Morgunblaðið - 29.07.2007, Síða 22

stjórnmál
22 SUNNUDAGUR 29. JÚLÍ 2007 MORGUNBLAÐIÐ
K
ristján L. Möller var
skipaður samgöngu-
ráðherra þegar stjórn
Sjálfstæðisflokks og
Samfylkingar tók við
23. maí síðastliðinn. Hann hefur set-
ið á Alþingi fyrir Samfylkinguna frá
1999 og átt sæti í samgöngunefnd
bæði kjörtímabilin.
Þegar blaðamaður hitti Kristján í
samgönguráðuneytinu var hann
hress og endurnærður, enda höfðu
þau hjónin komið frá Kanaríeyjum
daginn áður, en þar höfðu þau dvalið
í 8 daga. Það þurfti að hafa snör
handtök því að tíminn var fremur
naumur. Ráðherrans beið hádeg-
isverðarfundur (sjálfsagt um sam-
göngumál) og kl. 13.30 átti hann von
á sendinefnd frá Vopnafirði.
Tillagan kom á óvart
„Annars skaltu ekki halda að ég
hafi setið alveg iðjulaus á Kan-
aríeyjum,“ segir Kristján kankvís.
„Ég hafði meðferðis nokkrar, afar
athyglisverðar skýrslur um sam-
göngumál og sitthvað fleira. Ferða-
tölvan var einnig með og ég var því í
ágætu sambandi. Þess á milli naut
ég sólskins og sjávar.“
– Hvernig leið þér þegar þú vissir
að þú yrðir samgönguráðherra?
„Ákaflega vel. Ég gleymi aldrei
þessum orðum formanns flokksins á
fundi þingflokks Samfylkingarinnar
sem haldinn var á Hótel Sögu 22.
maí síðastliðinn. Þegar klukkuna
vantaði 10 mínútur í 8 um kvöldið
tilkynnti Ingibjörg Sólrún Gísla-
dóttir að ég yrði samgöngu-
ráðherra.
Það er auðvitað svo að hver
stjórnmálamaður stefnir að því að
komast sem lengst. Og þetta starf,
sem ég fæst nú við, er algert
draumastarf. Ingibjörg átti einka-
samtöl við hvern og einn þingmann
þegar stjórnarmyndunin var komin
vel á veg. Við vissum þá ekki hvaða
ráðuneyti kæmu í hlut flokksins. Ég
sagðist mundu verða til þjónustu
reiðubúinn ef hún vildi fleygja mér
út í djúpu laugina, enda hef ég iðu-
lega tekið slíkum áskorunum jafnvel
þótt laugin hafi verið ísköld.“
Árangursrík vinnubrögð
– Hvert var svo þitt fyrsta verk?
„Ég hef lagt mig fram um að
heimsækja stofnanir sem heyra
undir ráðuneytið og kynna mér
starfsemi þeirra. Ég mun svo skoða
það á næstu mánuðum hvort eitt-
hvað í skipulagi þeirra megi betur
fara. Það er ekkert eilíft. Eins og
stjórnmálin breytast verður stjórn-
sýslan að vera viðbúin breytingum
og laga sig að nýjum veruleika. Ég
vil að stofnanir ráðuneytisins nýti
sér nýjustu tækni, vinnan sé hröð og
örugg, áætlanir standist og starfs-
fólki líði vel.
Þessar heimsóknir hafa verið afar
ánægjulegar. Greinilegt er að hjá
þessum stofnunum vinnur atorku-
samt starfsfólk. En jafnan verður að
huga að breytingum og hvort eitt-
hvað megi betur fara“.
Vinstrimenn ekki til vandræða
– Sumir halda því fram að það sé
dæmi gert fyrir ykkur vinstrimenn
að lenda í ríkisstjórn um svipað leyti
og áföll ríða yfir í efnahagsmálum.
Varstu sáttur við þá ákvörðun sjáv-
arútvegsráðherra að fara að til-
lögum Hafró og skera niður kvótann
um þriðjung?
„Það er ekki rétt hjá þér að það sé
sjálfgefið að vandamálin dynji yfir
þegar svokallaðir vinstrimenn setj-
ast í ríkisstjórn. Ef þú ætlar að skil-
greina mig eftir því hvar menn sátu
í franska þinginu fyrir rúmum
tveimur öldum er ég ekki sáttur við
það. Ég er einlægur verkalýðssinni
og jafnaðarmaður. Ég hef líka mik-
inn áhuga á uppgangi atvinnuveg-
anna.
