Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 1981, Blaðsíða 57

Náttúrufræðingurinn - 1981, Blaðsíða 57
ÁLYKTANIR Vatnaflærnar I surtarbrandinum eru allar vel kunnar hér á landi nú. Kúlufló og hjálmfló eru mjög algengar um allt land, bæði í vötnum og tjörnum (Poulsen 1924, 1939). Þær eru ekki vandlátar á tjarnir, en eru þó jafnan í meira magni í gróðurríkum tjörnum og vötnum en þar sem strendur eru berar og lítið um botngróður (Poulsen 1924). Alona guttata er mun fátíðari hér á landi en áðurnefndar tegundir (Poulsen 1924, 1939, Hákon Aðalsteinsson 1978), en hún er, eins og þær, lítt vandlát í bú- staðavali. Sama máli gegnir um Alona affims (Poulsen 1924, 1939). Áður- greindar tegundir eru útbreiddar um nær allan heim og finnast meðal annars norður á freðmýrum Síberíu og Kanada (FlöRner 1972). Kornátan (E. lamellatus) er algeng í N-Ameríku, Evrópu og Asíu. Aðalút- breiðslán liggur milli 30° og 65° Nbr. Island er því á norðurmörkum út- breiðslunnar (Frey 1971). Hér á landi verður ekki séð, að útbreiðsla kornát- unnar fari eftir hitastigi, heldur miklu fremur eftir gróðri í vötnum (Poulsen 1924, 1939). Kornátan er sérlega algeng, þar sem bolngróður er mikill og þéttur. Kornátan lifir norður eftir allri Skandinavíu, en hún er ófundin á Grænlandi (Flöfiner 1972). Granflóin (G. lestudinaria) hefur alheimsútbreiðslu, en vantar þó á hánorrænum slóðum. Granflóin er kunn frá Grænlandi, en er sjaldgæf þar (FlöBner 1972). Hérálandi er hún allalgeng á láglendi en sjald- gæfari á hálendinu (Poulsen 1939). Flestar vatnaflóategundir á Islandi, þ. á m. í Elliðavogslögunum geta kallast alheimstegundir. Hin mikla útbreiðsla þeirra á rætur að rekja til þess, hve þolnar þær eru og lítt vandlátar á gæði tjarna og vatna. Þessar tegundir eru nær hinar einu, er þola norræn skilyrði. Þar sem loftslag er mildara t. d. á Bret- landseyjum og í Skandinavíu bætast aðrar tegundir í hópinn og verða oft mjög algengar. Hlutur alheimstegund- anna minnkar því verulega í hlýjum löndum. Aðeins á norrænum slóðum, t. d. á íslandi og N-Skandinavíu, fæst því tegundasamsetning þar sem al- heimstegundir eru ríkjandi (Poulsen 1939, Ekman 1904, Goulden 1964). Skortur á suðrænum tegundum, gefur því til kynna, að loftslag á myndunar- tíma surtarbrandsins hafi ekki verið mikið hlýrra en nú er hér á landi. Tilvist tegunda á borð við granfló og kornátu, sem eru hér nálægt norðurmörkum út- breiðslu sinnar, gefur til kynna, að loftslagið hafi ekki heldur verið til muna kaldara en nú er. Hér er þörf á að reka tvo varnagla. Hinn fyrri er, að vegna einangrunar landsins er hugsanlegt, að hér finnist færri tegundir en lífsskilyrði eru fyrir. Þetta er joó ekki líklegt, þvi að dvalegg vatnaflónna þola vel þurrk og berast auðveldlega um, sennilega mest með vindi og fuglum. Meyfæðingarnar gera það að verkum, að aðeins eitt egg þarf til að koma stofni á laggirnar. Síðari varnaglinn er, að surtarbrand- urinn er ekki venjulegt vatnaset, heldur virðist hann myndaður i blautum mýr- arflóa. Ekki er líklegt, að flóar séu uppáhaldsbúsvæði vatnaflóa. Eins og áður sagði, eru alheimsborgararnir þekktir að því að gera sér litla rellu út af búsvæðavali, og kann þetta að gefa vatnaflóasamfélagi surtarbrandsins ivið kaldranalegri blæ en ella. 51
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.