Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.02.1966, Blaðsíða 26

Náttúrufræðingurinn - 01.02.1966, Blaðsíða 26
204________________NATTURUFRÆÐINGURINN___________________ 19. maí, en hraunrennslið hætti hinn 17. Rúmum mánuði eftir að Syrtlingur tók að gjósa ösku, og eyja hafði myndazt, fór aftur að bera á hinum sérkennilegu sveiflum, í fyrsta skipti 3. júlí, og úr því nokkuð stöðugt fram undir miðjan október. Syrtlingur sást síðast gjósa 17. október, en sveiflurnar sjást áfram dag og dag allt til ársloka. Skömmu eftir að Syrtlingur hætti, hefjast jarð- skjálftar á nýjan leik, sá fyrsti 28. október. í nóvember koma síðan 14 jarðskjálftar, en enginn í desember. Frá 23. janúar til 11. apríl 1964 var jarðskjálftamælir starfræktur í Vestmannaeyjum af jarðhitadeild Raforkumálaskrifstofunnar. Samkvæmt upplýsingum Guðmundar Pálmasonar koma allir jarð- skjálftakippir fram í Vestmannaeyjum, sem áður voru nefndir frá þessu tímabili, og margir í viðbót. Einnig eru stöðugu sveiflurnar mun greinilegri en bæði í Reykjavík og á Kirkjubæjarklaustri. 1. febrúar sýna línuritin frá Vestmannaeyjum yfir 30 jarðskjálfta- kippi. Síðan verður öðru hvoru vart við smá kippi fram til 1. marz. Engra jarðskjálfta verður vart um það leyti sem öskugosið hætti og hraungos tók við. Sveiflurnar gera meira og minna vart við sig megnið af tímanum, sem mælingin stendur yfir. Þær eru mjög reglulegar og geta staðið langtímum saman án þess að nein veruleg breyting verði á útslaginu. 1. og 2. apríl liggja sveiflurnar niðri, en standa svo nokkuð samfellt fram til 9. apríl. Þegar tímadreifing jarðskjálftakippanna er borin saman við sögu gossins, kemur í ljós, að jarðskjálftar eru jafnan samfara tilfærslu á gosstaðnum. Það veldur þó nokkurri furðu, hve lítið ber á jarð- skjálftum í byrjun gossins. Ef til vill tákna hinir veiku kippir á Kirkjubæjarklaustri dagana 6.-8. nóvember byrjun gossins á hafs- botni. Hefur þá tekið það um viku að ná til yfirborðsins. Skjálft- arnir í desember og janúar gætu staðið í sambandi við Surtlugosið og flutning á milli gíga í Surtsey sjálfri. 1. febrúar opnast nýr gígur í Surtsey, sem síðar varð hraungígurinn, en einmitt þennan dag verða mjög margir jarðskjálftar. Þegar hraungosið hættir í maí 1965 og Syrtlingur byrjar, standa jarðskjálftar í nokkrar vikur, og það sama gerist þegar Syrtlingur lokast og gosið flyzt suðvestur fyrir Surtsey. Jarðtitringurinn eða sveiflurnar virðist aftur á móti standa í sambandi við gosið sjálft, einkum öskugos eða sprengigos. Þessar jarðhræringar byrja 21. nóvember, en þá er talið að sprengigos fær-

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.