Ríkisstjórnin stendur einhuga að
baki sjávarútvegsráðherra. Þetta
var vissulega erfið ákvörðun. Það er
alveg ljóst að okkur hefur ekki tek-
ist að byggja upp þorskstofninn eins
og stefnt hefur verið að.
Ég er einn þeirra sem hef vissar
efasemdir um þær aðferðir sem
Hafró notar við ákvörðun stofn-
stærðarinnar. Ég hef einnig miklar
efasemdir um kvótakerfið sem upp-
haflega var sett á til þess að vernda
fiskistofnana og nýta þá með sem
skynsamlegustum hætti. Það hefur
ekki tekist og af því hef ég miklar
áhyggjur.
Þá er rétt að benda á að víða í
mínu kjördæmi eru aflabrögð góð
og mörgum sjómönnum finnst því
hafa verið gengið of langt í nið-
urskurðinum. Það er ekki nema eðli-
legt að menn leggi við eyrun og
hlusti eftir sjónarmiðum sjómann-
anna því að þeir hafa vissulega
mikla reynslu“.
Nýsköpun, ekki atvinnuleysi
Ýmsar mótvægisaðgerðir, sem
ráðuneyti þitt stendur fyrir, hafa
verið harðlega gagnrýndar.
„Þessum samgöngubótum er
fyrst og fremst ætlað að styrkja inn-
viði sveitarfélaganna. Við vitum
mætavel að það fá ekki allir, sem
missa vinnuna við veiðar eða vinnslu
sjávarafurða, störf við vegagerð,
enda var það alls ekki ætlunin.
Þessar aðgerðir, sem verður hrint í
framkvæmd á næstu tveimur árum,
hefðu þurft að vera komnar til skjal-
anna fyrir 30-40 árum. Þá væri
ástandið ekki jafnslæmt og raun ber
vitni. Það verður betra að búa á
þeim svæðum á landinu þar sem
samgöngubæturnar koma. Þar auk-
um við öryggi vegfarenda, sam-
einum atvinnusvæði og tryggjum
aðgang að allri lykilþjónustu.
Við eigum eftir að kynna fleiri
mótvægisaðgerðir eins og fram-
kvæmdaáætlun í fjarskiptamálum.
Þar á ég m.a. við þéttingu GSM-
sambands víðs vegar um landið og
háhraðatengingar. Þar vil ég nefna
sérstaklega bætt símasamband við
Djúp og á ýmsum fjallvegum. Til
mín hringja iðulega ýmsir sem
stunda ferðaþjónustu. Umkvört-
unarefnið er næstum alltaf hið
sama. Ferðamenn hringja og panta
gistingu. Þeir spyrjast fyrir um
GSM-samband og nettengingu.
Þegar þeim er sagt að hvorugt sé
fyrir hendi þakka þeir fyrir og halda
eitthvað annað. Það sér hver heil-
vita maður að þetta er óþolandi
samkeppnishindrun.
Það er augljóst að byggðarlögin á
landsbyggðinni geta ekki lengur
byggt eingöngu á þróun í sjávar-
útvegi. Ef þessi nútímatækni er
ekki í lagi á stöðunum verður svo
margt annað að. Ef landsbyggðin
verður látin sitja á hakanum í þess-
um efnum er tómt mál að tala um að
flytja ýmiss konar þjónustu eða
störf út á land“.
Græn stóriðja
– Fjarskipti Íslands við önnur
lönd fara nú fram um sæstrengi.
Jafnvel er rætt um netþjónabú sem
framtíðariðnað á Íslandi.
„Vegna aukinna fjarskipta hefur
verið ákveðið að ráðast í gerð nýs
sæstrengs. Nú er Ísland tengt við
umheiminn með tveimur strengjum:
Farice 1 og Cantat 3, sem liggur
fyrir sunnan landið á milli Ameríku
og Evrópu. Meginumferðin er um
Farice. Ekki er endanlega ráðið
hvaðan nýi strengurinn verður lagð-
ur, en ætlunin er að hann verði
tilbúinn haustið 2008.
