Morgunblaðið - 29.07.2007, Blaðsíða 6

6 SUNNUDAGUR 29. JÚLÍ 2007 MORGUNBLAÐIÐ
FRÉTTIR
HELGI Daníelsson hefur gefið út fræðslubæklinginn
„Grímsey perla við heimskautsbaug“ og stefnir að enskri
útgáfu á næstunni. „Þetta er nú bara vegna Grímseyj-
aráhuga míns,“ segir Helgi. Móð-
urafi hans og amma, Helgi Ólafs-
son og Guðrún Sigfúsdóttir,
fluttu frá Hrísey til Grímseyjar
1913 og móðir hans, Guðlaug,
fæddist þar og ólst þar upp
ásamt 14 systkinum. „Ég drakk
Grímseyjarandann, sögur og frá-
sagnir, með móðurmjólkinni, var
í Grímsey hjá afa og ömmu um
sumarið þegar ég var 12 ára, hef
ritstýrt bók um Grímsey, gefið
út ljósmyndabók um Grímsey og
póstkort. Í fyrrahaust stofnaði
ég Grímseyjarvinafélag og efndi
til hópferðar til Grímseyjar núna um Jónsmessuna með
milli 40 og 50 manns. Mér fannst ástæða til að kynna eyj-
una betur fyrir almenningi og setti því saman þennan bækl-
ing.“
Í bæklingnum er fjallað í stuttu máli um Grímsey, byggð-
ina, gróðurfar og dýralíf, menningarlíf, Grímseyjarkirkju,
gönguleiðir, handverkshús, gistiheimili, veitingahús, sund-
laugina, tjaldstæðið og samgöngur, en ljósmyndir eftir
Friðþjóf Helgason, son Helga, prýða bæklinginn. Helgi
bendir á að um 8.000 ferðamenn komi til Grímseyjar á ári.
„Þetta er afskaplega falleg eyja með ósnortinni náttúru,“
segir hann. „Það er allt til alls í Grímsey.“ Bæklingurinn
liggur frammi á upplýsingamiðstöðvum fyrir ferðamenn.
„Allt til alls í Grímsey“
H
V
ÍT
A
H
Ú
S
IÐ
/
S
ÍA
8
1
3
1
NÚ GETUR ÞÚ SKOÐAÐ
PUNKTASTÖÐUNA
Í NETBANKANUM!
G
agnrýni erlendra
eftirlitsaðila á borð
við Alþjóðagjald-
eyrissjóðinn og
Efnahags- og fram-
farastofnunina (OECD) á skatta-
lækkanir sem þegar hafa verið
framkvæmdar og framundan eru
hér á landi ber ekki að taka al-
varlega. Mat þessara stofnana
byggist á fræðikenningum sem
reynslan hefur sýnt að eiga ekki
við rök að styðjast í raunveru-
leikanum. Þetta segir bandaríski
hagfræðingurinn Edward C.
Prescott í samtali við Morgun-
blaðið en hann hlaut m.a. Nób-
elsverðlaunin í hagfræði árið
2004 fyrir rannsóknir sínar.
Bæði Alþjóðagjaldeyrissjóð-
urinn og OECD, og fleiri um-
sagnaraðilar, hafa oftar en einu
sinni varað við skattalækkunar-
áformum ríkisstjórnarinnar og
segja þær olíu á efnahagsbálið
sem brennur svo glatt hér á
landi. Þannig hafa þessar stofn-
anir sagt skattalækkanir munu
virka á móti stýrivöxtum Seðla-
banka Íslands og draga þar með
tennurnar úr aðgerðum bankans
sem ætlað er að slá á þenslu í
hagkerfinu.
Rými fyrir skattalækkanir
Prescott er staddur hér á landi
í tilefni af ráðstefnunni Skatta-
lækkanir til kjarabóta sem fram
fór á fimmtudag. Eins og fram
kom í Morgunblaðinu á föstudag
var á ráðstefnunni fjallað um
hvernig efla mætti íslenskt hag-
kerfi með því að lækka skatta og
hefur Prescott látið hafa eftir sér
í fjölmiðlum að hann telji vel
mögulegt að lækka tekjuskatt
bæði einstaklinga og fyrirtækja
um allt að 5 prósentustigum.
Þrátt fyrir slíka lækkun myndu
skatttekjur hins opinbera ekki
er því eðlilegt að spyrja Prescott
hvort skattalækkun við þær að-
stæður sem nú ríkja í hagkerfinu
geti orðið til þess draga úr trú-
verðugleika Seðlabankans og
torvelda bankanum þannig enn
frekar að vinna á þenslunni.
