Tímarit Máls og menningar - 01.12.1996, Blaðsíða 21

gömul og þvæld hugmynd en það gerir ekkert til enda endurspeglar hún hve
allt er gamalt og þvælt í heimi bókarinnar."
Þetta er enda póst-módernísk Ijóðabók í besta skilningiþéss orðs. Yfirþyrmandi
merkja-, hugmynda- og táknasafn sem steypistyfir lesandann.
„Auðvitað er það ekki tilviljun að þessar hugmyndir birtast á slíkan máta.
Þetta er það sem liggur í tímanum. Þetta er persónuleg og tilfinningaleg
skrásetning á landslagi nútímans. Því er það svo að þegar nostalgísk formerki
eru á hlutunum þá er það alltaf á trivíalplaninu. Þeir félagar hafa ekki burði
í að syrgja neitt stórt. Söknuðurinn er eftir gömlu og úreltu, D-hliðum á
gömlum dobbúlalbúmum, lögum sem enginn hlustar á lengur og slíku.
Heimurinn er orðinn að grafhýsi og bókin er líka sjálf myndlíking þess.
Undir hvelfmgu grafhýsisins eru allar hugmyndir sneiddar úr samhengi sínu,
ósögulegar og þær raðast aftur saman af hendingunni sem aðeins hefur
eitthvað lauslega að gera með persónulegt val. Birtingarmynd upplausnar-
innar er lík rotnunarferlinu. Sköpunarmáttur þeirra félaga dugir ekki nema
mjög takmarkað á þennan uppleysta heim og það sem mestu varðar er
yfirleitt týnt. Allt er tiltækt en kemur fyrir lítið. í því liggur blúsinn. Þau tengsl
sem ættu að gefa hlutun-
urn gildi eru ýmist horfin
eða hafa glatað merkingu
sinni. Þess vegna er eðli-
legt að allt rekist á hvers
annars horn í þessari bók.
Skammhlaupstenging-
arnar úr Án faðra eru
kannski ekki áberandi en
áttu þó að binda bálkinn
saman. Kannski virkar
hann þó losaralegur og
skýringin er sú að þetta var
lengst af alger formleysa
sem ýmist óx eða var skor-
in niður — efniviðurinn
sem fór inn og út yrði sam-
tals nálægt 1100 síður ef
allt væri talið. Ég var alltaf
að velja úr elimentum til
Til er mynd eftir Klee sem ber nafnið Angelus
Novus. Þar gefur að líta starandi engil sem virðist
búa sig undir að hörfa í burtu frá einhverju sem
ekki sést á myndinni. Augu hans standa á stilkum,
munnur hans er opinn og vængirnir útbreiddir.
Þannig hlýtur engill sögunnar að líta út. Hann
snýr andlitinu að fortíðinni. Þar sem við sjáum
óslitna röð atburða sér hann samfelldar hamfarir
þar sem rústir hlaðast án afláts á rústir ofan og
hrynja að lokum að fótum hans. Víst vill hann
nema staðar og vekja upp þá dauðu, skeyta það
saman sem sundrað hefur verið. En úr Paradís
stendur stormur sem þenur út vængi hans og er
svo kröftugur að engillinn getur ekki framar dreg-
ið þá að sér. Þessi stormur feykir honum hvíldar-
laust inn í framtíðina sem hann snýr í baki á
meðan rústirnar hrúgast upp fyrir framan hann
uns þær nema við himin. Þessi stormur er það
sem við köllum framfarir.
Walter Benjamin: „Um söguhugtakið“, Gesammel-
te Schriften 1:2. Frankfurt a. M. 1974, bls. 697-98.
TMM 1996:4
19