Þjóðlíf - 01.06.1987, Síða 23

Þjóðlíf - 01.06.1987, Síða 23
E R L E N T Uppgangur græningja Breytingar í sænskum stjórnmálum? eitt og hálft ár er nú til næstu þing- kosninga í Svíþjóð en þar er kosið á þriggja ara fresti. Sænska flokkakerfið og stjórn- armynstrið hefur lengi verið eitt hið stöðug- asta í V-Evrópu. Á þingi Svía hafa setið nrnrn flokkar allt frá þriðja tug þessarar aldar, tveir sósíalískir og þrír borgaralegir. AHt frá 1932 hefur flokkur sósíaldemókrata AP) setið við stjórnvölinn að frátöldum arunum 1976-82 er borgaraflokkarnir réðu ríkjum. Sósíaldemókratarnir hafa þó svo til ®tíð verið í minnihluta og stjórnað með stuðningi annarra flokka, hin síðari ár eink- Urn kommúnista, en í stöku málum samið ^ einhvern borgaraflokkanna. Ein af astæðum þessa mikla stöðugleika er vafa- aust að frá 1960 hefur flokkur þurft að fá jninnst 4% atkvæða til að koma mönnum á P'n8- Ýmsir hafa reynt en ekki gengið. ^koðanakannanir að undanförnu gefa þó Wefni til að ætla að hér kunni að verða ureyting á. Flokkur umhverfisverndarsinna (Miljö- Portiet de gröna.) hefur í skoðanakönnunum a þessu ári stöðugt fengið meira en 4% fylgi °8 í síðustu könnun hvorki meira né minna Un 7,5%. Og það sem meira er: yfir 60% Pessara stuðningsmanna sögðust vera akveðnir í að kjósa Miljöpartiet, en það Pýðir um 4,5% við kosningar. Plokkur þessi er sex ára gamall og hefur 8ert tvær tilraunir til að komast á þing en ekki fengið nema um 1,5% atkvæða. Flokk- Urinn á þó víða fulltrúa í bæjar- og sveitar- stJórnum og telst sem slíkur fullgildur stJórnmálaflokkur. Það er rétt að benda á flokkurinn hefur áður í könnunum milli , 0sninga haft fylgi yfir 4% kjósenda þó það atl ekki skilað sér þegar á hólminn var otnið. Svo virðist sem fylgið sé stöðugra u- Ein hugsanleg skýring þessa er kjarn- rkuslysið í Tjernobyl, en Miljöpartiet hef- r mjög barist fyrir því að Svíar hætti allri Jarnorkunotkun þegar í stað. Stefna Jornvalda er hins vegar að leggja kjarn- I £Uverin niður smátt og smátt og verði því hu^rir art® 2010. Einnig ber að hafa í 8a að umhverfisverndarflokkar og sam- v ^ ^afa víðast hvar í Evrópu sótt mjög í sig 16 r'ð undanfarin ár samhliða því sem af- ' ln8ar rányrkju og mengunar verða æ ^ Sljósari (t.a.m. er vel hugsanlegt að anskj græningjaflokkurinn komi manni á í komandi kosningum). tak ^*e^ur staðfastlega neitað að s . a þátt í þeirri uppskiptingu í tvær se°rnrnáta^y*kin8ar. borgara og sósíalista, ir K1- tlr)kast hefur í Svíþjóð. Flokkurinn seg- Pau hugtök, sem og uppskiptinguna, úrelt ■ Ingvar Carlson: Erfið jafnvœgisganga fyrlr höndum? og taki þeir afstöðu eftir hverju málefni fyrir sig. Þetta hefur m.a. þýtt að í bæjar- og sveitarstjórnum styðja þeir hvoruga fylking- una til valda en kjósa til hægri og vinstri eftir því sem þeim líkar. Oftar virðast þeir þó eiga samleið með sósíalísku flokkunum, einkum ef þeir eru í stjórnarandstöðu. Fylg- isaukningu sína að undanförnu virðist Miljö- partiet þó ekki sækja til þeirra heldur aðal- lega til Centerpartiet, sem e.t.v. má líkja við Framsóknarflokkinn íslenska (Centern hét Bondeförbundet til 1957). Ef þingkosningar færu líkt og skoðana- kannanir spá nú kæmist Miljöpartiet í svip- aða aðstöðu og flokkurinn er nú í víða í bæjum, þ.e. hann