Morgunblaðið - 29.07.2007, Blaðsíða 23

ákvæði um að könnuð verði gjald-
taka vegna notkunar vegakerfisins.
Þessi mál eru nú mjög til umræðu
innan Evrópusambandsins enda
hefur dregið úr tekjum af eldsneyti
á síðustu árum. Bifreiðar eyða nú
minna en áður og komnir eru til sög-
unnar nýir orkugjafar. Rætt er um
ýmsar aðrar leiðir til þess að afla
tekna vegna afnota af vegunum og
er þá m.a. horft til svokallaðra akst-
urstölva. Þá hafa verið gerðar ýms-
ar skýrslur um innheimtu umhverf-
isskatta af eldsneyti. Sú umræða er
að mestu eftir hér á landi“.
Grímseyjarferjan komin á flot
– Í vor var haldinn fundur í sam-
göngunefnd Alþingis þar sem fjallað
var um Grímseyjarferjuna. Þú segir
á heimasíðu þinni að ýmislegt skorti
á um búnað skipsins. Þar sé engin
kælilest þótt meginflutningur frá
Grímsey séu sjávarafurðir Gríms-
eyinga, aðgengi fatlaðra sé ábóta-
vant og fleira nefnirðu ferjunni til
foráttu. Þú segir einnig að keypt
hafi verið gamalt skip og nú hafi um
hálfur milljarður farið í breytingar.
Hvað er að frétta af þessu máli?
„Skömmu eftir að ég tók við sem
samgönguráðherra var tekið á
þessu máli. Niðurstaða náðist í ýms-
um deilumálum á milli verkkaupa og
verksala. Grímseyingar höfðu sínar
skoðanir á því hvernig skipið ætti að
líta út og hélt ég fund með þeim á
Akureyri um daginn. Skömmu síðar
var haldinn fjölmennur vinnufundur
hér með verktökum sem koma að
endurbótum skipsins. Þangað komu
Grímseyingar. Það náðust fullar
sættir í þeim málum sem voru óút-
kljáð. Ferjan er nú komin á flot og
ég vænti þess að vinnu við hana
ljúki innan skamms.
Ég varpaði tölunni 500 millj. kr.
fram í kosningabaráttunni. Ég veit
ekki hver endanlegur kostnaður
verður. Þegar tekin er ákvörðun um
að breyta gömlu skipi eða húsi fellur
yfirleitt á einhver kostnaður sem
menn hafa ekki séð fyrir. Ríkisend-
urskoðandi hefur nú tekið upp hjá
sjálfum sér að kalla eftir gögnum
um þessa framkvæmd og er rétt að
bíða niðurstöðu hans áður en dómur
verður kveðinn upp um það hvernig
til hafi tekist.“
Flugvöllurinn verði áfram í
Vatnsmýrinni
– Með bættum samgöngum á
landi hefur innanlandsflugið látið
undan síga. Nokkrar deilur hafa
staðið um hvar miðstöð innanlands-
flugsins eigi að vera í framtíðinni.
Hvaða afstöðu hefur þú til þessa
máls?
„Ég hef lengi álitið að innanlands-
flugið sé best sett í Vatnsmýrinni.
Menn hafa ólíkar skoðanir á þessu
máli og það gildir um alla flokka.
Það er í raun gaman að því.
Nýlega kom út skýrsla um innan-
landsflugið sem unnin var undir for-
ystu Helga Hallgrímssonar, fyrrum
vegamálastjóra. Þetta er afar
merkilegt rit og fróðlegt. Þar er auk
Vatnsmýrarinnar rætt um Löngu-
sker og Hólmsheiði en mikill munur
er á kostnaði við flugvallargerð á
þessum stöðum. Skýrsluhöfundar
telja að 5 ára veðurathuganir þurfi á
Hólmsheiði til þess að hægt sé að
taka afstöðu til flugvallar þar. Þá
benda þeir á að Hólmsheiði sé í 135
m hæð yfir sjó og nær fjöllum en
Vatnsmýrin. Rannsóknir eru þegar
hafnar á ýmsum veðurfræðilegum
og flugtæknilegum þáttum. Skýrsl-
an er afar þarft innlegg í þessa um-
ræðu.
