Bændablaðið - 18.11.2021, Blaðsíða 1

Meðvitað viðnám
matarsóunar
22. tölublað 2021 ▯ Fimmtudagur 18. nóvember ▯ Blað nr. 599 ▯ 27. árg. ▯ Upplag 32.000 ▯ Vefur: bbl.is
Pure Arctic er í viðskiptum með íslenskt grænmeti í Danmörku, Færeyjum og á Grænlandi og stefnir á frekari útrás:
Kallar á margföldun á gúrkuframleiðslunni
Margfalda þyrfti framleiðslu á
íslensku grænmeti ef markmið
Sverris Sverrissonar og Gunnlaugs
Karlssonar ná fram að ganga. Þeir
hyggja á útrás á íslensku grænmeti á
erlenda markaði og hafa þegar hasl-
að sér völl í Danmörku, Færeyjum
og á Grænlandi.
Sverrir er stjórnarformaður fyrir­
tækisins Pure Arctic og Gunnlaugur
framkvæmdastjóri Sölufélags garð­
yrkjumanna. Þeir fara fyrir markaðs­
átaki sem miðar að því að gera
íslenskt grænmeti að útflutningsvöru.
Sóknarfærin blasa við að þeirra sögn,
því bæði hagrænir og markaðslegir
þættir eru að þróast íslenskri græn­
metisræktun í hag.
„Tæknilega séð er okkur ekkert til
fyrirstöðu að framleiða meira græn­
meti til útflutnings. Margir utanaðkom­
andi þættir snúa í þá átt. Í Evrópu eru
menn í vandræðum með orkuverð og
vatnsmengun. Inn í þetta spilar líka
kolefnissporið. Áhuginn er byrjaður
að kvikna á vörunum og við viljum
finna út hvort viðskiptalegar forsendur
séu fyrir hendi áður en við förum að
byggja undir meiri framleiðslu,“ segir
Gunnlaugur.
„Samkeppnishæfni íslenska græn­
metisins er að styrkjast. Afurðin okkar
hefur alltaf möguleika á að vera hreinni
en sambærilegar afurðir úti. Við erum
með endurnýjanlega orku, heita vatn­
ið sem hitar gróðurhúsin og vökvum
grænmetið með hreinu köldu vatni. Við
höfum því hágæðavöru. Eftirspurn eftir
slíkum vörum er að aukast. Þekking
neytenda á hvað er góð matvara er líka
að aukast. Yngra fólk er miklu harðara
í því að taka upplýstari kaupákvarðanir
og horfa meira til umhverfisþátta en
áður þekktist. Þetta allt vinnur með
okkur,“ segir Sverrir.
Danir stöðva framleiðslu
vegna orkuverðs
Orkuverð hefur hækkað gríðarlega
í Evrópu að undanförnu, ástæðan er
m.a. viðvarandi skortur á gasi. Bæði
danskir og hollenskir framleiðendur
hafa tilkynnt um stöðvun á grænmetis­
framleiðslu yfir vetrartímann vegna
þessa.
Í frétt danska landbúnaðar frétta­
miðilsins Agriwatch kemur fram
að einn stærsti gúrkuframleiðandi
landsins, Kurt Christiansen, muni
hætta framleiðslu á árinu. Enginn
muni taka við af honum. Eingöngu
tíu gúrkubændur eru þá eftir í
Damörku og flestir nota þeir gas
til að hita upp gróðurhúsin. Tekið
er dæmi um gróðurhús sem horfi
fram á aukakostnað upp á meira
en 40 milljónir íslenskra króna í ár
vegna verðhækkana á orku. Ljóst
er að framleiðsla á gúrkum mun
því snarminnka í Danmörku í vetur.
Af þeim sökum hefur skapast enn
frekar sóknartækifæri fyrir íslenska
grænmetis framleiðslu.
