Strandapósturinn - 01.06.2013, Side 140

138
Árið 1914 varð býsna viðburðaríkt hjá okkur eins og fleirum.
Þetta sumar tjölduðu í túninu hjá okkur þrír danskir landmæl-
ingamenn. Þeir dvöldu þarna hjá okkur, að mig minnir, hátt á
annan mánuð og gengu daglega á fjöll til landmælinga nema á
sunnudögum og þegar veður var ófært til mælinga vegna þoku
eða rigninga. Þetta voru hæglátir ágætismenn úr danska land-
hernum, tveir dátar og yfirmaður, major eða eitthvað svoleiðis að
tign. Þeir voru allir viðkynningargóðir og ég lærði töluvert hrafl í
máli þeirra af babli mínu við þá en hef þó aldrei skilið þetta mál
talað af Dönum síðan svo heitið geti þótt ég skilji lesmálið sæmi-
lega. Dátarnir voru háir og þreklegir menn, um tvítugsaldur, en
þeir voru þó einkennilega valtir á fótunum þegar þeir voru að
glíma við okkur, einkum Ingólf sem var lágur maður vexti og ekki
neinn kraftajötunn þótt hann væri allvel að manni. Þeir höfðu
sinn eigin mat (að mestu niðursoðinn) og matargerð en fengu þó
oft hjá okkur rúgbrauð (pottbrauð) sem þeim þótti hið mesta
sælgæti og mjólk fengu þeir daglega og stundum nýjan fisk og
silung ef í hann náðist.
Fyrstu fréttir af upphafi ófriðarins mikla 1914–1918 fengum
við með Ögmundi Sigurðssyni, skólastjóra í Flensborg, er hann
vatt sér, holdvotur úr Hvalá, inn um hlöðudyrnar hjá okkur á
sunnudagsmorgni í september. Svo stóð á ferðum hans þarna að
hann var leiðsögumaður tveggja Þjóðverja er þá voru í einhvers
konar vísindalegum rannsóknarleiðangri um Vestfjarðakjálkann.
Með þeim var einnig sonur Ögmundar, Sveinn, er þá var ung-
lingur í menntaskóla. Norðaustan hvassviðri var og hafði verið
undanfarna daga og úrhellisrigning svo allar ár og lækir höfðu
vaxið gríðarlega og Hvalá orðin óreið með öllu. Mennirnir höfðu
komið að ánni norðan af Ströndum á föstudagskvöldi og þá orðið
frá að snúa og búa um sig í beitarhúsinu í Strandartúni. Þar höfðu
þeir látið fyrirberast síðan en á sunnudagsmorgni tók Ögmundur
traustasta vatnahestinn og sundreið ána. Var veður þá enn svo
hvasst að ógerningur var að komast norður í báti eftir mönnun-
um. Loks á mánudegi, eftir hádegi, gátum við brotist norður og
sótt þá. Tókum við Sveinn að okkur að smala saman hestunum
sem voru 10–12 og reka þá til sunds yfir ána. Fórum við síðan með
hinum í bátnum heim fyrir árósinn og tókum hestana heim með
okkur. Fegnu svo allir að borða með okkur í hlöðunni og man ég