Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.1986, Side 119

Tímarit Máls og menningar - 01.09.1986, Side 119
Tímarit Máls og menningar Réttlœti og trúarsannindi útvíkkun á sannleikshugtakinu miðað við „venjuleg sannindi" (þótt hún komi þeim heilmikið við), en sú útvíkkun er nauðsynleg ef sannleikurinn á að koma að einhverju gagni í siðferðilegri umræðu. Og sú siðferðilega krafa að sannleikurinn, „og helzt af öllu allur sannleikurinn"19 um fólk fái að koma í ljós er „kerygmatísk“ en ekki „vísindaleg“ í þeim skilningi sem Gunnar Kristjánsson notar þessi hugtök.20 Þar með er ekki sagt að hún eigi ekki við rök að styðjast, heldur að hún kalli okkur til ákvördunar um líf okkar og breytni. Kristnir menn lifa í þeirri von, að réttlætið nái fram að ganga á „efsta degi“. Þorsteinn vitnar í nafna sinn Erlingsson: Eg trúi því sannleiki, að sigurinn þinn að síðustu vegina jafni; og þér vinn ég, konúngur, það sem ég vinn, og því stíg ég hiklaus og vonglaður inn í frelsandi framtíðar nafni.21 Sannleikskrafa Þorsteins er því ekki bara „kerygmatísk“; hún er „eskató- lógísk“ að auki.22 Sannleikurinn er hans Guð, því á honum byggir hann von sína, traust og bjartsýni. En það er ekki kristin trú, nema „konúngurinn“ sé Kristur. En sannleikskrafan er vandmeðfarin. Gregers í Villiöndinni taldi sig hafa höndlað sannleikann. Hann viðurkenndi ekki takmarkanir sínar, reiddi sig á fullkomnun annarra og settist í dómarasæti yfir þeim með „hugsjónina" á lofti. Sannleikurinn um faðerni Hedvigar skiptir minnstu máli um það hver hún er, en það eru engu að síður einföld og óbrotin sannindi. Hættan felst í því að menn gerist þrælar slíkra sanninda á kostnað þjónustunnar við lífið og náungann. Sannleikurinn kann að virðast einfaldur þegar horft er fram veginn til jafnaðar og bræðralags, en í margbreytileik mannlegra aðstæðna liggur hann ekki alltaf í augum uppi. Þetta eru þau almennu sannindi sem leikrit Ibsens leiðir í ljós. En ef til vill er það Jóhannes úr Kötlum sem sýnir okkur best fram á mikilvægi trúarinnar á að draumur okkar um sannleika og réttlæti muni rætast: Fagra Blekking ofsótta drottning Hillingalandsins: hvernig get ég lifað án þín? Ef ég hlýðnast kröfu Yfirdómarans og svelti þig til bana í dýflissu staðreyndanna 381
Side 1
Side 2
Side 3
Side 4
Side 5
Side 6
Side 7
Side 8
Side 9
Side 10
Side 11
Side 12
Side 13
Side 14
Side 15
Side 16
Side 17
Side 18
Side 19
Side 20
Side 21
Side 22
Side 23
Side 24
Side 25
Side 26
Side 27
Side 28
Side 29
Side 30
Side 31
Side 32
Side 33
Side 34
Side 35
Side 36
Side 37
Side 38
Side 39
Side 40
Side 41
Side 42
Side 43
Side 44
Side 45
Side 46
Side 47
Side 48
Side 49
Side 50
Side 51
Side 52
Side 53
Side 54
Side 55
Side 56
Side 57
Side 58
Side 59
Side 60
Side 61
Side 62
Side 63
Side 64
Side 65
Side 66
Side 67
Side 68
Side 69
Side 70
Side 71
Side 72
Side 73
Side 74
Side 75
Side 76
Side 77
Side 78
Side 79
Side 80
Side 81
Side 82
Side 83
Side 84
Side 85
Side 86
Side 87
Side 88
Side 89
Side 90
Side 91
Side 92
Side 93
Side 94
Side 95
Side 96
Side 97
Side 98
Side 99
Side 100
Side 101
Side 102
Side 103
Side 104
Side 105
Side 106
Side 107
Side 108
Side 109
Side 110
Side 111
Side 112
Side 113
Side 114
Side 115
Side 116
Side 117
Side 118
Side 119
Side 120
Side 121
Side 122
Side 123
Side 124
Side 125
Side 126
Side 127
Side 128
Side 129
Side 130
Side 131
Side 132
Side 133
Side 134
Side 135
Side 136
Side 137
Side 138
Side 139
Side 140

x

Tímarit Máls og menningar

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.