Fréttabréf Öryrkjabandalags Íslands - 01.12.1997, Page 12

Þórunn Guðnadóttir sjónþjálfi:
Könnun á atvinnumálum
sjónskertra
Hluti af lokaprófsritgerð Þórunnar Guðnadóttur, sjónþjálfa
frá Lárarhögskolan í Stokkhólmi
Sjónstöð íslands
Sjónstöð Islands er ríkisrekin
stofnun sem heyrir undir heilbrigðis-
og tryggingamálaráðuneytið. í lögum
um Sjónstöð Islands segir meðal
annars: Stöðinni
er ætlað að annast
hvers konar þjón-
ustu við sjón-
skerta, s.s. sjúk-
dómsgreiningu,
mælingu og út-
hlutun sérhæfðra
hj álpartækj a,
Þórunn þjálfun og hvers
Guðnadóttir konar endurhæf-
ingu sem sjón-
skertir og blindir þurfa á að halda.
Allir landsmenn eiga rétt á þessari
þjónustu ef þeir hafa minni sjón en 6/
18 eða þrengra sjónsvið en 20°.
Skilyrði fyrir þjónustu er að augn-
læknir vísi á Sjónstöðina. Frá upphafi
starfseminnar til ársloka 1996 hafa
verið skráðir 2.107 sjónskertir og
blindir einstaklingar. Yfirgnæfandi
meirihluti skráðra er 70 ára og eldri
eða 75%. Um það bil 20% eru á aldr-
inum 15-69 ára og 5% eru yngri en
14 ára. Sá elsti yfir 100 ára og sá
yngsti aðeins fárra vikna gamall.
Líkt og í öðrum menningarlöndum
hefur endurhæfing blindra og sjón-
skertra á íslandi tekið miklum fram-
förum síðustu áratugina. Aður en
Sjónstöð Islands tók til starfa voru fá
úrræði fyrir blinda og sjónskerta hvað
varðar endurhæfingu og hjálpartæki.
Árið 1973 hóf Blindrafélagið, félag
blindra og sjónskertra á Islandi, að
útvega og afhenda með skipulögðum
hætti stækkunargler og önnur hjálp-
artæki sem blindir og sjónskertir þurfa
á að halda. Fyrir þeirra tilstuðlan fóru
sex nýblindir einstaklingar á endur-
hæfingarstöð í Torquay í Englandi.
Sjónörvun smábarna.
Ástæða könnunarinnar
Könnunin gæti verið gagnleg þeim
sem vinna við endurhæfingu sjón-
skertra og hinum sjónskertu sjálfum
hvatning til að berjast enn frekar fyrir
réttindum sínum í atvinnumálum.
Einnig gæti hún opnað augu atvinnu-
rekenda fyrir því að sjónskertir og
blindir eiga nú kost á betri menntun
og þjálfun til að fást við fjölbreyttari
störf en áður. Stöðug framför er í þró-
un hjálpartækja og þjálfun sjón-
skertra. Þörf er á frekari rannsóknum
til að bæta þjónustuna eins og kostur
er.
Sjónskerðing
Sjónin er eitt af mikilvægustu
skynfærum okkar. Hún gegnir stóru
hlutverki í öllum okkar athöfnum.
Hún ræður miklu um lífsstíl einstakl-
ings, vinnu, fjölskyldulíf og hvernig
samskiptum við aðra er háttað. I
alvarlegustu tilfellum getur sjón-
skerðing endað með algjörri blindu.
Stærsti hluti þeirra sem flokkast
blindir hafa þó einhverjar sjónleifar.
Fullsjáandi einstaklingur sem
verður fyrir því að missa sjón þarf að
horfast í augu við félagsleg, fjárhags-
leg og tilfinningaleg vandamál.
Rannsóknir sýna að þeir sjúkdóm-
ar sem menn óttast mest eru alnæmi,
krabbamein og í þriðja sæti augnsjúk-
dómar sem leiða til blindu. (Bennett,
1991).
Sjónskerðing er vissulega hindrun
í vinnu sem krefst góðrar sjónar. í
mörgum tilfellum er hægt að draga úr
áhrifum sjónskerðingar með aðstoð
sjónhjálpartækja, þjálfun í umferli eða
með breytingu á vinnutilhögun, ásamt
aðlögun vinnustaðarins að þörfum
þess sjónskerta. í stöku tilfellum
mætti reyna að fara í annað starf sem
ekki er jafn sjónkrefjandi innan sama
fyrirtækis. Þó verður ekki horft
framhjá þeirri staðreynd að sum störf
eru svo sjónkrefjandi að óhjákvæmi-
legt er að leita á ný mið eftir sjóntap.
Atvinnumál sjónskertra
Áður fyrr var talið að alvarlega
sjónskertir gætu aðeins unnið einhæf
12