Ég minni einnig á að deiliskipu-
lagið fyrir Vatnsmýrina gildir til
ársins 2016 svo að flugvöllurinn er
ekki á leiðinni þaðan á næstunni.“
– Framtíðin nálgast okkur óð-
fluga og heldur hefur verið þrengt
að flugvellinum. Er ekki ákveðið
samhengisleysi á milli stefnu rík-
isins og Reykjavíkurborgar í þessu
máli?
„Í áðurnefndri skýrslu er bent á
nokkur atriði sem geta orðið til þess
að flugvöllurinn verði áfram í Vatns-
mýrinni. Er þar m.a. bent á breyt-
ingar eða tilfærslu á brautum og til
stendur að norður-/suðurbrautin
verði lögð af um leið og sambærileg
braut verður opnuð í Keflavík. Þá er
einnig bent á ýmsar leiðir til þess að
nýta betur landrýmið í Vatnsmýr-
inni.“
Hlutafélag væntanlega stofnað
um rekstur Keflavíkurflug-
vallar
– Um síðustu áramót fluttist allur
rekstur flugvalla og flugumsjónar
til Flugstoða ehf. og um næstu ára-
mót flytjast málefni Keflavík-
urflugvallar frá utanríkisráðuneyt-
inu til samgönguráðuneytisins.
Verður þá Flugstoðum falinn rekst-
ur vallarins eins og annarra flug-
valla?
„Það eru uppi hugmyndir um að
stofna sérstakt hlutafélag um rekst-
ur Keflavíkurflugvallar. Í raun er
eðlilegt að rekstur hans flytjist yfir
til okkar þegar herinn er farinn og
það er sjálfsagt að nota þá tækifær-
ið og stofna opinbert hlutafélag um
reksturinn.“
– Nú eru tekjur Keflavík-
urflugvallar meiri en annarra flug-
valla. Gæti það ekki talist eðlileg
ráðstöfun að hluta þeirra yrði varið
til uppbyggingar smærri valla víðs
vegar um landið, og væru það þá
ekki um leið rök fyrir því að færa
rekstur vallarins undir flugstoðir?
„Ég vek athygli á því að farþegar
greiða sérstakt flugvallagjald hvert
á land sem þeir ferðast. Þetta gjald
rennur m.a. til uppbyggingar vara-
flugvalla fyrir utanlandsflugið og
þessar forsendur eru því þegar fyrir
hendi“.
Harðar tekið
á umferðarglæpum
– Nú hefur hvers konar umferð-
arbrotum fjölgað. Ölvunarakstur
hefur aukist, hraðakstur er meiri en
nokkru sinni fyrr og í júnímánuði
voru skráð fleiri umferðarlagabrot
en áður hefur þekkst. Eru ein-
hverjar ráðstafanir í undirbúningi
til þess að stemma stigu við þessari
þróun?
„Það hefur talsvert verið gert.
Samgönguráðuneytið tók þátt í að
kaupa hraðamyndavélar sem settar
hafa verið upp víða og nokkrar deil-
ur hafa staðið um. Sýnilegt eftirlit
lögreglu hefur aukist og sektir hafa
verið hækkaðar. Ég trúi því og
treysti að fólk sem fær 50-70.000 kr.
sekt og verður svipt ökuleyfi í 2-4
mánuði hugsi sig vel um áður en það
tekur slíka áhættu að nýju. Það er
kominn tími til þess að þessum ofsa-
akstri, sem er í raun ekkert annað
en glæpaakstur, linni. Dugi ekki
þessar hertu ráðstafanir – hærri
sektir, svipting ökuleyfis og jafnvel
ökutækis – máttu trúa því að stjórn-
völd munu ekki hika við að ræða enn
harðari aðgerðir því að þessum
glæpaakstri verður að linna.“
Suðurlandsvegur tvöfaldaður
og betri almenningssamgöngur
– Talsverðar umræður hafa orðið
um breikkun Suðurlandsvegar og
virðast flestir vilja fjögurra akreina
veg. Vegagerðin hefur haldið því
fram að miðað við umferð á þessu
svæði nægi svokallaður 2+1 vegur.
