Læknablaðið : fylgirit - 01.10.1979, Síða 27

25
TAFLA I.
Þörf dagl. 0—6 mán. Brjóstamjólk Kúamjólk Þurrmjólk
Vatn 150—-170 ml/kg 87,6% 87,2%
Kaloriur 110—120 /kg 690 /L 660 /L 550—700 kal./L
Protein 2,2 g/kg (7—16% af kal.) 9 g/L 35 g/L 15—28 g/L
Kolvetni 40—50% af kalorium 68 g lactosa/L 49 g lactosa/L 68—93 g lactosa/L
Fita 30—50% af kalorium 45 g/L 37 g/L 19—36 g/L
Kalk 350—500 mg 340 mg/L 1170 mg/L 350—700 mg/L
Fosfór 250—400 mg 140 mg/I 920 mg/L 260—600 mg/L
Na 20— 30 mg ? 7 mEq/L 22 mEq/L 6— 9 mEq/L
K 70— 80 mg ? 13 mEq/L 35 mEq/L 14—- 18 mEq/L
Járn 10— 15 mg 5 mg/L 5 mg/L 7— 14 mg/L
Vitamin A 2000 AE 1898 AE/L 1025 AE/L 1400—2800 AE/L
—- B: Tiamin 0.3 mg 0.16 mg/L 0.4 mg/L 0.6—0.7 mg/L
— B: Riboflavin 0.5 mg 0.4 mg/L 1.8 mg/L 1.0—1.4 mg/L
—- B: Pyridoxin 0.3 mg 0.11 mg/L 0.5 mg/L 0.4—0.6 mg/L
—- B: Niacin 5—7 mg 5.3 mg/L 4.8 mg/L 8—9 mg/L
Vitamin C 35 mg 43 mg/L 11 mg/L 40—75 mg/L
Vitamin D 400 AE 22 AE/L 15—30 AE/L 400—800 AE/L
Vitamin E 5 AE 2 AE/L 0.4 AE/L 0?—9 AE/L
Fyrsti liður í töflu I sýnir vatnsþörf ung-
barna, sem er mikil og fer m.a. að ein-
hverju leyti eftir umhverfishita eða eigin
hitastigi, en er einnig háð eggjahvítuinni-
haldi og saltmagni í næringunni auk hita-
eininga (1.5ml H2O á lkg kal). Ef þessari
vatnsþörf er ekki fullnægt og barnið fær
proteinríka þurrmjólkurtegund eða rangt
blandaða, er hætta á hyper-elektrolytemíu,
uremiu, heilaskaða og e.t.v dauða. Hætta
þessi er ekki aðeins bundin þurrmjólkur-
notkun, slíkt gæti líka skeð ef kúamjólkin
er ekki nægilega þynnt. Fyrir utan þetta
má í þessu sambandi nefna fleiri hættur
samfara kúamjólkur- og þurrmjólkurgjöf:
1. Járnskortur er mun algengari meðal
pelabarna en brjósmylkinga, en öruggar
skýringar á þessu eru ekki fyrir hendi.
Þó er eins og áður segir vitað, að járn
absorberast mun betur frá brjóstamjólk
en kúamjólk og grunur leikur á að
meira járn sé í brjóstamjólk en hingað
til hefur verið álitið auk þess sem rann-
sóknir þykja benda til að verulegt blóð-
tap eigi sér stað um meltingarveg barna
sem nærast á kúamjólk, og því meira
magn mjólkur, sem neytt er, því meira
finnst af duldu blóði í hægðum.
2. Ofnæmi hefur áður verið minnst á og
telja sumir að 1% allra barna, sem nær-
ast á kúamjólk fyrsta V2 ár ævinnar,
þjáist af mjólkurofnæmi og eiga beta-
lactoglobulin og kasein þar drjúgan hlut
að máli. Fyrirburar, sem eru nærðir á
kúamjólk eða þurrmjólk, fá aminoaci-
demiu, þar sem kúamjólkin inniheldur
talsvert meira tyrosin og phenylalanin
en brjóstamjólkin og hið óþroskaða
hvatakerfi í meltingarvegi fyrirbura hef-
ur ekki undan að kljúfa þessi efni.
3. Acrodermatitis enteropatica, er ban-
vænn sjúkdómur sem fannst í börnum,
sem nærð voru á þurrmjólk hér áður
fyrr, áður en menn uppgötvuðu að zink
var nauðsynlegt fyrir hvatakerfi líkam-
ans. Á vissum svæðum í Bandaríkjun-
um, þar sem jarðvegur er snauður af
zinki, getur kúamjólkin innihaldið það
lítið af þessum snefilmálmi, að börnin
hætta að þrífast, þau missa bragðskynið
og matarlystina.
4. Neonatal hypocalcaemia getur stafað af
of lágri kalk- og D-vitamín neyslu móð-
urinnar á meðgöngutíma auk hins
physiologiska hypoparatyroidismus hjá
nýfædda barninu, en er sjaldgæf ef ekki
kæmi til neysla þurrmjólkur, sem hefur
mjög lágt kalk-fosfór-hlutfall. Hérlendis
eru seldar þurrmjólkurtegundir með
mjög óheppilegu slíku hlutfalli, tiltölu-
lega háu fosfórinnihaldi, og á síðasta ári
kom inn barn á barnadeild Landspítal-
ans með hypocalcemiska tetani, sem á-