Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.02.1966, Blaðsíða 18

Náttúrufræðingurinn - 01.02.1966, Blaðsíða 18
196 NÁTTÚRUFRÆÐINGURINN Eftir að hraun tók að renna út í sjó, endurtók Sveinbjörn raf- sviðsmælingar sínar undir gufuskýinu, sem myndaðist við upp- gufun sjávarins. Mælingin sýndi að skýið bar með sér jákvæða raf- hleðslu, en enga neikvæða, og að hleðslan í hverjum rúmmetra 800 m frá upptökum skýsins, var álíka mikil eins og í gosskýinu áður. Bein mæling í gufustróknum upp frá bráðnu hrauninu gaf sama hleðsluþykkni og áður hafði verið áætlað fyrir gostrókinn, eða um 2T07 coulomb/m3. Mælingar undir gufuskýinu frá gígnum sýndu hins vegar enga rafhleðslu. Heildarmyndin, sem þeir félagar draga upp af truflunum þeim, sem gosið veldur á rafsviðinu í gufuhvolfinu, er á þessa leið: í gígnum verður með einhverjum hætti aðgreining á rafhleðsl- um, þannig að gosefnin, sem þeytast upp úr gígnum með miklum hraða, bera með sér jákvæða rafhleðslu. Þessi hleðsla safnast fyrir í gosskýinu þar til rafsviðið er orðið svo sterkt, að elding brýzt í gegnum loftið. Einnig eyðist hleðslan smátt og smátt vegna raf- leiðni loftsins. Talið er að neikvæða hleðslan neðst í gosskýinu myndist fyrir áhrif jákvæðu hleðslunnar, líklega við kórónustraum frá eyjunni. í grein eftir Sveinbjörn Björnsson, Duncan Blanchard og Theo- dore Spencer (Björnsson o. fl. 1966), er svo fjallað nánar um að- greiningu rafhleðslanna. Með tilraunum í rannsóknastofu hafa Blanchard og Spencer fundið, að sé sjó skvett á glóandi hraunmola þá fær gufan jákvæða hleðslu, en hraunmolinn neikvæða. Niður- stöður þessar koma mjög vel heim við athuganir Sveinbjörns á hleðslu gufustróksins og benda til þess að örsmáir vatnsdropar slöngvist út frá heitu yfirborði hraunsins og beri með sér jákvætt rafmagn. Eitthvað hliðstætt kann að geta gerzt í gígnum, en þó virðist mér eðlilegra að aðgreining rafhleðslanna yrði aðallega í gosmekkinum um leið og hann greinist í gufu, sem stígur upp, og föst gosefni, sem falla niður. Áhrif gossins á hafið. Ef öll orka gossins, 100 milljón kílówött, færi í að hita upp sjó- inn, gæti það hitað 1 rúmkílómetra af sjó um 2° á einum sólar- hring. Mætti því ætla að mælanleg upphitun yrði á allstóru svæði út frá gosstöðvunum, þar sem dýpið er aðeins rúmir 100 m. Einu

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.