Stígandi - 01.10.1946, Page 6

Stígandi - 01.10.1946, Page 6
skilið þannig, sem hver maður væri einstök og að öllu leyti sér- stæð vera. En vísindin eiga hér annan og réttari skilning. í eðli einstaklingsins renna saman margir þættir, sem liggja til hans frá öfum og ömmum, langfeðrum og langmæðrum, og ef hann getur börn og kyn lvans æxlast, þá greinast þessir þræðir aftur út frá honum í margar áttir og ættliði. Á þá er aldrei skorið, nema ættin deyi út. Ut frá þessu sjónarmiði mætti snúa orðtakinu gamla við og segja: Gæfa hvers manns er að allmiklu leyti ákveðin, áður en hann Var borinn í þennan lieim og án þess að hann hafi nokkru þar um ráðið. Telpan, sem mér varð svo minnisstæð, olli ekki sjálf óhamingju sinni. Hún á ekki frekar sök á því, að hún fædd- ist með ólæknandi lömun í talfærunum, heldur en hún gat ráðið lit augna sinna og hára. í hinni miklu erfðaskrá ættarinnar, sem aldrei var felld í orð né færð í letur, var stuttlega en skýrt ákveð- inn erfðahluti þessa óborna niðja. Enginn ættingi hafði skilið þessa grein, en kynslóðirnar höfðu varðveitt hana og skilað henni trúlega frá föður til sonar, frá móður til dóttur. í heitu faðmlagi karls og konu íklæddist hún holdi og blóði, varð að órækum veruleika, sem ekki verður vísað út fyrir vébönd ættarinnar, liversu misheppnaður sem hann þykir. Auðvitað hefir alþýðuspekinni ekki með öllu sést yfir þetta, enda er hún yfirleitt glöggskyggn á staðreyndirnar. En hún tínir þær upp hverja fyrir sig, eins og ósamstæð brot, og verður því oft tvísaga. Erá henni er einnig runnið spakmælið: Þótt náttúran sé lamin með lurk, leitar hún út um síðir. Þetta orðtak er runn- ið af dýpri skilningi á manneðlinu en hitt, sem ég gat um áðan. Hin mikla þýðing mótsagnarinnar milli þeirra beggja verður okkur þá að fullu ljós, er við sjáum andstæðurnar mætast í ein- um og sama einstaklingi: annars vegar viðleitnina til að móta hann eftir óskmynd hans sjálfs eða annarra, liins vegar ósveigj- anlegair hneigðir í eðli lians, sem ekki þokast fremur en jarð- gróinn klettur. Þessar andstæður eru áþreifanlegar alls staðar þar, sem viðleitni uppeldisins strandar á sömu harðsvíruðu hneigðunum hjá mörgum skyldum einstaklingum eða jafnvel hjá heilli ætt. Og þá verður líka að fullu ljóst, að ekki ræður einhver tilviljun því, hvaða eðli og innræti einstaklingurinn hefir, heldur liggja til þess djúp og ákveðin rök. Lögmál erfðanna eru vísindunum löngu kunn. Frá því að munkurinn Gregor fann þau fyrst (lögmál Mendels), frá því að Darwin reit kenningu sína um hina erfðbundnu þróun lífsver- 944 STÍGANDI

x

Stígandi

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Stígandi
https://timarit.is/publication/1085

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.