Læknablaðið : fylgirit - 01.10.1979, Blaðsíða 16

14
ítarlega við foreldra og jafnvel fleiri úr
fjöskyldunni, því oft eru þau börn er eiga
í þessum hægðavandræðum, mikið vanda-
mál á heimili. Það þarf að fá góðar upp-
lýsingar um mataræði og matarvenjur
barnsins og raunar allra á heimilinu því
að oft eiga þessi vandræði rætur sínar að
rekja til rangs mataræðis og þá oft of-
neyslu á mjólk og mjólkurmat, en það er
mjög algengt að börn hér á landi neyti
meiri mjólkurfæðu en þau hafa gott af.
Börn vilja gjai’nan fæðu sem er góð á
bragðið og er auðvelt að kyngja, en þá
eiginleika hefur mjólk, súrmjólk og skyr.
Þetta er góð og holl fæða fyrir börn í hófi,
en þau þurfa einnig að fá aðra grófari og
fjölbreyttari fæðu með gnægð trefjaefna.
Það er yfirleitt heppilegast að taka alla
mjólk og mjólkurmat af baminu meðan
verið er að koma hægðunum í lag, en leyfa
síðan aðeins að drekka takmarkað magn,
ekki meira en % líter á dag og ekki með
mat, en leyfa barninu a.ö.l. að borða þann
mat sem á borðum er á heimilinu. Það
þarf að rannsaka þessi börn mjög gaum-
gæfilega og útiloka að um Hirschsprung
sjúkdóm eða aðra organiska sjúkdóma geti
verið að ræða. Við rectal exploration og
þreifingu á kvið, má oft finna fyrir hægða-
kögglum í ristli. Þá verður að byrja á því
að hreinsa út ristilinn með saltvatnspípum
og er heppilegt að gera þetta einu sinni á
dag og reyna að láta barnið hafa hægðir á
eftir. Stundum nægir að nota microlax eða
durcolax tubur til þess að tæma rectum og
neðsta hluta ristilsins, en þetta verður að
gera í nokkra daga í röð eða þar til ekkert
kemur niður eftir pípu eða microlax. Al-
gengt er það að þessi börn hafi enga
hægðaþörf og þax-f beinlínis að kenna þeim
að rembast og hægja sér á eðlil. hátt. Þetta
getur oft tekið töluverðan tíma og reynist
stundum nauðsynlegt að leggja þessi börn
inn á spítala. Samhliða þessu er eldri börn-
um gefin paraffinolía sem verkar sem
smurning niðri í ristli, en resorberast ekki.
Verður að gefa olíuna í stórum skömmtum,
t.d. 15—30 g. og nægir að gefa hana einu
sinni á dag. Sumir nota örmur lyf, senna-
preparöt o. fl., en venjulega nægir olían.
Það þarf að sýna þessum börnum mikla
þolinmæði því að hafa verður það í huga
að þessi börn hafa oft átt við langvarandi
erfiðleika að stríða áður en þau komu til
meðferðar. Nauðsynlegt er að hafa góða
samvinnu við foreldra og fylgjast með
barninu og gangi mála í marga mánuði.
Þegar börnin losna við óþægindin í kviðar-
holi, fara flest þeirra að borða betur og
þau finna fljótt að ástandið batnar, þau
vei’ða skapbetri og meðfærilegri á heimili
og í skóla og sambandið við foreldra færist
í betra horf eftir því sem þau sýna barn-
inu meiri skilning og reyna að hjálpa því
til þess að komast yfir þessa erfiðleika sem
geta sett sitt mark á barnið, valdið því
ómældum óþægindum og heft um tíma
líkamlegan og andlegan þroska þess.
Á Barnaspítala Hringsins í Landspitalan-
um hafa árlega verið innlögð mörg börn er
reyndust hafa chroniska hægðatregðu, sum
þeiri-a voru innlögð bráða innlögn vegna
gruns um botnlangabólgu eða aðra sjúk-
dóma í kviðarholi, en önnur voru innlögð
beinlínis vegna hægðatregðu og encopresis.
Fjöldi innlagna af þessu tagi hefur verið
svipaður frá ári til árs, sem dæmi má nefna
að á árinu 1975 voru innlögð 56 börn er
fengu þessa greiningu, þar af voru 31
drengur og 25 stúlkur. Á árinu 1976 voru
það 46 börn, 30 drengir og 16 stúlkur. Á
sl. ári voru það 44 börn, 30 drengir og 14
stúlkur. — Hægðatregða og encopresis eru
algeng vandamál hjá stálpuðum börnum
eins og ég hef minnst á hér á undan. Að-
eins lítill hluti þessara barna þai’f á spít-
alavist að halda sem betur fer. Vandi þeirra
er leystur af læknum og foreldrum í sam-
vinnu utan spítala, en það er samt æði oft
sem kemur til kasta lækna ef þessi vanda-
mál steðja að og þessvegna hefur þetta efni
verið tekið hér til umræðu.