Læknablaðið : fylgirit - 01.10.1979, Blaðsíða 68

66
TAFLA I
Sextíu og tveir sjúklingar með otitis media.
Baktcríur Fjöldi %
Aerobar eingöngu: 35 57
Pneumococcus 10
Haemophilus influenzae 10
Pneumoc. + haemoph. 3
Pseudomonas 2
Aðrar 10
Anaerobar eingöngu: 9 15
Propionibact. acnes 5
Peptococcus 4
Aerobar og anaerobar 8 13
Enginn vöxtur 10 16
Brook, I. et al.: 1978 (4).
gott lyf. Þéttni clindamycins í miðeyrna-
vökva hefur einnig reynst há, og hefur
verið mælt með lyfinu af þeim sökum við
eyrnabólgu, en er þó ekki sérlega virkt gegn
hemophilus, og hefur stundum slæmar
aukaverkanir, og er því ekki æskilegt að
nota það í stórum stíl við þessum sjúkdómi.
Loks ber að minna á að langvinnar bakter-
íusýkingar í eyrum stafa oft af gram nei-
kvæðum stöfum, eins og pseudomonas, eða
klebsiella, eða staphylococcus aureus, og
er þá nauðsynlegt að gera ræktun úr
greftri úr eyranu, og næmispróf, til að
ákveða meðferð. Lokal sýklalyfjameðferð
við eyi'nabólgu er af öllum talin gagnslaus.
LUNGNABÓLGA
Bakterial lungnabólgur hjá börnum stafa
oftast af pneumococcus og hemophilus in-
fluenzae, þótt aðrar bakteríur, eins og
staphylococcus aureus, klebsiella og fleiri.
séu stöku sinnum til staðar. Oft er erfitt
að ná sýni frá börnum til bakteriologiskra
rannsókna, og lyfjagjöfin því oft ákveðin
empiriskt. Blóðræktanir þarf að gera hjá
öllum börnum með lungnabólgu, sem leggj-
ast á sjúkrahús, því oft næst bakterían á
þann hátt. Þegar ekkert sýni er til að
skoða, virðist ekki annað vogandi, að
minnsta kosti hjá yngri börnum, en að
velja lyf, sem er virkt gegn hemophilus
influenzae. Eru þá ampicillin eða skyld lyf
líklega númer eitt. Einnig kemur trimetho-
prim sulfa blanda til greina. Cephalosporin
ætti ekki að nota sem fyrsta lyf, þar sem
virkni gegn hemophilus er óáreiðanleg.
Óþarfi er að benda á, að ræktist pneumo-
coccus, er penicillin sjálfsagt lyf.
ÞVAGFÆRASÝKINGAR
Við vægari þvagfærasýkingar hjá börn-
um eru fjöldamörg lyf, sem hægt er að nota
með góðum árangri, til dæmis sulfa, með
eða án trimethoprims, ampicillin, nitro-
furantoin og fleiri. Ræktun og næmispróf
er að sjálfsögðu gott að hafa til hliðsjónar,
þó talsverðar líkur séu á lækningu með
fyrrgreindum lyfjum, án ræktunar. Við
alvarlegri sýkingar, og síendurteknar, er
nauðsynlegt að hafa næmispróf til hjálpar
við val lyfja. Við pseudomonas þvagfæra-
sýkingar eru ekki mörg sýklalyf, sem eru
virk, en nýlega er komið fram lyf, sem
hægt er að taka um munn, og er virkt gegn
pseudomonas. Lyfið er leitt af carbenicill-
ini, indanyl carbenicillin (Geopen) og eru
reyndar fleiri ný lyf svipuð að koma á
markaðinn, og líklegt er að verði gagnleg
til meðhöndlunar á þessum sýkingum. Fyr-
irbyggjandi meðferð hjá börnum með
mikla tilhneigingu til síendurtekinna sýk-
inga í þvagfærum er töluvert algengt við-
fangsefni, og í sannleika sagt virðist engin
einföld lausn vera á þeim vanda. Sulfa-
trimethoprim er algengt val,5 en hefur
þann ókost að vera folinsýruantagonisti og
eru því ýmsir, sem ekki vilja nota það til
lengri tíma hjá börnum, að minnsta kosti
er sjálfsagt að fylgjast vel með blóðhag.
Methenamine (Mandelamine, Hiprex) er
annað lyf, sem virðist gott, sé þess gætt,
að sýrustig þvagsins sé lágt, til að lyf klofni
í formaldehyde, en það er hið virka efni.
Án klofnings hefur lyfið engin anti-bakteri-
al áhrif og er því gagnslaust. Verður því
að sýna árvekni sé þessi meðferð notuð.
Nitrofurantoin er einnig stundum gefið til
lengri tíma, en hefur líklega meiri til-
hneigingu til að mynda ónæma stofna en
hin tvö, og hefur í för með sér aukaverk-
anir, bæði frá meltingarvegi, og einstöku
sinnum frá lungum. Cephalosporin er sjald-
an ástæða til að gefa við þvagfærasýking-
um, og er nær undantekningalaust hægt að
velja ódýrari lyf og jafn góð.1
HEILAHIMNUBÓLGA
Meðferð við heilahimnubólgu hefur
talsvert verið til umræðu meðal lækna
undanfarin ár, vegna aukinnar tíðni þessa
sjúkdóms. Eftir að ræktun og næmispróf
liggur fyrir úr mænuvökva eða blóði, er