Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.02.1966, Blaðsíða 30

Náttúrufræðingurinn - 01.02.1966, Blaðsíða 30
208_________________NÁTTÚRUFRÆÐINGURINN___________________ Isó tópamœlingar. Samhliða þeirri gassöfnun til efnagreininga, sem Guðmundur Sigvaldason hefur skýrt frá hér að framan, var einnig safnað sýnis- hornum til radonmælinga og til mælinga á hlutfalli vetnisísótópa. Sveinbjörn Björnsson annaðist radonmælingar, en Bragi Árnason mælingu vetnisísótópa (Surtseyjarnefnd 1965). í gasi því, sem ástæða er til að ætla að sé ómengað af andrúms- lofti, er um 100 radoneiningar (pC) í lítra af gasi. Radon er geisla- virk lofttegund, sem myndast úr radíum eftir þekktum reglum, sem hvorki hiti né þrýstingur hefur áhrif á. Framangreint radon- magn myndast úr 100 pikkógrömmum (1 pg = 10~12g) af radíum, en samkvæmt því, sem vitað er um radíuminnihald basalts yfir- leitt, má búast við að þetta radíummagn sé í um það bil 500 g a£ hraunkviku. Samkvæmt því losnar úr hverju kílógrammi af hraun- kvikunni 200 pC af radon og þá einnig 2 lítrar af ga,si, en því fylgja um 10 grömm af vatni. Sveinbjörn og Bragi eru nú að mæla radíuminnihald hraunsins, sem rann á sama tíma og gasinu var safnað. Ef sú mæling tekst, fæst með því mun öruggari vitneskja um gas og vatnsinnihald hraunkvikunnar. Mæling vetnisísótópanna hefur leitt í ljós að vatnið, sem upp- leyst er í hraunkvikunni, inniheldur 5—6% minna af þungu vetni en sjávarvatn. Hér virðist því ekki geta verið um að ræða íblönd- un frá sjónum, heldur er þetta vatn úr iðrum jarðar. Ég vil nota tækifærið til að þakka forstjóra Landhelgisgæzlunnar, Pétri Sigurðssyni, fyrir afnot af hinni nýju þyrlu Landhelgisgæzl- unnar og Slysavarnafélagsins við segulmælingar yfir Surtsey og víð- ar. Einnig vil ég þakka öllum þeim vísindamönnum, sem leyft hafa mér að gefa hér yfirlit yfir óbirtar rannsóknir sínar. Frú Þorgerði Sigurgeirsdóttur þakka ég fyrir allar teikningar í grein þessari. HEIMILDARRIT - REFERENCES Anderson, R., Björnsson, S., Blanchard D. C, Galhman, S., Hughes, /., Jónas- son, S., Moore, C. B., Survilas, H. ]., Vonnegut, B., 1965. Atmospheric Electric Disturbances Produced by the Volcano at Surtsey, Iceland. Science, Vol. 148, bls. 1179-1189. Björnsson, S., Blanchard, D. C, Spencer, A. T., 1966. Charge Generation in Oceanic Volcanoes. í prentun.

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.