Morgunblaðið - Sunnudagur

Ulloq

Morgunblaðið - Sunnudagur - 23.11.2014, Qupperneq 47

Morgunblaðið - Sunnudagur - 23.11.2014, Qupperneq 47
pólitísku næmi sínu og hélt uppi látlausu andófi gegn sjálfstæði Indlands, sem öðrum þótti óhjákvæmilegt. Hann fór ekki aðeins út af sporinu, heldur beinlínis flaug út af þjóðbrautinni með furðulegri afstöðu til hinnar skrítnu afsagnar konungsins, Játvarðar VIII., vegna ástarmála hans. Afsögnin fór öfugt í rótgróinn konungssinnann, Winston Churchill. Hann flutti sér- kennilegar ræður í þinginu, kóngi til stuðnings, og var púaður niður í orðanna fyllstu merkingu, sem er nær óþekkt í breska þinginu, þótt oft sé þar púað. Barátta hans var algjörlega á skjön við almenningsálitið í land- inu og virðing hans í þinginu þvarr mjög. Churchill skynjaði ekki tilfinningar fólksins og ekki heldur hvað var hinu elskaða konungsdæmi hans fyrir bestu. Georg V., faðir Játvarðar, hafði spáð því að son- ur hans, prinsinn af Wales, myndi rústa konungdæmið á aðeins fáeinum misserum, að sér kistulögðum. Georg VI., feiminn og stamandi, leit á það sem raun og óhamingju þegar krúnan hafnaði óvænt á kolli hans, vegna kvennafars stóra bróður. Georg reyndist þó prýðilegur kóngur og skaffaði þjóðinni enn farsælli þjóðhöfðingja með Elísabetu II. dóttur sinni, sem er * Það er mikið keppikefli fyrirmannkynið að veröldin velkistþannig, að helst sé aldrei þörf mik- ilmenna af ástæðum á borð við þær sem vísuðu Winston Churchill upp í brúna. Á sléttum sjó fá meðalmennin notið sín. Og víst er sléttur sjór eftir- sóknarverður og hagfelldari en ólgan og sú hin þunga undiralda. gervi. „Dulargervið það virðist afar haganlega gert,“ svaraði eiginmaðurinn. En með vissum hætti sýndu þessi óvæntu og sér- kennilegu úrslit styrk lýðræðisins fremur en veikleika. Kjósendur dáðu og elskuðu sigurvegarann sinn. En rétt eins og aðdragandi og upphaf heimsstyrjaldar- innar höfðu beinlínis hrópað á mann eins og Churchill þá bentu stríðslokin til annarrar áttar. Eins sýndi hin óvænta niðurstaða að kjósendur gerðu skil á milli for- ystumannsins og flokksins hans. Kjósandinn taldi sig horfa til framtíðar eins og kjós- anda ber að gera. Hann getur auðvitað sótt sér vegvísa úr fortíðinni til að að ákvarða, hvað muni best gagnast í framtíðinni. En það er ekki hans verkefni á kjördag að bera fram þakkir. Enda gerir kjósandinn það sjaldnast. Hann á heldur ekki að krossa við framboð í hefndarhug. Þótt færa megi gild rök fyrir því að úrslit kosning- anna sumarið 1945 endurspegli ekki vanþakklæti bresku þjóðarinnar, eins og mjög var haft á orði, er ekki þar með sagt að kjósendur hafi valið besta kostinn. En það er önnur saga. Mættur aftur Churchill fékk síðar annað tækifæri, þá kominn á of- anverðan áttræðisaldur. Um seinni stjórnarár hans segir Paul Johnson: Eftirstríðsríkisstjórn Churchills, sem ég fylgdist með úr návígi, var eins og lokahljómur kviðu. Churchill vatt ekki ofan af vitlausustu ákvörð- unum stjórnar Attlees eins honum bar þó að gera. Það verkefni varð að bíða Margrétar Thatcher, þegar hún tók við valdataumum árið 1979. En fram til þess að það gerðist höfðu ákvarðanir Attlee-stjórnarinnar gert bresku efnahagslífi ómældan skaða. – Ekki er laust við að maður eins og ósjálfrátt horfi sér nær, bæði í tíma og rúmi, þegar þessi dómur er lesinn. Tími meðalmenna góður tími Það er mikið keppikefli fyrir mannkynið að veröldin velkist þannig, að helst sé aldrei þörf mikilmenna af ástæðum á borð við þær sem vísuðu Winston Churchill upp í brúna. Á sléttum sjó fá meðalmennin notið sín. Og víst er sléttur sjór eftirsóknarverður og hagfelldari en ólgan og sú hin þunga undiralda. En það er á hinn bóginn engin trygging fyrir því að sérsniðið stórmenni sé innan seilingar þegar válegir at- burðir hrópa á þá manngerð. En Bretar í vanda hittu á óskastund. Styrjaldir Breta á meginlandinu snúast núna einkum um reglugerðir Evrópusambandsins, eins og það er nú spennandi efni. Væntanlega veldur Cameron þess hátt- ar verkefnum, þótt ekki sé það öruggt. En þótt viðfangsefnin virðist smá í sniðum um þessar mundir þá er ekki útlokað að keppinautur Camerons, núverandi leiðtogi Verkamannaflokksins, geti sótt sér huggun í eitt af þeim sögubrotum sem gerð hafa verið að umtalsefni í þessu