Strandapósturinn - 01.06.2013, Side 48

46
er það sannfæring mín, að Pétur væri í innsta eðli sínu merkasti og
bezti drengur. En það var mér líka kunnugt, að hann var ekki ætíð
sanngjarn í garð þeirra, sem hann áleit mótstöðumenn sína, og verð-
ur svo fleirum mikilhæfum og geðríkum mönnum. Svo verður þess að
gæta, að Pétur ólst upp hjá föður sínum, séra Friðrik í Akureyjum, er
lengi var talinn blendinn maður, þótt hann hefði ýmsa góða kosti.
Pétur var mæðumaður. Á bezta aldri sýktist hann af hnémeini, um
það leyti sem hann fór að byggja á Borðeyri. Eftir miklar þjáningar fór
hann til Englands og lét taka af sér fótinn, nokkru fyrir ofan hné.
Seinna fótbrotnaði hann tvisvar á sama fætinum, þeim, sem heil-
brigður var. Ótal margt annað sorglegt mætti honum. En allt fram
undir síðustu æviár hélt hann sínum óbilandi kjarki og glaðlyndi, svo
að segja mátti, að hann væri hrókur alls fagnaðar.14
Af frásögnum Finns og öðrum heimildum má ráða að Pétur var
stórhuga, djarfur og framfarasinnaður atorkumaður, lét ekki
fötlun sína aftra sér og var einn af fáum sem þá var eitthvað
menntaður. Í héraðinu varð nokkur framfarahugur á sjöunda
tug aldarinnar og er það flest til Péturs rakið, svo sem stofnun
Lestrarfélags Hrútfirðinga og hugmyndin um alþýðuskóla á
Borðeyri. En fleiri komu þar við sögu.
Lestrarfélag Hrútfirðinga stofnaði Pétur 1865 og pantaði allar
bækur fyrir það bæði íslenskar og danskar. Jón Sigurðsson forseti
var umboðsmaður lestrarfélagsins í Höfn og sendi bækur á hverju
ári. Í bréfi til Jóns, dagsettu 29. febrúar 1868, kemst Pétur svo að
orði um félagsstofnun þessa: „Seigt og fast hefur gengið um að
koma lestrarfélaginu hér á, en af því að nú eru að kalla allir
bændur hér í firðinum gengnir í það, vona ég að það deyi ekki út
af í bráð.“15
Í því ágæta riti Saga Torfa Bjarnasonar og Ólafsdalsskóla, eftir
Játvarð Jökul Júlíusson, kemur fram að haustið 1867 fór Torfi að
Borðeyri til Péturs en þeir áttu sameiginlegt að báðir höfðu lært á
Bretlandseyjum. Á þessum haustdögum tókst með þeim samstarf
um að efna til víðtækra samskota fyrir Alþýðuskólasjóðinn á Borð-
eyri. Torfi fór í ársbyrjun 1868 suður á land til sjóróðra með boðs-
14 Finnur Jónsson, Þjóðhættir og ævisögur frá 19. öld: minnisblöð Finns á Kjörseyri, Akur-
eyri 1945, bls. 181–82.
15 Guðmundur Eggerz, Minningabók Guðmundar Eggerz sýslumanns, Reykjavík 1952,
bls. 5–6.