Að undanförnu hafa heimsótt
okkur fulltrúar nokkurra stórfyr-
irtækja sem vilja setja á stofn svo-
kölluð netþjónabú. Hér er um
mengunarlausa stóriðju að ræða,
eins konar græna stóriðju. Stað-
setning netbúanna miðast vænt-
anlega við orkuþörf þeirra, en hún
er mikil. Þá skaðar ekki að yfirleitt
dafnar mikill hátækniiðnaður í ná-
munda við slík netþjónabú. Stjórn-
endur Microsoft eru á meðal þeirra
sem ræða nú við Íslendinga um
staðsetningu netþjónabús hér á
landi.
Það hefur lengi verið brýn þörf
fyrir nýjan sæstreng hingað til
lands, einkum vegna þess að okkur
vantar örugga varaleið. Farice 1
mun væntanlega ekki anna allri um-
ferð til landsins ef alvara verður úr
rekstri netþjónabúa á Íslandi. Þann-
ig sláum við væntanlega tvær flugur
í einu höggi, tryggjum okkur
örugga varaleið og leggjum grunn-
inn að öflugri starfsemi“.
Vaðlaheiðargöngin í útboð
– Það vakti athygli og var gagn-
rýnt að Vaðlaheiðargöngin skyldu
ekki vera á áætlun þegar mótvæg-
isaðgerðirnar voru kynntar. Höfðu
menn þá í huga athugasemdir þínar
um að forveri þinn hefði ekki sýnt
göngunum nægan áhuga.
„Ég gagnrýndi hversu litlu fé
væri varið til gangagerðarinnar í
samgönguáætlun fram til ársins
2010, eða 100 millj. kr. Fyrirtækið
Greið leið hefur unnið mjög mik-
ilvægt undirbúningsstarf vegna
þessa máls. En það virtist enginn
muna eftir því í allri kosningabar-
áttunni að slík framkvæmd verður
að fara í útboð á Evrópska efna-
hagssvæðinu. Ef afhenda á einkaað-
ilum verkefni til framkvæmda verð-
ur að bjóða þau út, enda verður að
vera hægt að velja á milli tveggja
aðila eða fleiri, hafi þeir áhuga á
slíkri framkvæmd. Áhugi minn á
Vaðlaheiðargöngum er því óbreytt-
ur og undirbúningur þeirra stendur
yfir.
Vaðlaheiðargöngin verða mik-
ilvæg til þess að stækka atvinnu-
svæðið út frá Akureyri allt austur til
Húsavíkur. Þau stytta hringveginn
um 16-20 km og falla því vel að
stjórnarsáttmálanum þar sem talað
er um að stytta vegalengdir til þess
að tengja saman atvinnusvæði og
minnka flutningskostnað“.
– Þú hefur sagt að þú viljir að um-
ferð um Vaðlaheiðargöngin verði
gjaldfrjáls. Hvaða réttlæti er í því á
meðan fólk hér á Suðvesturlandi
greiðir fyrir afnot Hvalfjarðargang-
anna?
„Ákvörðun um Hvalfjarðargöng
var tekin í ráðherratíð Steingríms J.
Sigfússonar og þá var um leið
ákveðið hvernig gjaldtöku skyldi
háttað. Jafnaðarmannshjarta mitt
segir að það sé óeðlilegt að inn-
heimta vegagjald vegna umferðar
um Vaðlaheiðargöng á meðan ekki
eru innheimt gjöld af öðrum hlutum
vegakerfisins. Ég minni hins vegar
á að í stjórnarsáttmálanum eru
Samgöngur bæta l
Kristján L. Möller varð samgönguráðherra í
ríkisstjórn Sjálfstæðisflokksins og Samfylk-
ingarinnar í vor. Fljótlega þurfti hann að tak-
ast á við niðurskurð þorskveiðikvótans en
mikill hluti þeirra mótvægisráðstafana sem
ríkisstjórnin ætlar að grípa til er á vegum
samgönguráðuneytisins. Arnþór Helgason
forvitnaðist um það og fleira.
» Að undanförnu hafa heimsótt okkur fulltrúar
nokkurra stórfyrirtækja sem vilja setja á stofn
svokölluð netþjónabú hér á landi. Hér er um
mengunarlausa stóriðju að ræða – græna stóriðju.
» Þessum samgöngubótum er fyrst og fremstætlað að styrkja innviði sveitarfélaganna. Við
vitum mætavel að það fá ekki allir, sem missa vinnu
við veiðar eða vinnslu sjávarafurða, störf við
vegagerð, enda var það alls ekki ætlunin.