Læknablaðið : fylgirit - 01.10.1979, Blaðsíða 62

60
unnt að nota graftarskánir á kirtlum til
stuðnings kliniskri greiningu.
V. Þrýstingur frá foreldrum
Margir foreldrar hafa tröllatrú á kirtla-
töku sem allsherjarlækningu ýmissa kvilla
og reyna með ýmsum ráðum að fá lækninn
á sitt band. Þetta getur varla talist undar-
legt viðhorf með hliðsjón af því sem áður
sagði. Ef t.d. þau 65 börn, sem um gat í
fyrrgreindri könnun hefðu gengist undir
háls- og nefkirtlatöku, hefðu a.m.k. 5 af
hverjum 6 verið við miklu betri heilsu eftir
árið og kirtlatökunni sjálfsagt þakkaður
batinn. Hafi skoðun okkar og rannsókn á
barninu ekki leitt neitt óeðlilegt í Ijós og
við erum sannfærð um að ekki sé ástæða
til að fjarlægja kirtlana er nauðsynlegt að
útskýra málið vandlega fyrir þessum for-
eldrum því ella fara þau á stúfana og leita
að lækni sem hefur önnur viðhorf og er til
í tuskið og reiðubúinn að taka burtu sak-
lausa kirtlana.
VI. Ýmsar ástæður
Fjölmargt annað hefur verið ranglega
álitið að unnt væri að leysa með kirtlatöku
svo sem lélega matarlyst, ofnæmi, asthma,
hitaköst, andfýlu, þreytu, námsleiða, end-
urteknar lungnabólgur og margt fleira.
Segja má, að indikationir þær sem mælt
er með í dag fyrir háls- og nefkirtlatöku
séu mjög óljósar. Þó eru flestir sammála
um eftirfarandi indikationir fyrir nefkirtla-
töku:
1. Stöðug nefstífla vegna stækkaðra
nefkirtla
Þessi börn eru með hinn dæmigerða
adenoidsvip, opinn munn, tómlegan and-
litssvip, sigin augnlok og hávaðasama önd-
un, einkum um nætur. Ef sýklalyfjameð-
ferð í samræmi við ræktun og næmispróf
ber ekki árangur og nefkirtlar reynast
stækkaðir, annað hvort við kliniska skoðun
eða röntgenmyndatöku, er talið rétt að
fjarlægja þá.
2. Endurteknar eyrnabólgur
Ef barnið hefur endurteknar eða lang-
varandi eyrnabólgur, sem ekki svara full-
nægjandi lyfjameðferð og ljóst er að barn-
ið hefur ekki allergiskan rhinitis sem und-
irliggjandi orsök eyrnabólgunnar, getur
nefkirtlataka verið mjög áhrifrík lækning.
Það er rétt í þessu sambandi að benda á
mikilvægi þess að fylgja eftir börnum með
eyrnabólgu og skoða þau aftur að lokinni
lyfjameðferð. Það sem oft virðist vera end-
urteknar eyrnabólgur, getur verið sama
sýkingin, sem nær sér á strik æ ofan í æ
vegna ófullnægjandi lyfjameðferðar.
3. Cor pulmonale.
Þetta er eins og áður sagði sjaldgæf en
sjálfsögð indicatio fyrir nefkirtlatöku.
Indikationir fyrir hálskirtlatöku.
1. Mjög stækkaðir kirtlar.
Ef hálskirtlarnir eru stöðugt það stór-
ir að þeir ná næstum saman í mið-
línu, án þess að barnið koki og án
þess að það hafi hálsbólgu, geta þeir
valdið örðugleikum við kyngingu. —
Þessa kirtla verður oft að fjarlægja.
2. Endurteknir peritonsillar abscessar.
3. Endurteknir pyogen cervical adenitar.
4. Grunur um æxli.
Kontraindikationir fyrir þessum aðgerð-
um eru:
1. Stuttur mjúkur gómur, eins og t. d.
sést hjá börnum, sem hafa haft klof-
inn góm.
2. Blæðingasjúkdómar.
3. Bráð hálsbólga.
Það er rangt að líta á háls- og nefkirtla-
töku sem lítilfjörlega og ómerkilega skurð-
aðgerð. Víða um lönd hefur verið lýst
dauðsföllum, bæði vegna aðgerðarinnar
sjálfrar og svæfingarinnar og slæmar blæð-
ingar koma fyrir á bestu spítölum og hjá
bestu háls-, nef- og eyrnalæknum, þótt
sjaldgæft sé, sem betur fer.
Hafi niðurstaðan orðið sú, að vel athug-
uðu máli, að nauðsynlegt sé að fjarlægja
kirtla úr barni, ber að haga undirbúningi
þess eins og fyrir aðrar skurðaðgerðir.
HEIMILDIR
1. Goldbloom, R.B.: The tonsil and adenoid
problem. Current Pediatric Therapy 7th Ed.
W.B. Saunders Company 1976.
2. Hibbert, J. & Stell, P.M..: Critical evaluation
of adenoidectomy. Lancet II. 489-490, 1978.
3. Hibbert, J. & Stell, P.M.: Adenoidectorray.
An evaluation of the indications Archives of
Dis. Childh. 53, 910-912, 1978,