Læknablaðið - 15.12.1989, Blaðsíða 34

402
LÆKNABLAÐIÐ
með sullaveiki, og 15% af fólki sem fætt var á
næsta áratug (10).
Mörgu má þakka hve vel íslendingum gekk að
ráða við þessa plágu. Almenn alþýðufræðsla,
betri afkoma, bætt húsakynni og aukinn
þrifnaður, tilkoma sláturhúsanna, ákvæði
um að brenna sýkt innyfli, fráfærur hætta
og sauðahald hættir. En einnig má þakka
forlögunum, því að hundafár gekk hér á
öldinni og fækkaði þá hundum heilmikið
í landinu, einnig hófst sala á lifandi fé til
Englands og fóru þá margar sullaveikar kindur
úr landi (10).
Staðan í dag er þannig að ekki virðist finnast
ígulsullur í hundum á íslandi. Hérlendis voru
krufðir um 200 hundar á árunum 1950-1960
og fannst enginn sullur (10).
í mönnum fannst sullur í einni manneskju
fæddri á 20. öldinni samkvæmt Jjví sem
Dungal sagði 1957 (10). Gísli Olafsson
athugaði allar krufningsskýrslur frá upphafi til
1967 og í 7840 krufningum fundust 196 sullir.
Aðeins fimm af þessum sullum voru í fólki
sem fætt var eftir 1900. Yngsta manneskjan
var fædd 1937 (2, 3). En eins og áður segir
fannst lifandi sullur 1967 (í konu fæddri
1883).
Þar sem ekki hefur birst neitt á prenti, um
sullaveikitilfelli á íslandi í tíu ár mætti ætla,
að sullaveiki væri þar með úr sögunni á
landinu. Líklegt er, að margir séu á þeirri
skoðun, en hér hefur verið sýnt fram á,
að íslendingar hafa haldið áfram að taka
sullaveiki a.m.k. fram á sjötta áratug
aldarinnar.
Hér hefur verið sagt frá fjórum sjúklingum
með sullaveiki, allir eru þeir fæddir eftir
aldamótin, sá yngsti á limmta áratug
aldarinnar og hefur hann smitast á sjötta
áratugnum.
Tveir af sjúklingunum höfðu áður gengist
undir skurðaðgerð vegna sullaveiki, og í
báðum tilfellum hafði sullblöðruvökvi komist
út í kviðarhol. Því verður að telja, að í báðum
tilfellum hafi verið um útsæði að ræða.
Tveir af sullunum voru örugglega lifandi,
einn líklega lifandi og einn var örugglega
dauður, en sýktur. í einu tilfelli var ekki vitað
um stóran, ókalkaðan sull í lifur þrátt fyrir
ómskoðun.
Hjá þeim sjúklingi sem gekkst undir
krabbameinsaðgerð og sullur fannst óvænt
hjá, var það ekki vitað fyrr en meinafræðingur
hafði skoðað sýnið.
Þeir sjúklingar sem vitað var að voru með
sull, höfðu allir greinst af tilviljun við
röntgenrannsókn.
Ekki er ýkja langt síðan ígulsullur fannst í
sauðfé hér á landi, en í einni slátrun árið
1970 fannst ígulsullur í 10 kindum í sama
sláturhúsi (4, 10). Veiki hlekkurinn í vömum
okkar núna er, að menn eru famir að gleyma
sullaveikinni og slaka á í vömum. Vitað er
að heimaslátrun, sem verður að teljast stór
»áhættuþáttur«, er enn stunduð í landinu
og sumir telja hana vera að aukast. Einnig
er hætt við að hundahreinsun sé ekki fylgt
eins vel eftir og áður fyrr. Nú virðist því
aftur hugsanlega góður »jarðvegur« fyrir
sullaveikina að skjóta rótum.
Þar sem »huliðstími« sullaveiki getur verið
tugir ára og sannað er, að a.m.k. einn
íslendingur hefur smitast á sjötta áratugnum,
og árið 1970 fundust ígulsullveikar kindur
verður að telja afar ólíklegt, að Islendingar
hafi séð sullaveiki í síðasta sinn.
LOKAORÐ
Af þessu má ljóst vera, að Islendingar eru
ekki búnir að útrýma sullaveiki eins og þeir
og aðrir erlendir höfundar telja.
Það er ljóst að hvergi má slaka á í
hundahreinsun, útrýmingu heimaslátrunar og
fræðslu til almennings um vamir/hreinlæti.
Mjög líklegt verður að telja, að enn eigi eftir
að finnast sjúklingar sem ganga með ógreinda
sullaveiki og hafa einkenni af henni.
Því ættu allir læknar að hafa sullinn í huga
sem greiningu og mismunagreiningu enn um
sinn.
Þakkir: Gauti Amþórsson, yfirlæknir
handlæknisdeildar F.S.A., fyrir aðgang að
sjúkraskrám og Jens A. Guðmundsson dr.med.
fyrir yfirlestur og góð ráð.
SUMMARY
Four cases of Hydatid disease treated at Akureyri
Regional Hospital during 1984-1988. The youngest
patient, a 37 year old woman aquired the disease in
the late fifties.