„Skortur á trúverðugleika
seðlabanka getur verið stórt
vandamál en ég vil benda á að
svipuð umræða gekk í Banda-
ríkjunum um miðjan 9. áratuginn
þegar Ronald Reagan kom skat-
taumbótum sínum á. Þá var verð-
bólga í Bandaríkjunum 12% og
margir efuðust um getu seðla-
bankans til þess að berjast við
verðbólguna. Þrátt fyrir skatta-
lækkanirnar tókst seðlabankan-
um að vinna bug á verðbólgunni
og ég tel það sönnun þess að pen-
ingamálastjórn og fjármála-
stjórn eigi að vera aðskilin fyr-
irbæri. Fall verðbólgunnar hafði
ekki með skattalækkunina að
gera.“
Ísland nálægt tindinum
Þegar rætt er um að hægt sé
að auka skatttekjur með því að
lækka skatta er gjarnan vísað í
svokallaða Laffer-kúrfu sem
kennd er við bandaríska hag-
fræðinginn Arthur Laffer. En
það er þó síður en svo þannig að
það gangi endalaust að lækka
skatta þannig að það skili hinu
opinbera hærri – eða óbreyttum
– tekjum. Fyrir mismunandi
lönd gilda mismunandi Laffer-
kúrfur og á hverri þeirra er tind-
ur, þ.e. besta mögulega skattstig.
Aðspurður segir Prescott Ísland
vera nálægt tindinum á sinni
Laffer-kúrfu og með skattalækk-
un á borð við þá sem nefnd var að
framan segir hann hægt að nálg-
ast tindinn enn frekar. Til sam-
anburðar segir hann Bandaríkin
vera aðeins fjær tindinum en
stóru evrópsku hagkerfin svo
sem Þýskaland, Frakkland og
Ítalía séu enn fjær.
„Með aukinni samþættingu
evrópsku hagkerfanna í gegnum
Evrópusambandið hefur fram-
leiðni þeirra aukist en þau eiga
enn langt í land til þess að ná
þeirri afkastagetu sem efni
standa til. Ísland hefur náð mjög
góðum árangri í efnahagsmálum
og er í fremstu röð hagkerfa í
heiminum en hægt er að ná enn
lengra,“ segir Edward C. Pres-
cott.
opinbera segir Prescott það ein-
mitt hafa verið til umræðu þegar
hann heimsótti Ástralíu og Nýja-
Sjáland á sínum tíma. Andstæð-
ingar skattalækkana hafa impr-
að á málinu.
„Það virðist vera sem peninga-
málastjórnun hafi lítil áhrif á um-
svifin í hagkerfinu nema þegar
aðgerðir komi markaðnum á
óvart eða rugli hann í ríminu.
Það getur leitt til flökts í hag-
kerfinu.
Í tímatengdri jafnvægisgrein-
ingu nútíma hagfræði hafa þó
ekki verið sett fram nein líkön
sem sanna að skattalækkanir
trufli virkni stýrivaxta,“ segir
Prescott.
Seðlabanki Íslands býr við
aðrar aðstæður en seðlabankar
Ástralíu og Nýja-Sjálands að því
leyti að honum hefur ekki tekist
að festa trúverðugleika sinn í
sessi. Ástæðan er hversu stutt er
síðan Ísland tók upp fljótandi
gengi og verðbólgumarkmið. Það
skerðast nema lítillega en fyrir
vikið myndi hagvöxtur eflast. En
telur hann – í ljósi hinnar miklu
þenslu sem ríkt hefur í íslensku
efnahagslífi á undanförnum ár-
um – enga hættu fólgna í slíkum
skattalækkunum?
„Verðbólga er peningalegt
fyrirbæri en ekki fjármálalegt og
ég tel best að blanda stjórnun
peningamála og fjármála ekki
saman,“ segir Prescott. „Við vilj-
um hafa gott og skilvirkt
greiðslu- og lánakerfi og það er
hlutverk þeirra sem fara með
stjórn peningamála en hlutverk
þeirra sem fara með stjórn fjár-
mála er að halda jafnvægi í eft-
irspurninni eftir almennum gæð-
um og finna hentugasta
skattkerfið,“ bætir hann við.
Með almennum gæðum (e. public
goods) er t.d. átt við þjónustu á
borð við heilbrigðisþjónustu og
menntun.
Spurður um hagsmuna-
árekstra milli seðlabanka og hins
Hægt að ná enn lengra
Edward Prescott segir
að þrátt fyrir að Ísland
hafi náð eftirtektar-
verðum árangri í efna-
hagsmálum sé hægt að
gera enn betur. Guð-
mundur Sverrir Þór
hitti hann að máli.
Morgunblaðið/Sverrir
Nóbelsverðlaun Prófessor Edward C. Prescott leggur til að stjórn-
völd lækki skatta á tekjur einstaklinga og fyrirtækja enn frekar.
 Mat OECD og Alþjóðagjaldeyrissjóðsins byggist á kenningum sem ekki
standast  Stjórn peningamála og fjármála hins opinbera á að vera aðskilin
Útgáfa Helgi Daníelsson
með fræðslubæklinginn.