Iðunn - 01.07.1885, Blaðsíða 58

52
Púðrið.
þeim ið svo nefnda Mammntpúðr eða stangapiiðr;
fæst það með því að pressa púðrkornin hvert fyrir
sig. Að fráteknum ýmsum smáafbrigðum er púðr-
gerð í stöppunar- og valtaramylnum mjög lík.
Meðan mylnurnar voru svona ófullkomnar, og
menn voru óvarkárir í meðferð ápúðrefnunum, með-
an þau voru óverkuð, voru slys af þeim mjög tíð.
|>ó fjölguðu púðrmylnur óðum, og voru þær til svo
að segja í hverri borg. Enn í engum bæ hafa svo
mörg slys viljað til af púðri sem í JBreslau, og þó
voru þrátt fyrir hin strengilegustu lagaforboð sífelt
uýjar púðurmylnur reistar, og það innan borgar-
múranna.
Til þess að losast við rykið, sem er bæði skaðlegt
og óþægilegt, vættu menn duftið úr púðurefnunum;
komu af því stærri og minni korn, sem náðust úr
með því að drifta púðrið gegnum sáld. j?á fundu
menn af tilviljun, að kornin voru hættuminna og
sterkara púðr en duftpúðrið.
þetta gaf tilefni til þess, að farið var að kyrna
púðrið; var það heldr ófullkomin og erfið aðferð í
fyrstu, enn náði þó tilgangi sínum, ]?að var mesta
framförin í púðrgerðinni. Aftr á móti voru aðrar
ondrbætur, sem reynt var að gera, ónýtar að mestu
og sumar til tjóns eins. Menn bjuggu til saltpótrs-
safa, sem menn kölluðu salpratica, og þóttust gera
púðrið með því hálfu sterkara; menn undirbjuggu
brennisteininn á ýmsan liátt og höfðu ýmsa vökva í
vatns stað, til þess að væta púðrið. Sumir brugðu
fyrir sig ýmsum hjátrúar-serimoníum í sama skyni.
Allar hugsanlegar trjátegundir voru notaðar til kpla-