Morgunblaðið - 29.07.2007, Blaðsíða 12

12 SUNNUDAGUR 29. JÚLÍ 2007 MORGUNBLAÐIÐ
AUÐLINDIN VATN
þeirra í austri, Ný-Sjálendingar.
Þegar höfundur bjó til nokkurra
ára í Brisbane í Queensland, Ástralíu,
fyrr á þessum áratug, þótti sjálfsagt
að nota endurnýtt vatn til að vökva
garðinn, jafnvel baðvatn.
Hvers kyns bruðl með vatn var illa
séð enda hafa þurrkar leikið efnahag
sumra svæða Ástralíu grátt og ófáir
bændur þurft að leggja upp laupana
af þeirra völdum.
Ástralía er auðugt land og stórt –
um fimm tíma tekur að fljúga til
Perth frá austurströndinni. Íbúa-
fjöldinn er hins vegar aðeins um 21
milljón, eða brotabrot af mannfjölda
stærstu Asíuríkjanna.
Það stingur enda helst í augun á
heimskorti af vatnsforðanum að bæði
Indverjar og Kínverjar, þar sem um
2,4 milljarðar búa, glíma við alvarleg
vandamál vegna takmarkaðs aðgangs
að vatni, samkvæmt skilgreiningu
SÞ, og á notkun almennings og iðn-
aðar aðeins eftir að aukast í þessum
löndum.
Kann þetta að verða til að efla sam-
skipti Kínverja og Rússa, líkt og
gerst hefur í orkumálum síðustu ár.
Hundruð milljóna búa
við skort á vatni í Kína
Ljóst er að vatnsskortur mun hafa
mikil áhrif á alla framþróun í Mið-
Austurlöndum, en íbúar þeirra ríkja
og Norður-Afríku eru einna ber-
skjaldaðastir fyrir takmörkuðu að-
gengi að vatni. Góður hagvöxtur hef-
ur hins vegar verið í mörgum ríkjum
Afríku og þegar hann helst í hendur
við pólitískan stöðugleika skapast
skilyrði fyrir uppbyggingu vatns-
veitna og vatnshreinsbúnaðar.
Álag á vatnsdreifikerfin er að
aukast og mun halda áfram að gera
það í Kína og á Indlandi, svo dæmi
séu tekin. Til marks um umfang
vandans er áætlað að 538 milljónir
Norður-Kínverja búi við takmark-
aðan aðgang að vatni, eða aðeins 14
prósent heildarmagnsins í landinu.
Þá búa samtals um 1,4 milljarðar
manna í heiminum nú við vatns-
uppsprettur þar sem meira er tekið
en bætist við með sjálfbærum hætti.
Að auki getur mengun – til að mynda
frá landbúnaði – spillt vatnsbólum og
komið í veg fyrir endurnýjun fersk-
vatns.
Gengið hratt á forðabúrin
Vandinn hefur því víðtæka skír-
skotun og eru loftslagsmálin ná-
tengd honum af ýmsum sökum. Deilt
er um vatnsfreka etanólframleiðslu
til að draga úr losun gróðurhúsa-
lofttegunda, því það þarf til að mynda
allt að 900 lítra af vatni til að rækta
eitt kíló af maís.
Þá mun vítahringur aukinna flóða,
þurrka og elda samfara spáðri hlýnun
draga úr getu jarðar til að binda kol-
díoxíð, CO2, í lífmassa sem og vatn í
gróðri og jarðvegi.
Til að setja vatnsþörf maíssins í
samhengi þarf kíló af hrísgrjónum
um 1.900 lítra, kílóið af fuglakjöti um
3,500 lítra og kílóið af nautakjöti
15.000 lítra, eða 15 tonn! Vaxandi eft-
irspurn eftir kjöti mun því auka
vatnsþörfina enn frekar.
Víða er gengið hraðar á vatnsforð-
abúr en þau endurnýja sig. Ágætt
dæmi er Mexíkóborg en miðað við
núverandi sókn í vatnsforðabúrið
undir borginni mun það endast í að
hámarki 150 til 200 ár og er þá ekki
miðað við sífellt aukna notkun. Eftir
því sem minnkar í vatnsbólinu verður
erfiðara að dæla vatninu upp, auk
þess sem dregur úr gæðunum.
Þau tímamót verða á næsta ári að
fleiri munu búa í borgum en sveitum,
þróun sem mun að öllum líkindum
kalla á frekari vatnsnotkun.
Kaíró og Peking eru á meðal stór-
borga þar sem aðgangur að vatni er
vaxandi áhyggjuefni. Fleiri
Í HNOTSKURN
»Alls er talið að 2,6 milljarðar manna hafi ekki aðgang að mann-sæmandi hreinlætisaðstöðu.
»Um 1,4 milljarðar manna búa á svæðum þar sem meira vatni erdælt upp en endurnýjast með sjálfbærum hætti.
»Um 31 prósent af ferksvatni heims er að finna í Suður-Ameríku,12 sinnum meira en á hvern einstakling í Suður-Asíu.
»Vatnsgeymslugetan í Bandaríkjunum er 6.000 rúmmetrar áhvern einstakling, 43 í Eþíópíu, þar sem einn af hverjum sjö hefur
aðgang að hreinlætisaðstöðu.
»Bætt hreinlætisaðstaða er talin eiga þátt í að meðalaldur í Bret-landi hækkaði um 15 ár á áratugunum fjórum eftir 1880.
»Tífalt meira fé er varið til hermála í Eþíópíu en til uppbyggingarvatns- og hreinlætiskerfa.
» Í Pakistan er hlutfallið 47 á móti einum hernum í vil.»Sú hugmynd verkfræðingsins William Mulholland að beina vatnifrá Owens Valley til Los Angeles um 1900 er talin upphafið að
vexti borgarinnar.
»Árið 2050 er talið að allt að fjórir milljarðar manna, eða þrett-ánfaldur íbúafjöldi Bandaríkjanna í dag, muni búa í löndum þar
sem er stöðugur vatnsskortur.
»Tekið skal fram að deilt er um gögn í vatnsvísindum og ber aðtaka þeim tölum sem hér eru settar fram með þeim fyrirvara.
„Bláa gullið“ mun
hafa mikil áhrif á
stjórnmál í Kína
Eyðing Framrás eyðimarka og
þurrkar eru víða ógn við vistkerfi.  14