sem er fyrst og fremst
ætlað áhuga- og fagfólki um heim-
ildamyndagerð.
„Ef menn vilja komast að því
hvernig hugsuður Žižek er og hvort
þá langar á fyrirlestur með honum er
alveg tilvalið að mæta á kvikmynd-
ina,“ segir Haukur að lokum.
„Djúsí“ heimspeki
Í HNOTSKURN
» Komið var í veg fyrir aðŽižek fengi stöðu við Háskól-
ann í Ljubljana árið 1975. Meist-
araritgerð hans þótti hafa póli-
tískan undirtón lítt þóknanlegan
stjórnvöldum.
» Sophie er systir leikarannaRalphs og Josephs Fiennes.
Hún hóf að gera sínar eigin
myndir árið 1999 en hafði áður
m.a. verið lærlingur hjá Peter
Greenway.

Heimspekingurinn Slajov Žižek með tvo fyrirlestra á morgun
Sophia Fiennes
verður viðstödd sýningu heimildamyndar í dag þar sem Žižek er í forgrunni
Hugsuður Žižek er prófessor við Háskólann í Ljubljana og hefur verið óhemju afkastamikill í ræðu og riti und-
anfarin ár. Meðal þess sem hann hefur fjallað um er umburðarlyndi, pólitísk rétthugsun, mannréttindi, Lenín, ór-
ar, alþjóðavæðing, póstmódernismi, David Lynch og Alfred Hitchcock.
TILKYNNT hefur verið að Jon
Morgan taki við keflinu af Paul
Gudgin sem stjórnandi Fringe-
listahátíðarinnar í Edinborg en eins
og áður hefur verið greint frá lætur
Gudgin af stöfum 7. júní nk. eftir
sjö ára farsælt starf. Morgan hefur
starfað með mörgum af fremstu
listastofnunum og sviðslistahópum
Skotlands og gegnir í dag stjórn-
unarstöðu við Contact-leikhúsið í
Manchester.
Fringe-listhátíð þessa árs fer
fram dagana 5.–27. ágúst.
Jon Morgan
tekur við Fringe
þegar ég er á kafi í að undirbúa tón-
leikana, þá fær ég bókstaflega engan
frið fyrir laglínunum. Það er erfitt að
fá nætursvefn, því þessi grípandi lög
ráðast á mann. Þau eru mörg augna-
blikin í þessu verki, sem eru stór-
fengleg.“ Hörður hefur margoft
stjórnað Sinfóníuhljómsveitinni - í
Hallgrímskirkju, en þetta er í fyrsta
sinn sem hann stjórnar henni í Há-
skólabíói. „Það verður stór stund
fyrir mig að stjórna sjálfur á þeim
stað, þar sem ég heyrði óratoríu í
fyrsta sinn. Það var þegar Dr. Ró-
bert Abraham flutti Messías. Það
var stórkostlegt, og fyrsta upplifun
mín af þessum stað.“
Einsöngvarar í óratoríunni eru
fjórir: Jutta Böhnert frá Þýskalandi,
Sigríður Aðalsteinsdóttir, Gunnar
Guðbjörnsson og Magnús Baldvins-
son, sem verður í heilsteyptasta
hlutverkinu að sögn Harðar, hlut-
verki Páls postula, en aðrar raddir
syngja fleiri hlutverk. Kórinn bregð-
ur sér í ýmis líki sem heiðingjar,
„Það sem
hjálpaði þessu
verki var að það
höfðu ekki verið
samdar óratoríur
frá dögum Bachs
og Händels.
Þarna var að
koma fram órat-
oría í nýja stíln-
um. En svo er líka fullt af fallegum
grípandi lögum í óratoríunni,“ segir
Hörður og heldur áfram: „Núna,
Eftir Bergþóru Jónsdóttur
begga@mbl.is
„PÁLUS fór eins og eldur í sinu frá
Evrópu til Englands, og alveg rétt,
að þetta var kassastykki,“ segir
Hörður Áskelsson stjórnandi Sin-
fóníutónleika kvöldsins, sem hefjast
kl. 19.30 að vanda.Verkið, er frá
1836, óratorían Pálus eftir Mendels-
sohn, kennd við Pál Postula og með
hljómsveitinni syngja Mótettukórin
og einsöngvarar.
kristnir menn og gyðingar.
„Kvennakórinn fer með hlutverk
Krists sem heyrist í frá himnum.
Það má segja að það hafi verið fram-
sækið af Mendelssohn árið 1836, að
láta konur syngja rödd Jesú.“
Frumflutningur óratoríunnar í
maí 1836 tókst afar vel, en sagan
segir, að Fanny, systir tónskáldsins,
sem söng í kórnum, hafi þurft að
koma einum af einsöngvurunum til
bjargar í viðkvæmri strófu, en sjálf
var hún gott tónskáld.
Hörður Áskelsson
Enginn friður fyrir þessum fallegu laglínum
♦♦♦