Hefur verið tekin endanleg afstaða
til þessa máls?
„Á Sandskeiði er vegarkafli með
2+1 vegi. Hann er að vísu gallaður
að því leyti að hann er of mjór. Eftir
að Reykjanesbrautin var breikkuð
hefur stórlega dregið þar úr slysum.
Ég tel því einboðið að Suðurlands-
vegur verði tvöfaldaður og út frá því
er unnið“.
– Vilhjálmur Þ. Vilhjálmsson,
borgarstjóri Reykvíkinga, hefur
stungið upp á að ríkið styðji við al-
menningssamgöngur á höfuðborg-
arsvæðinu og annars staðar á land-
inu. Hefur þetta mál borið á góma
hjá ríkisstjórninni?
„Það er sorglegt til þess að vita
hvað almenningssamgöngur eru lít-
ið notaðar á höfuðborgarsvæðinu.
Það verður ekki endalaust hægt að
leysa umferðarvanda þess með stöð-
ugt fleiri umferðarmannvirkjum.
Ég hef tekið eftir ályktunum for-
ystumanna sveitarfélaganna um
þessi mál og borgarstjóri ásamt
fulltrúum Samtaka sveitarfélaga á
höfuðborgarsvæðinu hefur nú þegar
óskað eftir fundi með ráðherrum. Sá
fundur verður vafalítið haldinn að
loknum sumarleyfum. Ég verð að
minna á í þessu sambandi að skatta-
mál eru á hendi fjármálaráðuneyt-
isins en þetta þýðir aukið fjár-
framlag til sveitarfélaganna“.
– Sveitarfélög hafa sameinast
víða um land og þar með hafa ýmsir
byggðakjarnar farið undir sömu
stjórnsýslu. Í Fjallabyggð, heima-
sveit þinni, hafa tveir kaupstaðir
verið sameinaðir. Sérðu fyrir þér
einhverjar almenningssamgöngur
eftir að Héðinsfjarðargöng verða
tekin í notkun?
„Ég á mér þann draum, að al-
menningssamgöngur hefjist um allt
Eyjafjarðarsvæðið eftir að Héðins-
fjarðargöng verða opnuð sumarið
2009 . Þá verða ekki nema 70 km frá
Akureyri út á Siglufjörð. Nú er
vegalengdin 200 km á veturna og
120 á sumrin, ef farið er um Lág-
heiði. Þá eykur þetta vafalítið nýt-
ingu Akureyrarflugvallar.
Of lítil samkeppni hækkar
flutningskostnað
– Fyrir kosningar var talsvert
rætt um jöfnun flutningskostnaðar
og ákvæði eru um það í stjórnarsátt-
málanum. Þetta minnir á að fyrir
nokkru var reiknað út hver kostn-
aður væri við sjó- og landflutninga.
Var því haldið fram að landflutning-
arnir greiddu ekki nærri því það
sem þeim bæri vegna slits á vegum.
„Ég saknaði þess mjög þegar
strandsiglingarnar lögðust af. Ég
tek þó fram að dagvara verður héð-
an af aldrei flutt með skipum um-
hverfis landið. Þar verða vegirnir
ofan á.
Ég tek eftir því að þú hefur það
fyrir satt að landflutningarnir greiði
ekki það sem þeim ber vegna
vegaslits. Það eru nú þegar lagðir
allmiklir skattar á
flutningastarfsemi. Hár
flutningskostnaður er hindrun
eðlilegri samkeppni fyrirtækja á
landsbyggðinni við
höfuðborgarsvæðið og nágrenni
þess. Ein ástæða hárra
flutningsgjalda er of lítil samkeppni,
enda hafa gjöldin hækkað talsvert
að undanförnu.