ræður úrslitum ef fylking- arnar standa jafnvígar hver gegn annarri því sósíalísku flokkarnir fengju 47% en hinir borgaralegu 44,5%. Þetta myndi að sjálf- sögðu veikja verulega stöðu sósíaldemó- krata, sem þegar eiga í mjög merkjanlegum erfiðleikum með að koma málum sínum í gegn á þingi. Hér skiptir staða kommúnista- flokksins (VPK) miklu máli. Flokkurinn hefur lýst því yfir að hann muni ekki standa að því að fella sósíalíska ríkisstjórn og hefur af róttækari öflum innan og utan flokksins verið sakaður um að vera í reynd áhrifalaus hækja sósíaldemókratanna. Þessi gagnrýni hefur vaxið mjög að undanförnu, í og með að stjórn Igvars Carlson hefur þótt þokast til hægri ekki hvað síst fyrir áhrif hins valda- mikla fjármálaráðherra Kjeld Olof Feldt. (Er sænskir atvinnurekendur voru fyrir stuttu beðnir um að setja saman sína óska- stjórn kom í ljós að stærstur hluti þeirra vildi hafa Feldt áfram sem fjármálaráðherra). VPK má ekki við miklum áföllum eða deilum því fylgi flokksins í þingkosningum er yfirleitt milli 4 og 5% og þarf því ekki mikið til að hann detti út af þingi. Raunar hefur það gerst í nokkrum kosningum að sósíaldemókratar hafa bjargað flokknum með því að greiða honum atkvæði og tryggja þannig sósíalískan meirihluta á þingi. En mörgum kommúnistum þykir nú tími til kominn að flokkurinn verði sjálfstæðari og sýni sig sem raunverulegan valkost gagnvart sósíaldemókrötunum. Gagnrýni þessi er orðin það hávær að líklegt er að á komandi þingi VPK verði formaður flokksins, Lars Verner, að sætta sig við að völd hans verði skert með því að fjóreyki verði valið til að stýra flokknum. Miljöpartiet getur vissulega glaðst yfir vaxandi gengi en það hefur einnig í för með sér erfiðleika. Athygli manna kemur í ríkari mæli til með að beinast að þeim og fyrir lítinn flokk sem er að reyna að brjótast inn á þing er það lífsnauðsyn að fólk sé stöðugt minnt á tilveru hans. Á hinn bóginn þýðir athyglin líka að fjölmiðlar fara að skoða nánar hvaða stefnu flokkurinn hefur í hinum ólíku málum. Hingað til hefur hann aðallega fjallað um umhverfismál. Ómögulegt er að spá hvort flokksmeðlimir geta komið sér saman um stefnu í öðrum málum og þá hvernig væntanlegum kjósendum líst á þá stefnumörkun. Mikið veltur á hvemig hér tekst til, því nokkuð víst er að málpípur flokksins (sprakrör, en svo nefna flokks- menn þann karl og þá konu sem hverju sinni gegna því hlutverki að koma fram fyrir flokksins hönd, en formann hafa þeir eng- an) koma til með að verða mun meira fjöl- miðlaefni fram til kosninga en þeir hafa áður verið. Fari svo að Miljöpartiet komist á þing og í úrslitastöðu þar, jafnframt því sem VPK þokast til vinstri, er víst að sænskir kratar lenda í ákaflega erfiðri stöðu. Langvarandi samstarf eða aðstoð frá einhverjum borg- araflokkanna yrði illa séð meðal stórra hópa almennra flokksmanna auk þess sem borg- ararnir eru ekki spenntir fyrir slíkri sam- vinnu og selja hana dýrt. Ingvar Carlson gæti því átt erfiða jafnvægisgöngu fyrir höndum og mun þá fyrst reyna vemlega á leiðtogahæfileika hans. ■ Ingólfur V. Qfslason/Lundi 23

x

Þjóðlíf

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Þjóðlíf
https://timarit.is/publication/1099

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.