Ritröð Guðfræðistofnunar - 01.01.2001, Síða 65

Ritröð Guðfræðistofnunar - 01.01.2001, Síða 65
Trúarhefð á Norðurlöndum í Ijósi kirkjusögunnar aldarinnar að svo miklu leyti sem hún tekur til trúariðkunar.20 Kannanirnar sýna nokkrar eftirhreytur hefðbundinnar íslenskrar trúarhefðar. Það kemur þó varla nægilega sterkt fram í túlkun höfunda sökum þess hversu einhliða þeir skoða aðstæður í nútímanum í ljósi skammtímaþróunar. Virðast þeir í raun gefa sér vissa staðalmynd af þeirri guðrækni er hafi verið ríkjandi í bænda- samfélagi fyrri tíma en horfið með þéttbýlismyndun og annarri samfé- lagsþróun á 20. öld. Uppistaðan í þeirri mynd er m.a. að kirkjuguðrækni hafi staðið hér föstum fótum fyrr meir og að biblíulestur hafi verið mikið stundaður fyrr á tíð.21 Samkvæmt könnun Björns Björnssonar og Péturs Pétursonar tóku aðeins 10% reglubundinn þátt í guðsþjónustum þjóðkirkjunnar meðan yfir 40% kváðust aldrei gera það.22 í könnun Erlendar Haraldssonar er þetta ástand skýrt með því að kirkjusókn hafi „stórminnkað“ í seinni tíð án þess að nokkuð í könnuninni renni sérstökum stoðum undir þá túlkun.23 Þessi skilningur kem- ur e.t.v. ekki eins hreinræktað fram í könnun Björns Björnssonar og Péturs Péturssonar. Hér er þess að gæta að styrkur hefðbundinnar guðrækni hér á landi lá miklu fremur í heimilisguðrækni en kirkjuguðrækni. Allt bendir til að kirkju- sókn hafi frekar einkennst af festu en því að hún væri almenn eða mikil í þeirri merkingu að hátt hlutfall sóknarfólks væri við guðsðjónustu hvern helgan dag eða þegar embættað var. Ekki virðist t.d. hafa verið algengt að börn væru tek- in með til kirkju yfir vetrartímann. Þá bendir allt til þess að langt hafi verið milli kirkjuferða margra kvenna. í heild má segja að þátttaka í guðsþjónust- um hafi ráðist af því að íslenskar sóknir voru oftast víðlendar, kirkjuvegur langur og víða strangur og veður til ferðalaga oft tvísýnt. Algengast var að ekki væri embættað í sóknarkirkjum hvern helgan dag. Kom hér til fjöldi út- kirkna (hálfkirkna og kirkna með minni þjónustuskyldu) í prestaköllum, 20 Könnun Bjöms og Péturs tók til þúsund manna úrtaks á aldrinum 18-75 ára sem valið var af handahófi úr þjóðskrá 1. desember 1986 (Svo í bók. Á væntanlega að vera 1985). Spurningalistar voru sendir út í október 1986 og síðasta svar barst í janúar árið eftir. Svör- un varð tæp 75 prósent. Niðurstöður birtust í ritinu Trúarlíf íslendinga: Félagsfrœðileg könnun sem út kom árið 1990. Bjöm Bjömsson og Pétur Pétursson 1990: 7-8. Könnun Erlendar byggir á rúmlega 1100 manna úrtaki á aldursbilinu 30-70 ára samkvæmt þjóðskrá I. desember 1973. 80% svarshlutfall náðist. Niðurstöður birtust í ritinu Þessa heims og annars; Könnun á dulrœnni reynslu Islendinga, trúarviðhorfum og þjóðtrú. Er- lendur Haraldsson 1978: 9-13. 21 Með kirkjuguðrækni er hér átt við reglubundna þátttöku í sameiginlegri guðsþjónustu safnaðar í sóknarkirkju, þátttöku í altarisgöngu og öðrum kirkjulegum athöfnum er ekki tengjast hátíðum á merkisdögum mannsævinnar. 22 Björn Björnsson og Pétur Pétursson 1990: 133-134. 23 Erlendur Haraldsson 1978: 37. 63
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164
Síða 165
Síða 166
Síða 167
Síða 168
Síða 169
Síða 170
Síða 171
Síða 172
Síða 173
Síða 174
Síða 175
Síða 176
Síða 177
Síða 178
Síða 179
Síða 180
Síða 181
Síða 182
Síða 183
Síða 184
Síða 185
Síða 186
Síða 187
Síða 188
Síða 189
Síða 190
Síða 191
Síða 192
Síða 193
Síða 194
Síða 195
Síða 196
Síða 197
Síða 198
Síða 199
Síða 200
Síða 201
Síða 202
Síða 203
Síða 204

x

Ritröð Guðfræðistofnunar

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Ritröð Guðfræðistofnunar
https://timarit.is/publication/1152

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.