Læknablaðið : fylgirit - 01.10.1979, Blaðsíða 57

55
um. Sé ekki um slíkt að ræða eru góðar
líkur á að þetta lagist án meðferðar áður
en barnið nær 6—7 ára aldri, en sé hins
vegar sterk fiölskyldusaga eru líkurnar á
réttingu án aðgerða mun minni.
Meðferð
Meðferð ákvarðast fvrst og fremst af
því hversu gamalt barnið er, hversu mikil
skekkjan er, svo og hvort til staðar er
fjölskyldusaga. Hiá ungbörnum er sjaldn-
ast þörf á meðferð, þar sem torsions-
skekkjan réttist siálfkrafa. Dennis-Brown
spelka með fætur festa í 40—45° útrotation
er notuð af sumum, en sú meðferð er vara-
söm þar sem hún hefur tilhneiCTinCTu til að
valda pronation og valgus-stöðu á fótum
svo og genu valeum stöðu um hné. Sialdn-
ast er því gripið til miöv activrar meðferð-
ar fyrr en barnið er orðið 7—8 ára ffamalt.
Hafi internal tibial torsio ekki réttst sjálf-
krafa við 8 ára aldur, kemur fvllile°'a til
mála að gera rotations osteotomiu á tibia.
HT TÐARSVFTnTIJR CVARTJS OG
VAT.r.uS ANGULATION) í GANG-
LIMUM
Genu varum skekkia samfara internal
tibial torsio er eðb’leg hiá nvfærldum börn-
um og er yfirleitt td staðar fram á 2. ár eða
að 2ia ára aldri. Frá be’m tíma er börn
fara að ganga fram til 2ia ára aldurs er
genu varum skekkja miög alveng og þarfn-
ast ekki meðferðar. Nægir að fullvissa for-
eldra um að þessar sveigiur muni réttast
siálfkrafa og að öllum líkindum verði barn-
ið komið með genu valgum skekkiu eða
orðið kiðfætt um 3ja ára aldurinn. Á 2. ári
eða um 2ja ára aldur fer genu varum
skekkjan að réttast, fótleggur verður rétt-
ur, en gengur síðan yfir í genu valgum
skekkju, sem nær venjulega hámarki um
3—-3V2 árs aldurinn. Genu valgum skekkj-
an fer síðan smá minnkandi og hafa fót-
leggir venjulega réttst og eru orðnir beinir
um 6 ára aldurinn. Sjái maður því genu
varum deformitet hjá barni á 2. ári jafnvel
þótt svæsið sé, getur maður beðið rólegnr,
einkum ef skekkjan er symmetrisk, þar
sem slíkt réttir sig nær undantekningar-
laust. Hjá eldri börnum með genu varum
skekkju er hins vegar nauðsynlegt að
kanna ástandið nánar, einkum ef skekkjan
er asymmetrisk eða meiri í öðrum ganglim
en hinum, eða aðeins til staðar í öðrum
ganglim. Getur þá hugsanlega verið urn
Blounts sjúkdóm að ræða.
Hvað genu valgum skekkju varðar, má
með nokkurri vissu sevja að sé það til
staðar hjá börnum á aldursskeiðinu 2ja til
6 ára muni það lagast án meðferðar hjá
u.þ.b. 95% barnanna. Þess skal þó cetið að
á þessu aldursskeiði sést oft áberandi
plano-valgus skekkja á fótum samfara genu
valgum og er þá ástæða til að nota ilsigs-
innlegg. í hinum fáu tilfellum þar sem
genu valeum skekkja helst fram eftir aldri,
er hins vegar þörf aðcferða. Æskilefast er
að ná til þessara barna áður en vexti lvkur
og er þá einfaldast að rétta genu val<mm
skekkiu með því að gera eníohvsiodesis
а. m. Blount, þ.e.a.s. setia zinkla um et>i-
physulínur medialt, draga þannig úr vevti
innanvert í leggiarbeinum og réttist þá
genu valgum skekkjan eftir því sem barnið
vex. Sé vexti lokið en skekkjan miö°' áber-
andi er þó hægt að rétta hana með aðcrerð,
en til þess þarf að gera osteotomiu, sem er
mun meiri aðCTerð heldur en eDÍnhvs’odesis.
Það er því siálfsatd; að vera á verði, siái
maður unglinga með áberandi ■’erm valg-
um skekkiu og koma þeim til meðferðar
áður en vexti er fvllilega lokið. Reikna má
með að lengdarvexti sé að mestu lokið hiá
stúlkum um 14 ára aldur, og hjá piltum
um 16 ára aldur.
HEIMILDIR
1. Ferguson. A.B.: Orthopaedci Surpery in Infancy
and Childhood. The Williams and Wilkins Com-
pany. Baltimore 1963.
2. Palmer, R.M.: The genetics of talipes equino-
varus. J. of Bone & Joint Surg. 46-A:542, 1964.
3. Shands, A.R. Jr. and Steele, M.K.: Torison of
the femur. J. of Bone & Joint Surg1. 40-A:803,
1958.
4. Sharrad, W.J.W. Pediatric Orthopaedics Frac-
tures. Blackwell Scientific Publications 1971.
5. Tachdjian, M.O. Pediatric Orthopaedics. W. B.
Sauders Comp. 1972.
б. Wynne-Davies, R.: Family st.udies and the
cause of congenital clubfoot. J. of Bone & Joint
Sur£. 46-B:445, 1964,