Fréttabréf Öryrkjabandalags Íslands - 01.12.1997, Blaðsíða 50

Bragi Halldórsson:
Dvalarheimilisgj öld
aldraðra og sjúkra
að var á liðnu sumri að mál
gamalla sveitunga minna, sem
bæði eru ellilífeyrisþegar,
þróuðust á þann veg, að eiginkonan
gerðist vistmaður á elliheimili. Þegar
slíkt gerist falla allar almannatrygg-
ingabætur til vist-
mannsins niður
og renna til við-
komandi stofnun-
ar upp í dvalar-
kostnað. Hafi nú
vistmaður aðrar
eigin tekjur sem
að frádregnum
staðgreiðsluskatti
eru lægri, eða allt
að kr. 26.755.- á
mánuði, en kr 21.495,- ef um hjúkr-
unarsjúkling er að ræða, þá heldur
hann þeim tekjum, en tekur þátt í dval-
arkostnaði sínum með þeirn tekjum
sem umfram eru.
Það sem þá vantar á að stofnunin
fái fullt dvalarheimilisgjald greiðir
Tryggingastofnun ríkisins (T.R.), með
svonefndri dvalarheimilisuppbót,
vegna viðkomandi vistmanns.
Þar sem umrædd kona var nánast
tekjulaus, hafði um kr. 3.700.- á mán-
uði úr lífeyrissjóði, og átti því sam-
kvæmt framansögðu að fá fulla elli-
heimilisuppbót auk u.þ.b. kr. 10.900.-
í vasapeninga, þá vekur það nokkra
furðu, að samkvæmt útreikningi T.R.
var gerð krafa á eiginmann hennar að
greiða um kr. 45.500,- mánaðarlega í
vistgjaldi hennar, og fékkst þeirri
kröfu ekki haggað þrátt fyrir marg-
ítrekaðar óskir.
Uppgefin skýring T.R. var sú að
leggja bæri saman tekjur hjónanna, en
maðurinn var ennþá útivinnandi, og
deila síðan í tvennt til að finna tekjur
konunnar. Henni, svo til tekjulausri,
voru með þeim hætti búnar til tekjur
með helmingaflutningi tekna frá maka
sínum.
Þessa niðurstöðu kærðum við til
tryggingaráðs með þeim orðum, að ef
ekki yrði gerð leiðrétting og krafan
afturkölluð, þá kæmi fram i svari
glögg sundurgreining á því hvernig
þessi niðurstaðan væri fengin, og
jafnframt vísað til stuðnings í lögum
og reglugerðum fyrir ákvörðuninni og
útreikningnum.
Málin þróuðust síðan á þann veg,
að tæpum þremur mánuðum eftir
kæru, barst loks bréf frá lögfræðingi
tryggingaráðs, þar sem fram kom, að
samkvæmt niðurstöðu í greinargerð,
dagsettri 9. desember, frá deildar-
stjóra lífeyristryggingadeildar, sem
fengið hafði málið beint til skoðunar,
væri fallið frá endurkröfunni á eigin-
manninn. Eiginkonunni bæri óskert
vistgjald, og endurgreiðsla á ofteknu
vistgjaldi frá maka vegna hennar
skyldi gerð.
Málið kom hinsvegar, því miður,
aldrei til úrskurðar í trygginga-
ráði og var því afgreitt sem leiðrétting
í einstaklingsmáli. Því vil ég í fram-
haldi af þessu máli benda á að sam-
kvæmt lögum um málefni aldraðra nr.
82/1989 segir svo í 26. gr: “Dvalar-
kostnaður á stofnunum fyrir aldraða
skv. 18. gr. þ.e. þjónustuhúsnæði og
hjúkrunarrými, greiðist af Trygginga-
stofnun ríkisins, sbr. þó 27. gr.” En
27. gr. hljóðar svo: “Vistmenn. sem
hafa tekjur umfram 11.000 kr. á mán-
uði, skulu taka þátt í greiðslu dvalar-
kostnaðar á stofnunum fyrir aldraða
sbr. 18. gr.
Með tekjum sínum, sem eru um-
fram 11.000 kr., skal vistmaður greiða
dvalarkostnað sinn að hluta eða öllu.
Setia skal með reglugerð nánari
ákvæði um þátttöku vistmanna í
greiðslu dvalarkostnaðar, m.a. um
hækkun viðmiðunartekna.” (undir-
strikun mín, og fjárhæðin miðuð við
1989)
Gildandi reglugerð samkvæmt
ofanrituðu er nr. 47/1990, um
stofnanaþjónustu fyrir aldraða, með
breytingu nr. 222/1992 og síðari
breytingum að megininntaki vegna
uppfærslu frítekjumarks og hljóðar 5.
grein reglugerðarinnar þannig: “Nú
hefur vistmaður eigin tekjnr (aðrar en
bætur almannatrygginga) sem að
frádregnum staðgreiðsluskatti eru
hærri en 26.755 krónur á mánuði og
skal hann þá með þeim tekjum sem
umfram eru standa straum af dvalar-
kostnaði sínum að hluta eða fullu. Þó
skal hann í hverjum mánuði aldrei
greiða hærri fjárhæð en sem nemur
50