bréfi. Ed Miliband þykir koma afburða klaufalega fyrir og getur hvorki úðað í sig beikonborgara eða boðað nýja tíð án þess að stuðningsmenn hans fari eilítið hjá sér. Verkamannaflokkurinn hefur síðustu áratugina haft sterka stöðu í Skotlandi. Ný skoðanakönnun þar sýnir hins vegar að nú er svo komið að einungis 2% skoskra kjósenda hafa trú á Ed Miliband! En á sama tíma trúa 26% Skota á að Lock Ness-skrímslið sé til. Kannski bindur Ed Miliband vonir við, að þrátt fyrir mikinn andbyr muni sér auðnast að taka öfugan Win- ston í kosningum í maí nk. og kjósendur láti þá ekki flokk Milibands gjalda óvenjulegra óvinsælda foringj- ans. Það skyldi þó ekki verða. enn að. Gamli Churchill varð síðar fyrsti forsætisráð- herra hinnar ungu drottningar. Winstons Churchill er getið í skandinavískri alfræðiorðabók sem kom út í ótal bindum á fyrri hluta síðustu aldar. Bókin lýsir ferli þessa „breska stjórnmálamanns“ í fáeinum orðum og slær svo botni í þá frásögn með því að segja að ferli hans sé lokið. Sú pólitíska dánarfregn reyndist röng, þótt það kæmi ekki í ljós fyrr en síðar. Winston Churchill átti ekki aðeins eina skærustu endurkomu í framlínu stjórnmála sem þekkist, hann komst á efsta tindinn og trónir þar enn. Örlagavaldurinn Adolf Og þetta var allt honum Adolf Hitler að þakka, en orðið „þakka“ er sárasjaldan notað í nágrenni við þann mann. Adolf Hitler var hins vegar ekki mikilmenni. Miklu fremur smámenni. En hann var hins vegar um skeið voldugasti maður veraldar og alvaldur í sínu merka ríki í rúman áratug. Andstæðingarnir miklu voru ólíkir um flest, en ekki þó allt. Næringarfræðingar hefðu þúsundum sinnum tekið bindindissömu grænmetisætuna Adolf fram yfir átvaglið og „brennivínsberserkinn“ Winston handan Ermarsundsins. Adolf Hitler, sem raunar var einnig liðtækur áhugamálari, skildi eftir sig sviðna jörð og sviðinn belg sinn og brúðar sinnar í rústum naflans á þúsund ára ríkinu. Það stóð engin þjóð uppi í hárinu á Hitler fyrstu tvö ár heimsstyrjaldarinnar síðari nema Bretar. Þeir hefðu auðvitað aldrei náð að sigra hernaðarvél Hitlers einir, þrátt fyrir stórkostlega og einarða forystu Churchills. En án þeirrar forystu er ekki hægt að út- loka að Hitler hefði staðið uppi sem sigurvegari með öllum þeim ógnum fyrir mannkynið sem þeirri nið- urstöðu hefði fylgt. Bretar virtust að niðurlotum komnir en einmitt þá barst rödd Churchills úr viðtækjunum flytjandi stór- brotinn og skiljanlegan texta í senn, í gegnum mökkinn eftir loftárásir og hálfhrunin hús. Svona gat enginn maður talað sem ekki var sannfærður um sigur. Kannski lýstu orð hans skorti á raunsæi, en það er aukaatriði. Sigurvonin sem þjóðin þurfti svo á að halda fékk vængi. Sjaldan hefur því réttari maður verið í réttari stöðu en Churchill á svo örlagaríkum tíma. Beiskur bikar Óþarft er að hafa mörg orð hér um hið mikla stríð, hræðilegasta manngerða hildarleik veraldarsögunnar. Þegar Bandamenn höfðu sigrað í Evrópu var kallað eftir kosningum í Bretlandi. Það sást þessa sigurdaga og á þeim næstu, að breska þjóðin hafði aldrei elskað stjórnmálalegan leiðtoga jafn heitt og þennan. Hún var svo sannarlega ekki að fela það. Margir töldu því að þessar kosningar væru nánast eins og hvert annað formsatriði. Íhaldsflokkurinn ann- ars vegar, með sjálfa þjóðhetjuna á oddinum, og and- stæðingarnir hins vegar, Verkamannaflokkurinn með daufgerðan leiðtoga, Clement Attlee, sem þótti helst minna á bókhaldara að bauka út í horni. Í hann var þó meira spunnið en sýndist. Niðurstöður kosninganna komu eins og þruma úr heiðskíru lofti og vöktu furðu um víða veröld. Þær voru reiðarslag fyrir Winston Churchill og flokk hans. Margir töldu framgöngu kjósenda algjörlega óskilj- anlega og að vanþakklætið væri með miklum ólík- indum. Clementine, sem hvatt hafði mann sinn til að hverfa úr stjórnmálum í stríðslok, reyndi nú að hugga hann og sagði úrslitin eins geta verið blessun í dular- Morgunblaðið/Árni Sæberg 23.11. 2014 MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 47
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64

x

Morgunblaðið - Sunnudagur

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið - Sunnudagur
https://timarit.is/publication/1078

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.