Læknablaðið : fylgirit - 01.10.1979, Blaðsíða 54

52
mætti við fyrstu sýn. Hér er um að ræða
adduction og inversion á framleist, en aft-
ari hluti fótar, þ.e.a.s. tarsalbein eru hins
vegar í eðlilegri stöðu eða jafnvel í léttri
valgusstöðu. Meðferð er því fólgin í því að
reyna að hreyfa fót í tarsometatarsalliðum
og færa metatarsalbein í abduction án þess
að skekkja innbyrðis stöðu tarsalbeina.
Þetta er tiltölulega mjög erfitt og mikil
hætta á að um leið og metatarsalbein eru
færð yfir í abduction komi einnig abduc-
tions-álag á tarsalbein og sjúklingurinn fái
þannig plano-valgus fót. Af þessum sökum
er varhugavert að láta foreldra teygja á
fótunum, sömuleiðis er ekki rétt í þessum
tilfellum að nota skó á öfuga fætur né
heldur Dennis-Brown spelku. í þeim til-
fellum, þar sem sjúklingar koma seint til
meðferðar t.d. eftir 1—2ja ára aldurinn
svo og í þeim tilfellum þar sem „conserva-
tiv“ meðferð hefur ekki heppnast er oft
gripið til skurðaðgerða. Algengust er sú
aðgerð, sem kennd er við Heyman og
Herndon, en þar er um að ræða capsulo-
tomiu á öllum tarso metatarsalliðum. Er
þannig losað nægilega um tarsometatarsal-
liði, til að hægt sé að færa metatarsalbein
yfir í abduceraða stöðu.
METATARSUS PRIMUS VARUS
Þetta er meðfædd skekkja er einkennist
af því að I. metatarsalbein sveigist medialt
í adduceraða stöðu, en hin 4 metatarsal-
beinin liggja eðlilega. Kliniskt verður á-
berandi bil milli stóru táar og II. táar. Við
þreifingu getur maður fundið bil milli
I. og II. metatarsalhöfuðs. Sé tekin stand-
Mynd 4. — Metatarsus primus varus hjá
ungu barni.
andi rÖntgenmynd, sé barnið orðið það
gamalt, sést, að hornið á milli I. og
II. metatarsalbeins, sem normalt á að vera
u.þ.b. 7°, er áberandi aukið. Skekkja þessi
er ekki áberandi og vekur því oft litla at-
hygli. Sjáist slík skekkja hjá ungbarni er
ráðlegt, að reyna að móta og gipsa fót til að
færa metatarsalhöfuð saman. Oft beinist
athygli þó ekki að þessari skekkju fyrr en
barnið er orðið mun eldra eða komið a
unglingsár, þar sem þessi skekkja leiðir þá
oft til hallux valgus stöðu. Sé barnið orðið
stálpað er heppilegasta meðferðin að gera
osteotomiu á I. metatarsalbeini samfara
réttingu á hallux valgus skekkju.
Mynd 5. — Metatarsus primus varus hjá
unglingsstúlku. Þarna hefur upphaflega
skekkjan leitt til hallux valgus skekkju.
TORSIONS (ROTATIONS) SKEKKJUR
í GANGLIMUM
Torsio er skilgreind sem snúningur á
löngum beinum um langöxul beinanna. í
tilfellum þar sem um er að ræða tibial