Árbók VFÍ - 01.06.1992, Side 222

220 ÁrbókVFÍ 1991/92
mundi nær eingöngu fá vatn úr efstu
metrunum, þ.e.a.s. úr þeim hluta sem
auðveldlega mætti grafa brunn í. Að
jafnaði má búast við minni niður-
drætti í brunni en holu, þannig að
brunnurinn ætti við þessar aðstæður
að skila meira vatni.
Aður en mannvirkjum er endan-
lega valinn staður er rétt að grafa í
eyrina á nokkrum stöðum í tilrauna-
skyni. Undir sakleysislegu malaryfir-
borðinu leynast stundum stærri eða
smærri mótorfur eða kiapparhryggir.
A þessu stigi er viturlegt að grafa nið-
ur einfaldan tilraunabrunn á stað sem
sýnist vatnsvænlegur. Úr þessum
brunni skyldi dæla í tilraunaskyni,
helst að vetrinum þegar allt er í klaka-
böndum. Langvarandi frost gætu
valdið því að ekkert vatn geti borist
inn í eyrina okkar í stað þess sem úr
er dælt. Reikna má nytsama stuðla út
úr slíkum dæluprófunum; vatnsleiðni,
geymslustuðla og fleira sem að gagni
kemur við endanlega hönnun mann-
virkisins.
Mjög mikilsvert er að taka sem mest tillit til landnýtingar áformaðs vatnsbólssvæðis og
skipulags. Þó svo að í Heilbrigðisreglugerð standi klárt og kvitt í 25 grein: „Bannað er að spilla
vatnsbólum“, þá hlýtur að vera akkur í að hagsmunaárekstrar við aðra landnotkun séu sem
allra minnstir.
Forsteyptir brunnhringar eru stöðugir og ábyggilegir; þeir fljóta í það minnsta ekki upp í
vatni. Best hefur reynst að tengja safnbarka (dren) við þá áður en þeim er raðað saman. Einnig
hafa verið notaðir gataðir hólkar úr plötustáli með góðum árangri. Þeir hafa þann kost að þola
að vera nuddað óþyrmilega ofan í gryfjubotn án þess að laskast. Venjulega er akkur í að koma
brunni sem allra lengst ofan í jörðina og með þessu móti hefur tekist að juða brunnhólki nær
einum metra lengra niður en mögulegt var að grafa. Við minni háttar brunna er heppilegt að
nota brunnhólka úr plasti. Þá er auðvelt að gata að vild og plastið má sníða til eftir þörfum á
byggingarstað. Einnig hafa menn notast við sver plaströr.
Safnbarkar úr plasti eru langsamlega liprastir; þeir eru léttir og þá má sveigja og hlykkja
eftir þörfum og auk þess eru þeir ódýrir. Götuð rör úr stáli og steini hafa líka verið notuð. Þau
þola meira hnjask við niðursetningu heldur en plastið. Þetta skiptir verulegu máli ef mölin sem
í er grafið er hrungjörn eða gróf og aðstaðan þröng. Ekki er alls staðar þörf á safnlögn við brunn
en alla jafnan er ráðlegt að gera ráð fyrir þeim, þvf malarlög eru stundum misjafnlega vel
vatnsleiðandi. Hægt er að gera ráð fyrir safnlögn strax við gröft brunnholu og haga fram-
Mynd 2 Dœmigerðir flokkar áifarvega frá upplökum til
sjávar. Sá flokkur, sem mesta þýðingu hefur fyrir grunn-
vatnsvinnslu er eyrasvœði. Arfarvegir eru þar alla jafnan
álóttir og nokkuð breytilegir. Á farvegasvœðinu er vel
vatnsgefandi möl og sandur ríkjandi efni og er jarðvegs-
hula jafnan þunn eða engin. Á bugðusvœðum er efnið ekki
eins vatnsgœft og oft er hœtt við að grunnvatn sé mýra-
mengað. Um ósasvœði er sömu sögu að segja og jafnvel í
enn ríkari mœli og einnig er þar hœtta á sjóhlönduðu
grunnvatni.