Iðunn - 01.07.1885, Side 76

70
Mars.
sumir eru írauðir. Aðr héldu menn, að þessir
blettir vœri hof, og nefndu þá ýmsum nöfnum, og
haldast þau enn. f>að er nú talið fullvíst, að þess-
ir blettir sé láglendi með smáölduhryggjum og
smágígum. Að líkindum er það forn mararbotn.
Alt öðru vís er þessu háttað á Mars. I tunglinu
hafa menn eigi fundið lofthvolf, og þó er það eigi
lengra frá jörðinni enn 50 000 mílur, enn
menn þykjast fullvísir orðnir um lofthvolf í Marz,
og þó er Mars í 200 sinnum meiri fjarslca frá jörðu
enn tunglið ; sýnir þetta, hvé ólíkt hagar til á Mars
og í tunglinu. Nú höfum vér áhald eitt, sem vér
getum notað til að rannsaka, hvort nokkur vatns-
gufa só í lofthvolíi Mars’. Vér þurfum eigi að fara
til Mars’ til þess að kynna oss árstíðaskifti þar og
veðráttufar ; stjarnfræðingar vorir geta ritað alma-
nak handa Mars að mestu. Um ina síðustu tugi
ára hafa menn notað ljóskönnuð (spectroscop),
er brýtr og greinir sundr ljósgeislana og sýnir, frá
hvaða efni þeir stafa og hvaða efni þeir hafa farið
í gegn uiti. Iívert frumefni hefir sitt einkenni i
geislanum, sérstaka ljósbrotslitu (»spectrum«, sein
kallað er), og þúsund rannsóknir hafa sýnt, að eigi
eru fundin tvö efni, er hafi sama Ijósbrotslit. Með
þessu móti getum vér vitað fyrir víst, hvaða efm
eru í sólinni og inum ýmsu sólstjörnum. |>að er
sannarlega undrsamlegt afrek vísindanna, að séð
verðr gerla, hver efni eru í himinhnöttunum í miljón-
földum miljón mílna fjarska, eða í allri þeirri ógur-
legu fjarlægð, sem mannlegt auga sér yfir ; það fflá
enda sjá, hvort vatnsgufa er í lofthvolfum hnatt-
anna eða eigi. Jaröstjörnurnar eru dimmir hnettir,