Læknablaðið : fylgirit - 01.10.1979, Blaðsíða 9

7
hefur skapast nokkur vísir að þjónustu
barnalækna í lækningastöðvum í nágrenni
Reykjavíkur, þ.e.a.s. í Hafnarfirði, Kefla-
vík, á Selfossi og Akranesi. Þegar barna-
læknastéttinni vex fiskur um hrygg ætti
að vera hægt að skipuleggja barnalæknis-
þjónustu úti á landi, a.m.k. í þéttbýlis-
kjörnunum til að byrja með.
Skipulag og framkvæmd heilbrigðisþjón-
ustu utan sjúkrahúsa er í deiglunni og
mótun um þessar mundir og því ærin á-
stæða til skoðanaskipta. Umfram allt verða
umræður að vera hlutlægar. í afstöðu okk-
ar skulum við læknar ekki láta stjórnast
af stundarhagsmunum eða sérgreinarlegum
metnaði, meira eða minna ímynduðum og
órökstuddum. Hagur sjúklingsins skiptir
öllu máli og á að ráða niðurstöðunni.
Ályktunarorð mín skulu vera þessi:
1. Stefnt skal að því að barnalæknar séu
ráðnir í fullt starf að heilsugæslustöðv-
um í Reykjavík og öðrum stærri þétt-
býliskjörnum. Þeir skulu annast sam-
fellda þjónustu við börn viðkomandi
heilsugæslustöðva, bæði lækningar og
heilsuvernd í samvinnu við aðra lækna
stöðvarinnar.
2. Stefnt skal að því að barnalæknar verði
ráðnir í hlutastarf að öðrum heilsugæslu-
stöðvum eftir því sem hæfilegt þykir
með tilliti til fólksfjölda. Þar skulu þeir
veita sérfræðilega aðstoð og annast
heilsuvernd barna í samvinnu við lækna
viðkomandi heilsugæslustöðva.
3. Koma þarf upp skyndimóttöku fyrir
börn með göngudeildarsniði á Reykja-
víkursvæðinu með sérstöku starfsliði í
tengslum við spítala. Þangað á fólk að
geta leitað með bráðveik börn og í neyð
af öðrum orsökum. Læknar úti á landi
ættu að geta leitað ráða til barnalækna,
sem þar veita þjónustu hverju sinni.
Árni V. Þórsson
VÖXTUR BARNA OG UNGLINGA
Eitt af því mikilvægasta sem greinir að
börn og fullorðna, er, að börnin eru í stöð-
ugum vexti allt frá getnaði og fram yfir
kynþroskaaldur. Þessi einföldu en mikil-
vægu sannindi, eru flestum ljós, en mikið
hefur til skamms tíma vantað á, að þeim
sé nægur gaumur gefinn.
Vaxtarhraði er mjög mismunandi á hin-
um ýmsu þroskaskeiðum og nauðsynlegt er
að gera sér grein fyrir eðlilegum vexti eða
algengismörkum. Frávik frá eðlilegum
vaxtamörkum, bæði hvað snertir hæð og
þyngd, gefur alltaf ástæðu til að kanna
nánar hvað valdi og getur þar verið um
margt að ræða. Vaxtafrávik eru ótrúlega
algeng hjá börnum og koma þau oft fram
löngu áður en orsök eða sjúkdómur
sem veldur t.d. seinkuðum vexti er kunnur
og gefur frá sér önnur einkenni. Regluleg
mæling á hæð og þyngd barna og unglinga
er nauðsynleg og raunar skilyrði þess að
greina megi slík fráyik, Allra helzt þarf að
færa þær mælingar inn á svokallaðar vaxt-
arkúrvur. Ef þannig er að verki staðið,
uppgötvast afbrigðilegur vöxtur mun fyrr.
í því sambandi má geta þess, að hérlendis
er séð nokkuð vel fyrir þessu með árlegum
mælingum við skólaskoðun og við skoðanir
barna á fyrsta ári. Hins vegar er oft erfitt
að fá upplýsingar um vöxt barna á aldrin-
um 2—7 ára, nema foreldrar hafi gert og
skráð hjá sér mælingar, en það er fremur
sjaldgæft.
í stuttu máli; eðlilegur hæðar- og þyngd-
arvöxtur er einn bezti mælikvarði á heilsu-
far barna og unglinga. Hér á eftir verður
rætt lítillega um eðlilegan vöxt og vaxtar-
kúrvur. Einnig drepið á nokkur helztu
atriði, sem geta valdið afbrigðilegum vexti.
Þessi grein er að sjálfsögðu engan veginn
tæmandi, en vekur vonandi einhverja at-
hygli á þessum mikilvægu þáttum í sjúkra-
sögu og skoðun, sem allt of oft vill gleym-
ast, jafnvel inni á sjúkrahúsum,