Tímarit Hjúkrunarfélags Íslands - 01.03.1973, Side 45

Medferð á asthma
Frmalt. af bls. 15.
oft ekki með neina ákveðna sögu
um ofnæmi. Langvinnt berkju-
kvef hrjáir venjulega þessa
sjúklinga, og versna einkennin,
þegar uppgangur er graftar-
kenndur. Þessir sjúklingar eru
hafðir á stöðugri meðferð. Þeir
fá berkjuvíkkandi lyf um munn,
t. d. proxiphylline, og er bætt við
þá ephidrini, þegar þeir eru
slæmir. Einnig nota þeir úðara,
t. d. salbutamol, 4—6 sinnum á
dag, og er þá gott jafnframt að
gera öndunaræfingar. Fúkkalyf
fá þeir í 7—10 daga, þegar upp-
gangur er graftarkenndur. Séu
einkenni mikil á nóttunni, fá
þeir theophyllamine-stíla í enda-
þarm. í slæmum köstum dugir
þessi meðferð oft ekki, og er þá
reynt að gefa barkstera um
tíma, eins og lýst er að framan.
Sumir þessara sjúklinga þurfa
á langtíma sterameðferð að
halda.
Status asthmaticus. Þetta
ástand getur skapazt bæði í
tímabundnum og langvinnum
asthma. Sjúklingar í status
asthmaticus eru hættulega veik-
ir. Þeir hafa oft lítið nærzt og
drukkið lengi og eru því þurrir.
Er þá slímið í berkjunum enn
seigara og þurrara en ella.
Venjulega er búið að reyna öll
venjuleg asthmalyf við þá áður
án árangurs. Er þá byrjað að
gefaþeim glucosu blandaða theo-
phyllamine í æð, t. d. 400 mg í
1 lítra, og látið renna á 4—6
klukkustundum. Auk þessa er
bætt barksterum í glucosuna, og
vilja sumir láta gefa mjög mik-
ið, jafnvel 1000 mg af hydro-
cortisoni (Solu-Cortef (R)) á 12
-—24 klukkustundum. Því miður
tekur nokkrar klukkustundir
fyrir sterana að verka, og þarf
því að gera eitthvað til þess að
fleyta sjúklingnum yfir þann
tíma. Öndunarvél (IPPB) með
isoprenalini er hér mjög hjálp-
leg og kemur oft losi á slímið,
svo að hægt er að hósta því upp.
Oft er þörf súrefnisgjafar, og
er yfirleitt nægilegt að gefa um
1 lítra/mín. um nef. Dragi
áfram af sjúklingnum þrátt fyr-
ir þessa meðferð og sé hann
kominn með skerta meðvitund
og tekinn að örmagnast, verður
að intubera hann og setja í öfl-
ugan respirator. Tæki til þess að
mæla hlutþrýsting súrefnis og
koldíoxíðs og sýrustig í slagæða-
blóði (blóðgös) eru mjög til
hjálpar til að dæma um ástand
sjúklingsins og nauðsyn á re-
spirator. Slík meðferð er þó utan
ramma þessarar greinar.
□
VatnS' og saltjafnvcegi. . .
Framh. af bls. 19.
ur, því að nýrun geta haldið eft-
ir magnesíum. Getur komið fyr-
ir við langvarandi vökvagjöf í
æð, þar sem magnesíum hefur
gleymzt.
Einkenni eru neurologísk,
óróleiki, krampi og meðvitund-
arleysi.
Magnesíumeitrun (Hyper-
magnesemi) er sjaldgæf, en get-
ur komið fyrir við nýrna-insuffi-
ciens og við mikið niðurbrot á
vef.
Einkenni eru aðallega vegna
áhrifa þess á hjarta og heila.
Það hefur slævandi áhrif á
central-taugakerfi og minnkar
samdráttarhæfni hjartans.
□
Sjúkdómar í blöðruhálskirth
Framh. af bls. 23.
tregðu og hormónameðferð
dugir ei, er gerð T.U.R.
III. Hormónameðferð er nú orð-
ið sú meðferð, sem í flest-
um tilvikum er gripið til.
Markmiðið er að rýra áhrif
þeirra hormóna í líkaman-
um, sem hafa áhrif á vöxt
þess líffæris, sem krabba-
meinið finnst í, og þar með
vöxt krabbameinsins, í
þessu tilfelli prostata. Þessi
aðferð var þekkt þegar ár-
ið 1896 (Beatson) og þá
í sambandi við krabbamein
í brjósti kvenna. Um 1940
var byrjað að meðhöndla
prostatacancer á sama
grundvelli (Huggins).
Karlhormónar (androgen)
kcma aðallega frá eistum,
og er þá annaðhvort að taka
eistun eða gefa kvenhor-
móna (östrogen), sem koma
í veg fyrir myndun karl-
hormóna. Verkun vaxtar-
hormóna (gonadotropin)
frá heiladingli (hypofysu)
er einnig hindruð með öst-
rogenhormónum.
Hormónar eru gefnir á
stigi II—IV, þó ekki alltaf,
ef frumugerðin er lítt ill-
kynjuð. Við mjög illkynja
frumugerð verka þó hor-
mónar sjaldan eða illa.
Aukaverkanir hormóna eru
ýmsar. Hættulegust er
vökvasöfnun í líkamanum
með bjúg, skaðleg áhrif á
lifur og æðar. Þetta var
meira áberandi, þegar stil-
bestrol var notað eingöngu
og þá oft í stórum skömmt-
um. Brjóstastækkun má
fyrirbyggja með geislun.
Impotens verður alltaf.
Þegar súrir fosfatasar
lækka við meðferð, er talið,
að meðferðin sé hagstæð.
IV. Geislun. Hávolta geislar
hafa verið notaðir nokkur
ár og þá aðallega, þegar
frumugerðin er illkynja og
þar sem árangur af hor-
mónameðferð hefur verið
neikvæður. Geislun á sárs-
aukafull meinvörp, sér í
lagi í beinum, hefur oft gef-
ið mjög góða raun.
V. Cytostatica (hemlun frumu-
vaxtar) af ýmsu tagi hef-
ur lengi verið reynd með
lélegum árangri. Þó hefur
TÍMARIT HJÚKRUNARRÉLAGS ÍSLANDS 39