Sjómannablaðið Víkingur - 01.02.2002, Qupperneq 25

Álit þingmanna á frumvarpi ráðherra
Sjómannablaðið Víkingur bað einn þingmann iír hverjum flokki að
svara eftirfarandi spurningu: Hvert er þitt álit á frumvarpi sjávarút-
vegsráðherra um breytingu á lögum um stjórn fiskveiða? Allir sem leit-
að var til svöruðu spurningunni nema Kristinn H. Gunnarsson, Fram-
sóknarflokki. Svörin sem bárust fara hér á eftir.
Svanfríður Jónasdóttir alþingismaður og fulltrúi í sjávarútvegsnefnd
Veiðigjald
fyrir kostnaðargreiðslur
Lengi hefur verið beðið eftir tillögum
n'kisstjómarinnar um það hvernig ná
mæui frekari sátt um stjórnkerfi fisk-
veiða. Það er flestum ljóst að útvegurinn
þarf á meiri festu að halda í sínu starfs-
umhverfi. Einnig að sú megna óánægja
sem fram hefur komið með kerfið, nú í
meira en áratug, veldur pólitísku örygg-
'sleysi og sífelldum breytingum. Það
frumvarp sem nú liggur fyrir er enda hið
þriðja á þessum þingvetri. Hin tvö sem
þegar eru afgreidd, vörðuðu aðallega
rýmkun á veiðirétti krókabáta og daga-
báta og var i þeim tilfellum verið að
mæta ónægju með eldri breytingar eða
að Iresta breytingum. Og þannig hefur
þetta gengið. Á hverju þingi hafa komið
ffá ríkisstjórninni breytingar á lögunum
um stjórn fiskveiða og rná með réttu
kalla þær sífelldu breytingar söguna
endalausu. Hið nýja frumvarp sjávarút-
vegsráðherra virðist ekki líklegt til að
setja þar við langþráðan punkt.
þm hvað er ósátt?
Til að nálgast sátt í máli þarf að gera
sér grein fyrir því urn hvað ósættið snýsl.
Tegar lögin um stjórn fiskveiða eiga í
hlut virðast álita-og ágreiningsefnin
hýsna rnörg. Fiskvernd og vöxtur fiski-
stofna hefur ekki orðið sá sem vænst var
°g það er nú skoðun margra að kvóta-
hcrfi sé ófært um að stuðla að viðgangi
holfiskstofna þó það hafi gefið góða raun
við stjórn á uppsjávarveiði. Framsalið
hefur verið harðlega gagnrýnt, einkurn
að útgerðaraðilar hafa getað leigt frá sér
Svanfríður Jónasdótt íi:
kvótann og lifað í vellystingum eða selt
varanlega og myndað eignarhaldsfélög í
útlöndum til að komast hjá skattgreiðsl-
um. Kerfið heíur haft víðtækar félagsleg-
ar afleiðingar. Ný auð-og valdastétt hefur
myndast við það að kvótinn hækkaði í
verði og varð sjálfstæð söluvara. Þannig
hafa handhafar kvótans orðið valdameiri
urn framtíð byggðanna en áður var eða
ríkari en þá óraði fyrir ef þeir hafa selt.
Líka tæknibreytingar og
hagræðing
Margir óttast samþjöppun veiðiheim-
ildanna á fáar hendur. Tæknibreytingar
hafa síðan fækkað því fólki sem þarf til
fiskvinnslu og hagræðing í útgerð fækk-
að sjómönnum og jrað aukið á vandann
víða um land. Ekki sér fyrir endann á
þeirri þróun. Undir mallar svo gremjan
yfir því að tiltekinn hópur fær veiðiheim-
ildum, gífurlegum verðmætum, úthlutað
árlega frá ríkinu, og þeim siðan fengið
það vald að geta selt eða leigt öðrum að-
gang að sameiginlegri auðlind.
Hið nýja frumvarp sjávarútvegsráð-
herra hróflar í engu við því kerfi sem er
við lýði. Verið er að auka kostnaðar-
greiðslur útgerðarinnar lítillega og kalla
veiðigjald. Ekki er nerna i orði verið að
fara fram á að útgerðin greiði fyrir að-
gang að auðlindinni. Afram verða þeir
sem þurfa að kaupa veiðiheimildir að
leita á náðir þeirra sem ríkið aflrendir
þær án endurgjalds. Réttarstaða bæði
þjóðarinnar og notenda er áfram jafn ó-
trygg eða óljós. Kvótajrakinu svokallaða
er lyft jrannig að fyrirtæki geta ,,átt” 12%
veiðiheimilda án tillits til eignarhalds á
fyrirtækinu og einstök fyrirtæki geta líka
„eignast” stærra hlutfall hverrar tegund-
ar eða allt að 50% í ýsu, ufsa, karfa og
grálúðu.
Yeiðigjald fyrir hluta af kostnaði
Veiðigjald ráðherrans á að vera tiltekin
prósenta af muninum á aflaverðmæti og
reiknuðum kostnaði útgerðarinnar.
Þannig er það afkomutengt og greidd á-
kveðin upphæð fyrir hvert
þorskígildiskíló. Sú upphæð sent þannig
fæst getur í góðu ári orðið rúmlega 2
milljarðar alls. Á móti falla niður veiði-
Sjómannablaðið Víkingur - 25