Íslenska gúrkan einstök vara
Gúrkan er til þessa ein eftirsóttasta
útflutningsvara Pure Arctic. „Eftir­
spurnin er nú þegar orðin meiri en
framboðið, þrátt fyrir 600 tonna
aukningu á gúrkuframleiðslu hér á
landi í fyrra, þannig að staðan er mjög
áhugaverð,“ segir Sverrir.
„Við erum með eftirspurn sem
nemur um það bil 250 tonnum af gúrk­
um á ári. Aðalvandamálið hefur verið
framboð, en innan landsmarkaður er í
forgangi svo við seljum bara umfram­
magnið. Hingað til hafa Danir haft
mestan áhuga á gúrkum yfir vetur­
inn, en nú horfir í að það verði eftir­
spurn allt árið. Ef svo verður, þá þarf
að fara að framleiða meira,“ segir
Gunnlaugur.
Verðið á íslenskri gúrku í Dan­
mörku er svipað og hér heima.
Gúrkurnar eru seldar gegnum vef­
verslunina Nemlig.com og er stykkjar­
verðið 8 danskar krónur, eða það sama
og spænsk lífræn gúrka kostar.
„Ég vil meina að okkar gúrkur
séu heilbrigðari en þær spænsku, því
samkvæmt EU tilskipun um lífræna
ræktun má nota örlítið af vægum varn­
arefnum í lífrænt stimplaðar gúrkur og
nýta spænskir framleiðendur sér það.
Við getum hins vegar lagt áherslu á
okkar sérstöðu, sem er varnarefna­
laus vara, ræktuð með grænni orku
og hreinu íslensku vatni, og margir
neytendur sem sjá akk í því,“ segir
Sverrir.
Lífrænar gúrkur framleiddar
eins og þær íslensku
Danskar lífrænar gúrkur eru hins
vegar seldar á hærra verði.
„Við fáum ekki lífrænan stimpil
því við ræktum plönturnar í eins metra
hæð. Samkvæmt Evróputilskipuninni
verður plant an að vera í snertingu
við vistkerfið, ræktuð frá jörðu. Það
merkilega er að vetrarræktaðar líf­
rænar danskar, norskar og finnskar
gúrkur eru oft framleiddar á sama
hátt og okkar gúrkur. Þessi lönd hafa
veitt undanþágu frá þessari eins metra
reglu til næstu tíu ára. Þar sem ekki
var sótt um sambærilega undanþágu
hér á landi er ekki hægt að votta okkar
vöru lífræna, sem er miður,“ segir
Sverrir.
„Um leið og vara fær lífrænan
stimpil þá er hún komin í aðra deild.
Við vorum næstum því komnir með
gúrkuna í verslanir Irmu, hágæða­
verslunarkeðju í Danmörku. Þar á bæ
sögðu menn okkur að ef við fengjum
lífrænan stimpil, þá myndu þeir ein­
göngu taka inn gúrkur frá Íslandi. Það
gekk því miður ekki upp út af þessum
mun á undanþágureglum.“ /ghp
– Sjá nánar á bls. 2
Hópur bænda, áhuga- og vísindamanna hélt að Botnum í Meðallandi í byrjun mánaðarins að sækja átta hross. Um einstakan hrossahóp er að ræða, stofn sem hefur verið einangraður frá öðrum
hrossum í landinu í sjötíu ár. Botnahrossin eru bæði menningarleg heimild um íslenska hestinn og hrossarækt en einnig eru þau erfðafræðileg auðlind að mati doktors í erfðafræði.
Mynd / Guðrún Hulda Pálsdóttir – Sjá nánar á bls. 32–33
Gunnlaugur Karlsson og Sverrir Sverrisson, forsvarsmenn Pure Arctic, með
gúrkur og lambakjöt, vörur sem hafa haslað sér völl í Danmörku.
Hrossahópur í Meðallandi hefur verið einangraður
frá öðrum hrossum í landinu í sjötíu ár
28 46–47
Beittar uppgræðslur á hálendi
Íslands, reynsla bænda,
aðferðir og árangurÁherslan lögð
á litríkt grænmeti
26