Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.02.1966, Blaðsíða 20

Náttúrufræðingurinn - 01.02.1966, Blaðsíða 20
198 NATTURUFRÆÐINGURINN mjög úr áhrifum gossins á kísilmagn sjávarins, þó er það mjög hátt þar, sem hraun rennur í sjóinn. Kísilmagn hafsins er yfirleitt mjög lágt (minna en 1 mg í lítra), en gegnir þó mikilvægu hlutverki í sambandi við lífið í sjónum. Mér er ekki kunnugt um að áður hafi verið rannsökuð áhrif eldgosa á kísil- magn sjávar, en niðurstaðan af rannsókn Unnsteins er sú, að sjón- um bætist verulegt magn af kísil í gosi á borð við Surtseyjargosið. Hingað til hefur verið litið svo á, að heimshöfin fái kísilmagn sitt einkum með fersku vatni, sem í þau rennur, en vel má vera að eld- gos hafi einnig sitt að segja í því efni. Segulmœlingar. Þegar gosið hófst, var segulmælingaflugvél frá rannsóknastofnun Bandaríkjaflota staðsett á Keflavíkurflugvelli og vann að segul- mælingum yfir Reykjaneshryggnum suðvestur í hafi. Þessi flugvél flaug yfir gosstöðvarnar skömmu eftir að gosið hófst án þess að verða vör neinnar óreglu í segulsviðinu á þeim slóðum. Flugvél þessi fór héðan í desemberbyrjun, en kom aftur eftir áramótin til mælinga á Surtseyjarsvæðinu. Mælingarsvæðið náði suður fyrir Surtsey og nokkuð upp á land. Á sama tíma gerði brezkur leiðang- ur frá Lundúnaháskóla segulmælingar með skipi, og einnig dýptar- mælnigar, á takmörkuðu svæði suðvestur af Surtsey. Mælingar þessar sýndu að segulsviðið var mjög jafnt á stóru svæði umhverfis Surtsey og ekkert benti til þess að gosið eða að- dragandi þess hefði haft nein áhrif á það. Frá því haustið 1964 hefi ég öðru hverju gert segulmælingar í Surtsey og nágrenni. Mest var notaður prótónu-segulmælir, smíð- aður á Eðlisfræðistofnun Háskólans, og mælir hann styrkleika seg- ulsviðsins en ekki stefnu. Þegar mælingarnar hófust, var allur suð- urhluti eyjarinnar hraun, en norðurhlutinn var myndaður í ösku- gosinu úr lausum gosefnum, sem rignt hafði niður úr gosmekkin- um. Á hrauninu reyndist segulsviðið mjög truflað, en á norðurhluta eyjarinnar gætti truflana sára lítið. Þrátt fyrir mishæðótt landslag er segulsviðið þarna með því jafnasta, sem þekkist hér á landi, og virðist gosmölin vera um 100 sinnum minna segulmögnuð en hraunið. Utan við hraunjaðarinn dregur úr styrkleika segulsviðs- ins á um 100 m bili, en á hraunjaðrinum er sviðið sterkt. Inni á

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.