Ægir - 01.09.2001, Qupperneq 27

27
V E S T M A N N A E Y J A R
tímabili en gæti orðið nálægt 20 milljörðum á þessu
ári. Vextirnir, miðað við 10% vaxtastig Seðlabank-
ans, af þessari 182ja milljarða króna skuld séu því
um18 milljarðar króna á ári. ,,Miðað við þetta vaxta-
stig eiga sjávarútvegsfyrirtækin ekkert eftir í afborg-
anir lána, til fjárfestinga eða viðhalds fasteigna og
tækja,“ segir Sigurgeir Brynjar.
Myndin lítur reyndar ekki alveg svona út því að
stærstur hluti lána sjávarútvegsins er bundinn við er-
lendar myntir og nær lagi væri að segja að greiddir
vextir liggi nálægt sex prósentum. En engu að síður
segir framkvæmdastjóri Vinnslustöðvarinnar að
dæmið líti þannig út að eftir vaxtagreiðslur, eign-
færða fjárfestingu vegna til dæmis endurnýjunar
skipa og vélbúnar í landi og arðgreiðslur til eigenda,
sé ekkert eftir og hann spyr sig hvar eigi að taka þá
fjármuni sem menn krefjist nú af sjávarútveginum til
þess að greiða með veiðileyfagjald. ,,Sjávarútvegurinn
á ekki þessa peninga. Ef ætlunin er að bæta einum,
tveimur eða þremur milljörðum króna í álögur á sjáv-
arútveginn, þá safnar hann einfaldlega meiri skuldum
miðað við óbreyttar aðstæður. Og svo eru menn alltaf
að tala um að það þurfi að bjarga sjávarbyggðunum!
Hvar eru þessi sjávarútvegsfyrirtæki nema í sjávar-
byggðunum? Umræðan snýst um það að setja þau
fyrirtæki sem nú starfa í sjávarbyggðunum á hausinn
til þess að koma einhverjum öðrum óskilgreindum
öflum að til þess að halda áfram.“
Óbjörguleg umræða
„Ég veit það af gamalli reynslu sem bankamaður að
þeir sem eru að selja kvóta í sjávarútvegi eiga hann
sjaldnast skuldlausan. Einstaka menn hafa þó selt
óskuldsettar eignir, þ.m.t. kvóta, og fengið arð af
slíkum viðskiptum. En ég spyr þá; er eitthvað að því
að maður sem hefur starfað í útgerð í 30-50 ár selji
fyrirtækið sitt fyrir 100-200 milljónir króna? Á hvað
seldi Hagkaupsfjölskyldan sinn hlut í Hagkaupum?
Marga milljarða króna! Er eitthvað skelfilegra við það
að eignast peninga í sjávarútvegi en í öðrum grein-
um? Ég get ekki séð það. Bætti Pálmi í Hagkaupum
ekki hag fólksins í landinu um leið og hann hagnað-
ist? Eru aðrir verr settir vegna þess að hann og fjöl-
skylda hans varð auðug? Eru þá líkur til þess að sjáv-
arútvegurinn bæti hag fólksins í landinu, ég tala nú
ekki um á landsbyggðinni, ef hann má ekki hagnast?
Það held ég ekki. Umræðan um sjávarútvegsmál hef-
ur að mínu mati oft á tíðum verið heldur óbjörguleg.
Það étur hver vitleysuna upp eftir öðrum og því mið-
ur hefur sjávarútvegurinn látið þetta yfir sig ganga.
Mér finnst tími til kominn að greinin fari að svara
fyrir sig.“
Umræðan snýst um smábáta og þorsk
„Málefni smábátanna er kapítuli út af fyrir sig. Gerir
almenningur sér grein fyrir því að smábátar undir tíu
tonnum fiskuðu um 45 þúsund tonn af þorski á síð-
asta fiskveiðiári á sama tíma og frystitogarar lands-
manna veiddu 46 þúsund tonn af þorski? Hér áður
fyrr voru albestu trillurnar að veiða 60-70 tonn með
handfærum á ári, en nú eru bestu trillurnar að veiða
700-900 tonn á ári. Þetta er staðreynd, en umræðan
snýst um að færa smábátunum meiri hlutdeild. Um-
ræðan um fiskveiðistjórnun snýst annars vegar um
smábáta og þorsk hins vegar. Hún snýst hins vegar
ekkert um síld þó svo að hún hafi verið kvótabundin
í hreinu aflamarkskerfi síðan 1976 Það hefur verið
farið mestu leyti eftir ráðum fiskifræðinga um veiðar
á síldinni og frá 1980 hefur veiðistofninn stækkað úr
170 þúsund tonnum í tæp 700 þúsund tonn.
Ef við hins vegar tökum þorskinn fyrir þá kemur í
ljós að lengi vel fóru stjórnvöld ekki eftir ráðgjöf
fiskifræðinga og má ætla að frá 1984 sé búið að veiða
um 800 þúsund tonn af þorski umfram ráðgjöf fiski-
fræðinga. Svo segja menn að aflamarkskerfið eigi sök
á því að þorskkvótinn hefur dregist saman. Það er al-
gjörlega fráleit fullyrðing. Það kemur aldrei fram í
umræðunni að 1985-1990 var fiskveiðistjórnunin
sambland af afla- og sóknarmarki. Svo tala menn
um að með aukinni óvissu í stofnmati þorsks sé unnt
að veiða meira en ráðgjöfin leyfir. Hvernig er það
Lyftaradrottningar
Vinnslustöðvarinnar,
Hjördís Traustadóttir
og Torfhildur
Helgadóttir.
Saltfiskvinnsla er þungamiðja í rekstri Vinnslustöðvarinnar.
Texti og myndir:
Óskar Þór
Halldórsson og
Atli Rúnar
Halldórsson