Ég vil jafnframt vekja athygli á
að ýmislegt, sem við höfum boðað,
styttir vegalengdir. Nefni ég þar
veginn um Öxi sem styttir þjóðveg 1
um 60 km. Ég hef áður nefnt
Vaðlaheiðargöng og gæti haldið
áfram með ýmsar framkvæmdir á
Vestfjörðum. Ég vænti þess að
flutningskostnaður til ýmissa staða
lækki sem nemur þessari
styttingu.“
Sáttastjórnmál framtíðin
Umræðurnar berast loks að
deilum um samgöngumál og fleiri
málefni á síðasta sumarþingi.
Kristján gleðst yfir árásum
stjórnarandstöðunnar á
ríkisstjórnina. Hann segist hafa haft
nokkurt gaman af orðaskaki um
ýmis þjóðþrifamál sem greinilega
hefðu þurft meiri undirbúning.
„Ég er ekki átakapólitíkus,“ segir
hann afdráttarlaust. „Ég lít svo á að
tími slíkra stjórnmála sé liðinn og
fólk vilji sjá eitthvað annað koma í
staðinn. Ég held að flestir, íslenskir
stjórnmálamenn séu sammála um
að það hafi verið langur vegur á
milli þeirra stjórnmála sem iðkuð
voru í lok aldarinnar og þeirrar
pólitíkur sem þjóðin þurfti á að
halda.
Ég fær það stundum á
tilfinninguna þegar rætt er við
venjulegt, vinnandi fólk, að það sé
þreytt á stjórnmálum. Ég skil það
vel. Almenningur hefur áhyggjur af
öllu öðru. Fólk hefur áhyggjur af
atvinnu sinni og lífsafkomu,
menntun barna sinna og líðan
foreldranna. Það hefur hvorki tíma
né áhuga á að fylgjast með
glímutökum okkar
stjórnmálamannanna og sér þau
fremur sem sjónarspil en
raunverulega rökræðu um framtíð
þjóðarinnar. Mér finnst að tími
sáttastjórnmála sé runninn upp.
Hér starfar nú ríkisstjórn sem
nýtur gífurlegs stuðnings
þjóðarinnar. Unnið er að lausnum
sem eru þvert á
hugmyndafræðilegar gjár sem
skipuðu þjóðinni áður í fylkingar.
Það má segja að brúarsmíð Geirs og
Ingibjargar í vor hafi tekist
giftusamlega. Ég trúi því að hún
verði þjóðinni til heilla“.
lífskjör fólks
Morgunblaðið/G.Rúnar
Kristján L. Möller Dæmin sýna, svo
að ekki verður um villst, að það er
hægt að byggja upp fjölþætt
atvinnulíf á landsbyggðinni ef
grunnstoðir samfélagsins eru
sterkar.
Í HNOTSKURN
»Kristján L. Möller erfæddur á Siglufirði 26.
júní 1953.
»Kona Kristjáns (22. júlí1978) er Oddný Hervör
Jóhannsdóttir sölumaður,
fædd 19. október 1956.
»Kristján tók próf fráIðnskóla Siglufjarðar
1971, kennarapróf frá
Íþróttakennaraskóla Íslands
1976 og sat ýmis námskeið á
sviði félags- og íþróttamála í
Noregi og Svíþjóð árin
1977-1982.
»Kristján var bæjarfulltrúiá Siglufirði 1986-1998.
»Stjórnarmaður íSíldarverksmiðjum
ríkisins 1986-1990. Sat í stjórn
Þormóðs ramma Siglufirði
1982-1984 og í byggðanefnd
forsætisráðherra 1998-1999.
»Kristján hefur setið áAlþingi sem fulltrúi
Samfylkingarinnar frá 1999.
»Kristján hefur setið ísamgöngunefnd frá 1999.
Þá hefur hann einnig átt sæti í
sjávarútvegsnefnd,
iðnaðarnefnd, heilbrigðis- og
trygginganefnd.
Kristján var skipaður
samgönguráðherra 23. maí
2007.
arnthor@mbl.is
MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 29. JÚLÍ 2007 23