Læknablaðið : fylgirit - 01.10.1979, Blaðsíða 24

Læknablaðið : fylgirit - 01.10.1979, Blaðsíða 24
22 Guðmundur K. Jónmundsson UM MATARÆÐI UNGBARNA Almennu fæði heilbrigðra barna á fyrstu 6 ævimánuðunum hefur fram til þessa ver- ið alltof lítill gaumur gefinn hérlendis. í hinum iðnvædda heimi, þar sem mæður mega ekki lengur vera að því að sinna börnum sínum og hafa þau á brjósti, hefur myndast mikil verksmiðjuframleiðsla á til- búnum barnamat og fjölmörgum þurr- mjólkurtegundum. Margt nýtilegt og gagn- legt hefur komið í ljós við þessa framleiðslu og þær rannsóknir sem henni er samfara og segja má að þetta séu viðamestu tilraun- ir sem hafa farið fram á mannkyninu, eftir- litslaust. Tilraunir sem þessar geta ekki gengið án áfalla, enda hefur sýnt sig að hlotist hafa af stórslys. Hvað framtíðin ber í skauti sér, veit auðvitað enginn, en margt bendir til þess, að ýmsir hrörnunarsjúk- dómar, sem koma í ljós seinna á ævinni, geti beint eða óbeint átt uppruna sinn í rangri næringu á fyrstu ævimánuðunum. Allir, sem eitthvað hafa haft með nýbura að gjöra, veika eða fríska, eru sammála um, að brjóstamjólk sé þeirra besta og eðlileg- asta næring. Menn eru líka sammála um, að æskilegast sé, að barnið njóti brjóstamjólk- urinnar fyrstu 4—6 mánuði ævinnar a.m.k. Vísindamenn sem vinna við að reikna út næringarþörf ungbarna styðjast að mestu leyti við efnagreiningar á brjóstamjólk og eins er um þurrmjólkurframleiðendur. Þetta er þó ekki eins auðvelt og margir virðast halda. Það er alltof mikil einföldun á hlutunum að líta á eða mæla hvert eitt efni mjólkurinnar fyrir sig og ætla að draga af því einhverjar ályktanir. Mjólkin er mjög flókið biokemiskt kerfi, þar sem hin ýmsu efni verka hvert með öðru (inter- action). T.d. er þrisvar til fjórum sinnum meira kalk í kúamjólk en í brjóstmjólk, en þrátt fyrir það sér maður aldrei hypo- calcemiu hjá brjóstamjólkurbörnum vegna þess, að önnur efni til staðar í mjólkinni auðvelda frásog (absorption) kalksins. Sem annað dæmi má nefna járnið. Kúa- mjólk og brjóstamjólk innihalda mjög svipað járnmagn, en járnskortsblóðleysi, sem er svo algengt hjá pelabörnum þekkist varla hjá brjóstmylkineum. Aðeins 10— 20% af járni frá kúamjólk nýtist börnun- um, en aftur á móti absorberast allt að 50% brjóstamjólkurjárnsins. Fyrir utan þetta eru verulegar einstaklingsbundnar sveiflur á magni og innihaldi brjóstamjólk- ur, auk þess sem hún breytist frá einni viku til annarrar og jafnvel frá degi til dags. Sérstaklega eru breytingarnar áberandi m.t.t. fituinnihalds, sem er meira á morgn- ana en á kvöldin og eftir því sem tæmist úr brjóstinu í hvert mál, þá eykst fituinni- haldið. Við þetta breytist bragðið og að áliti sumra fær barnið þannig merki um að nú sé nóg komið og mál að hætta. Barn sem drekkur úr pela fær nákvæmlega út- reiknað magn í hvert sinn, hvort sem því líkar betur eða verr. Verður þar enginn náttúrulegur ventill að störfum og er ofeldi og offita mun algengari meðal pelabarna. Ef barni er gefið að vild að drekka úr pela brjóstamjólk frá brjóstamjólkurbanka, getur mánaðargamalt barn þannig torgað allt að 800 ml. og 6 mánaða gamalt allt að 1000 ml. á dag, en athuganir hafa sýnt, að 600—700 ml. af brjóstamjólk á dag nægi börnum á þessum aldri til að dafna og þroskast eðlilega. Heilbrieð móðir, sem fær eðlilega næringu og hefur næga miólk, á ekki að þurfa að bæta neinu við næringu barnsins fyrstu 4 og jafnvel ekki fyrstu 6 mánuðina, nema D-vitamíni og ef til vill C- vítamíni og fluor. Vandamálin koma ekki í ljós fyrr en gefa þarf barninu eitthvað annað en brjóstamjólk, hvort sem það er hin hefðbundna kúamiólkurblanda eða ný- tískulesri aðferðin með þurrmjólk. íslendingar hafa lifað tímana tvenna og ekki er langt síðan þeir bjuggu við hungur og vesöld. Næring ungbarna á þeim tímum hefur vafaiaust ekki verið upp á marga fiska hjá þeim sem ekki fengu móðurmjólk. Það er varla einn mannsaldur síðan kúa- mjólk varð þjóðardrykkur hér, bæði til sjávar og sveita og hafa eldri samtíma-
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84

x

Læknablaðið : fylgirit

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Læknablaðið : fylgirit
https://timarit.is/publication/991

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.